تهران- ایرنا- چند ساعت تا اعلام نتایج انتخابات ریاستجمهوری برزیل فاصله داریم و اسناد افشاشده از سوی ستاد «لولا داسیلوا» رئیسجمهوری فعلی نشان میدهد که «دونالد ترامپ» با اعمال نفوذ مستقیم به دنبال دستکاری آرا به نفع «فلاویو بولسونارو» است.
به گزارش روز یکشنبه ایرنا از روزنامه ال پائیس اسپانیا، وضعیت نگرانکننده است. رئیسانجمهوری که با حمایت دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا به قدرت رسیدهاند، در زیرپا گذاشتن حقوق و آزادیها تبحر کمنظیری دارند و در تاراج ثروتهای عمومی حرصی سیریناپذیر نشان میدهند. نخبگان اقتصادیِ حامی فلاویو بولسونارو سناتور راستگرای نامزد انتخابات ریاست جمهوری برزیل نیز برای سرکوب فقر از هیچ خشونتی و برای مقابله با آنچه «تروریسم» مینامد از هیچ جنایتی ابایی ندارد.
دولت ترامپ که پیشتر موج پیروزیهای جریان راست در آمریکای لاتین را رقم زده بود، از جمله پیروزی ژائیر بولسونارو در انتخابات ۲۰۱۸ برزیل، اکنون از هر نیرویی که در این یورش جهانی به قدرت همراهیاش کند پشتیبانی میکند؛ پشتیبانی همهجانبهای که با چراغ سبز و تبرکِ جریانهای مذهبیِ محافظهکار همراه است؛ جریانهایی که دین و ایمان مردم را ابزار تحکیم سیاستهای اقتدارگرایانه خود ساختهاند.
پژوهشگران برزیلی همگرایی میان «فراکسیون پارلمانی انجیلی» و «فراکسیون پارلمانی امنیت» را واکاوی کردهاند؛ ائتلافی که در به قدرت رسیدن ژائیر بولسونارو در سال ۲۰۱۸ نقشآفرینی کرد. شعار «به نام خدا و به نام سلاحها»، گویای پیوند میان جریانهای محافظهکار انجیلی و بولسوناریسم است. آنها امروزه به یک طبقه سیاسی-نظامیِ مسلط بدل شدهاند که هیچ مرز و مانعی را به رسمیت نمیشناسند؛ زیرا در این دنیای اقتدارگرایی که بنا نهادهاند، برای حفظ قدرت سیاسی از نام خدا، کتاب مقدس و گفتمان جنگ بهره میبرند. این همگرایی همچنین از اشتراکات ایدئولوژیک عمیقی با ترامپ برخوردار است، چرا که با جریان راستگرای ایالات متحده در موضوعاتی چون نهاد خانواده، ارزشهای سنتی، پیوند دین و سیاست، امنیت، و مخالفت شدید با لولا داسیلوا و جریانهای مترقی همصداست.
فلاویو بولسونارو میراثدار سیاسی کارنامه پدرش است؛ پدری که اکنون به جرم کودتا در زندان به سر میبرد و طی چهار سال زمامداریاش، جنگلزدایی را بیش از ۶۰ درصد افزایش داد. در کنار این فاجعه زیستمحیطی، تشدید آزار و پیگرد جوامع بومی و فعالان محیطزیستی که در برابر تراژدی نابودی حیات مقاومت میکردند، قرار داشت؛ سیاستی که گویی به عنوان یک سیاست رسمی دولتی برای نابودی طرحها و ابتکارات حافظ سیاره زمین دنبال میشد.
در این میان، تاکید بر پیوند میان تخریب حوزه آمازون و سرنوشت کل بشریت از اهمیت حیاتی برخوردار است. پیروزی احتمالی فلاویو بولسونارو در دور دوم انتخابات امروز (یکشنبه ۲۵ اکتبر/ سوم آبان) در برابر لولا داسیلوا، آمازون و آینده اقلیمی جهان را در معرض خطری سهمگین قرار خواهد داد. برزیل میزبان بخش عمدهای از جنگلهای بارانی آمازون است و از همین رو، سیاستهای حفاظت از محیطزیست در این کشور ابعادی جهانی دارد.
