لاطم در اتحاد واشنگتن و سئول

اتحاد ۷۰ ساله واشنگتن و سئول در آستانه یک آزمون سرنوشت‌ساز قرار گرفته است. تنها یک سال پس از توافق‌های نجومی در کاخ سفید، محدودیت دسترسی اطلاعاتی، تهدید به بازگشت تعرفه‌های سنگین، اختلاف بر سر مهار چین و پرونده جنجالی بازداشت کارگران کره‌ای در خاک آمریکا، روابط دو متحد کلیدی را وارد فاز «تلاطم» کرده است؛ بحرانی خاموش که حالا این پرسش را در سئول زنده کرده که آیا آمریکا هنوز شریکی قابل اعتماد است؟

فرارو– درک گراسمن، بنیان‌گذار و تحلیلگر ارشد مؤسسه «ایندو-پاسیفیک سولوشنز» و استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی

به گزارش فرارو به نقل از نشریه ریسپانسیبل استیت کرفت، دیدار اوت سال گذشته(مرداد) لی جائه‌میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، با دونالد ترامپ در کاخ سفید این تصور را در سئول تقویت کرده بود که اتحاد راهبردی دو کشور در وضعیت مطلوبی قرار دارد. با وجود اختلافات ایدئولوژیک دو رهبر، نخستین دیدار آنها در فضایی دوستانه برگزار شد و در ماه‌های بعد به توافق‌هایی درباره کاهش تنش‌های تجاری، سرمایه‌گذاری ۱۵۰ میلیارد دلاری در صنعت کشتی‌سازی آمریکا، مشارکت در طرح‌های اقتصادی این کشور و حتی اعلام ناگهانی همکاری واشنگتن برای ساخت زیردریایی‌های با پیشرانه هسته‌ای کره جنوبی انجامید. لی همچنین متعهد شد هزینه‌های دفاعی کشورش را به ۳.۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهد؛ رقمی که با حداقل مطالبه دولت ترامپ از کشورهای آسیایی همخوانی داشت.

با این حال، گذشت تنها یک سال نشان داده است که توافق‌های اولیه نتوانسته‌اند از بروز اختلافات تازه جلوگیری کنند. میشل استیل، سفیر آمریکا در سئول، در ۲۱ اکتبر روابط دو کشور را گرفتار «تلاطم» توصیف کرد. دولت کره جنوبی در مقابل تلاش کرده است اهمیت تنش‌ها را کاهش دهد و آنها را محصول فضای سیاسی ملتهب داخلی در هر دو کشور بداند. چو هیون، وزیر خارجه کره جنوبی، نیز در اواخر اکتبر گفت در شرایط تلاطم، کافی است کمربند ایمنی را بست تا مشکلی پیش نیاید.

اختلافات اطلاعاتی و اقتصادی؛ نخستین شکاف‌ها

به نوشته این نشریه آمریکایی، بخشی از تنش‌های اخیر به تصمیم‌های دولت لی بازمی‌گردد. در ماه مارس، چونگ دونگ‌یونگ، وزیر وحدت کره جنوبی، به‌صورت علنی از وجود یک مرکز غنی‌سازی اورانیوم در کره شمالی نام برد؛ اقدامی که به گفته واشنگتن ممکن است منابع و روش‌های حساس اطلاعاتی را به خطر انداخته باشد. سئول تأکید کرد این اطلاعات پیش‌تر منتشر شده بود، اما آمریکا با این ارزیابی موافق نبود و در واکنش، دسترسی کره جنوبی به بخشی از اطلاعات ماهواره‌ای درباره کره شمالی را محدود کرد و این کشور را از نشست سه‌جانبه مربوط به تهدیدهای سایبری پیونگ‌یانگ کنار گذاشت. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز نگرانی‌هایی درباره تبادل اطلاعات با سئول مطرح کرده است.

اختلاف اقتصادی دیگر به نحوه اجرای تعهد سرمایه‌گذاری ۳۵۰ میلیارد دلاری کره جنوبی در آمریکا مربوط می‌شود. دولت ترامپ از سئول انتظار دارد حدود ۵۴ میلیارد دلار در پروژه گاز طبیعی مایع (LNG) آلاسکا سرمایه‌گذاری کند، اما دولت لی درباره توجیه اقتصادی آن تردید دارد. ترامپ ضمن ابراز اطمینان از اجرای توافق‌ها، تهدید کرده است در صورت تداوم تعلل، تعرفه‌ها را دوباره افزایش خواهد داد.

جریمه ۴۲۳ میلیون دلاری غول تجارت الکترونیک «کوپانگ» به‌دلیل نقض گسترده اطلاعات کاربران نیز به اختلافی سیاسی تبدیل شده است. دولت ترامپ و جمهوری‌خواهان کنگره این اقدام را تبعیض علیه شرکت‌های آمریکایی خوانده‌اند، در حالی که سئول آن را اقدامی برای حفاظت از حریم خصوصی مصرف‌کنندگان می‌داند.

اختلاف بر سر کره شمالی و مأموریت نظامی آمریکا

واشنگتن نیز در تشدید اختلافات سهم داشته است. ترامپ با وجود توافق ژوئن ۲۰۲۵ برای کاهش تعرفه‌ها از ۲۵ به ۱۵ درصد، بارها تهدید کرده است که در واکنش به اختلافات دیگر، تعرفه‌ها را دوباره به ۲۵ درصد افزایش می‌دهد. چنین رفتاری این پرسش را در سئول تقویت کرده که آیا آمریکا همچنان شریک اقتصادی و راهبردی قابل اتکایی است یا خیر. نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو در اوت نیز نشان داد ۵۵ درصد مردم کره جنوبی نگاه نامساعدی به آمریکا دارند.

کره شمالی نیز به یکی از محورهای اختلاف تبدیل شده است. ترامپ و لی هر دو از احیای تعامل دیپلماتیک با کیم جونگ اون حمایت می‌کنند، اما درباره چگونگی رسیدن به آن توافق ندارند. ترامپ تنها چند ساعت پیش از آغاز رزمایش سالانه مشترک دو کشور، موسوم به «نگهبان آزادی اولچی»، مدت آن را کاهش داد؛ اقدامی که هدفش از نظر او پرهیز از تحریک کیم و فراهم‌کردن زمینه دیدار با رهبر کره شمالی بود. لی اگرچه علناً با تصمیم ترامپ مخالفت نکرد، ترجیح می‌دهد پیش از مذاکرات، از طریق افزایش آمادگی نظامی و تقویت بازدارندگی، موقعیت دیپلماتیک سئول را بهبود ببخشد. ترامپ همچنین از کره جنوبی به‌دلیل مشارکت‌نکردن در ائتلاف‌های دریایی مورد نظر آمریکا در منطقه انتقاد کرده و این پرسش را مطرح کرده است که چرا واشنگتن باید همچنان از سئول در شبه‌جزیره کره دفاع کند.

چین و آینده حضور نظامی آمریکا در شبه‌جزیره

اختلاف بر سر چین، لایه راهبردی دیگری به تنش‌ها افزوده است. واشنگتن خواهان انعطاف بیشتر در استفاده از حدود ۲۸ هزار و ۵۰۰ نیروی آمریکایی مستقر در کره جنوبی است؛ نیروهایی که مأموریتشان در گذشته عمدتاً بر مقابله با کره شمالی متمرکز بود. مقام‌های آمریکایی اکنون آشکارا از احتمال استفاده از این نیروها در مأموریت‌های مرتبط با مهار چین سخن می‌گویند و انتظار دارند سئول نیز از چنین رویکردی حمایت کند.