نفوذ ایدئولوژی راست افراطی حاصل آمیزهای از عوامل پیچیده است؛ از جمله سادهسازیِ گفتمانی که خشونت مرگبار و دین را در هم میآمیزد. این فرمول پیشتر کارآمدی خود را در عمل نشان داده است؛ از جمله اعمال خشونتِ بیحدومرز علیه مدافعانِ جنگلها، و پیادهسازیِ قاطع و بدون تعللِ الگوهای غارتِ منابع طبیعی به عنوان موتور محرک اقتصاد که محور اصلی آن بر معدنکاوی وسیع متمرکز است. فعالان محیطزیست و حقوق بشر نگرانی عمیق خود را ابراز داشتهاند، چرا که در دوران ریاستجمهوری ژائیر بولسونارو (۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲)، نهادهای محیطزیستی تضعیف شدند و نظارت دولت بر قطع درختان به شدت کاهش یافت؛ بهطوریکه تخریب ۴۶ هزار کیلومتر مربع از جنگلهای آمازون برآورد شده است.
از سوی دیگر، ژائیر بولسونارو با حسرت از سالهای دیکتاتوری مدنی-نظامی (۱۹۶۴ تا ۱۹۸۵) یاد میکرد؛ رژیمی که از حمایت قاطع و همهجانبه واشنگتن برخوردار بود. اسناد تاریخی نشان میدهند که آن حکومت، شکنجه و ناپدیدسازی خشونتآمیز مخالفان را نهادینه کرد و در چارچوب «دکترین امنیت ملی» دست به نقض سیستماتیک حقوق بشر زد. در این دوران، بیش از ۲۰ هزار شهروند برزیلی با انگیزههای سیاسی خودسرانه بازداشت شدند (از جمله دیلما روسف، رئیسجمهوری پیشین برزیل) و مرگ بیش از هشت هزار بومیِ راندهشده از سرزمینهایشان که قربانی خشونت شدید دولتی شدند، به ثبت رسیده است.
سیاستهای مخرب علیه کره زمین و ملتهایی که در برابر نابودی آن میایستند، همان خطمشیهایی است که دونالد ترامپ از طریق اعمال فشارهای پشتپرده و ردهبالا، پیگیر تحقق آنهاست تا فلاویو بولسونارو را روانه کاخ ریاستجمهوری کند. دخالت و اعمال نفوذ ایالات متحده با تکیه بر اهرمهای اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک برای سنگینکردن کفه ترازوی انتخابات، کاملا محسوس است. لولا داسیلوا پیشتر با افشای تلاش بخشهایی از جریان راست برای جلب حمایت واشنگتن به نفع بولسونارو، این اقدام را بهشدت محکوم کرده بود. رئیسجمهوری برزیل حتی پیشتر نیز نسبت به استفاده فعالان اپوزیسیون از پرچم ایالات متحده در تجمعات انتخاباتی اعتراض کرده و بر ماهیت کاملا مستقل و حاکمیتی انتخابات کشورش پافشاری کرده بود
هم ترامپ و هم مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا بهطور علنی زندانی شدن ژائیر بولسونارو را محکوم کردهاند و به تازگی نیز کاخ سفید میزبان فلاویو بولسونارو بوده است؛ آن هم در حالی که او نه رئیسجمهور است و نه رئیس دولت. ترامپ از تمامی ابزارهای ممکن برای حمایت آشکار از بولسونارو بهره برده است؛ روندی که تصویر باندهای سارق در انتظار غارت یک طعمه را به ذهن متبادر میسازد، چرا که آنها برای دستاندازی به قدرت هیچ مرزی قائل نیستند و در جهانِ مطلوبشان جایی برای زندگی شرافتمندانه ملتها وجود ندارد.
ال پائیس در پایان آورده است: در این میان، تنها امید ما آن است که اصل «زندگی» بر این جریان چیره شود و مانع از پیروزی جنگی علیه همه انسانها و علیه طبیعت گردد؛ و اینکه پروژهای سیاسی تداوم یابد که پاسدار عدالت اجتماعی، دموکراسی، اقتصادی در خدمت حیات، حاکمیت ملی و همگرایی آمریکای لاتین باشد.