البرج کولبی، معاون وزیر دفاع آمریکا، ژانویه گذشته در سخنرانی خود در مؤسسه سجونگ سئول تقریباً هیچ اشاره‌ای به کره شمالی نکرد و در عوض بر مقابله با چین تأکید داشت. راهبرد امنیت ملی آمریکا که نوامبر گذشته منتشر شد نیز کره شمالی را نادیده گرفت و بر نقش کره جنوبی در همکاری با آمریکا و ژاپن برای تأمین امنیت زنجیره نخست جزایر در شرق آسیا متمرکز شد؛ مفهومی که به مهار چین اشاره دارد. راهبرد دفاع ملی ژانویه اگرچه کره شمالی را مطرح کرد، اما دیگر خلع سلاح هسته‌ای این کشور را به‌عنوان اولویت صریح آمریکا معرفی نکرد و مسئولیت مقابله با پیونگ‌یانگ را بیشتر بر دوش سئول گذاشت.

توافق‌های معلق و پیامدهای سیاسی

توافق زیردریایی‌های با پیشرانه هسته‌ای نیز با موانع جدی روبه‌رو شده است. ترامپ خواهان ساخت این زیردریایی‌ها در کارخانه کشتی‌سازی شرکت هانوا در فیلادلفیاست، اما دولت کره جنوبی معتقد است زیرساخت‌های پیشرفته ساخت زیردریایی در کارخانه‌های داخلی این کشور مناسب‌تر است. مسئله دسترسی به سوخت هسته‌ای غنی‌شده و فناوری‌های حساس مرتبط نیز همچنان حل‌نشده باقی مانده است؛ زیرا مقررات کنونی روابط دوجانبه، انتقال چنین فناوری‌هایی را بدون مجوزهای ویژه امکان‌پذیر نمی‌کند. توافق ۱۵۰ میلیارد دلاری کشتی‌سازی نیز عمدتاً متوقف مانده و طرح «احیای قدرت کشتی‌سازی آمریکا» تاکنون به پروژه عملی مشخصی منجر نشده است.

پیامدهای یورش اداره مهاجرت آمریکا به کارگران کره جنوبی در کارخانه باتری‌سازی مشترک هیوندای و ال‌جی در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز همچنان ادامه دارد. وکلای بیش از ۳۰۰ کارگر که مدعی‌اند در جریان بازداشت با آنها بدرفتاری شده و به دستشان دستبند زده شده است، اکنون پیگیر دریافت غرامت اداری از نهادهای آمریکایی هستند؛ روندی که ممکن است به طرح دعاوی مدنی منجر شود.

با وجود این اختلافات، دو کشور همچنان متحدان نزدیک یکدیگر محسوب می‌شوند و دولت ترامپ از کره جنوبی به‌عنوان «متحدی الگو» یاد کرده است. گزارش‌ها همچنین از گفت‌وگوی لی و ترامپ درباره دیدارهای دیپلماتیک آینده در حاشیه نشست همکاری‌های اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در چین حکایت دارند.

با این حال، دو سال باقی‌مانده از دولت ترامپ می‌تواند با اختلافات بیشتری در حوزه تجارت، سرمایه‌گذاری، همکاری نظامی و سیاست خارجی همراه باشد. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز احتمالاً تغییر اساسی در روابط دو کشور ایجاد نخواهد کرد؛ زیرا سیاست خارجی عمدتاً در اختیار رئیس‌جمهور باقی می‌ماند و رؤسای‌جمهور در سال‌های پایانی حضور در قدرت معمولاً برای تثبیت میراث سیاسی خود توجه بیشتری به این حوزه نشان می‌دهند. در چنین شرایطی، سئول ناگزیر است ضمن حفظ اتحاد با واشنگتن، راهی برای مدیریت مطالبات متغیر ترامپ و جلوگیری از تشدید اختلافات بیابد؛ اختلافاتی که بخشی از آنها ریشه در تصمیم‌های خود دولت کره جنوبی داشته است.