کاوشگر هرا پس از دو سال سفر در فضا، بالاخره به دیدیموس رسید؛ سیارکی که کاوشگر دارت ناسا چهار سال قبل خود را به قمر کوچک آن کوبید. چهار سال پیش، ناسا با کوباندن عمدی فضاپیمای دارت به دیمورفوس، سیارکی چرخان به دور سنگی بزرگ‌تر به نام دیدیموس، نخستین آزمایش تغییر مسیر اجرام آسمانی را با موفقیت انجام داد. اکنون فضاپیمای هرا، متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) با رسیدن به محل این تصادم تاریخی، آماده است تا پیامدهای آن را بررسی کند.
کاوشگر هرا پس از دو سال سفر در فضا، بالاخره به دیدیموس رسید؛ سیارکی که کاوشگر دارت ناسا چهار سال قبل خود را به قمر کوچک آن کوبید. چهار سال پیش، ناسا با کوباندن عمدی فضاپیمای دارت به دیمورفوس، سیارکی چرخان به دور سنگی بزرگ‌تر به نام دیدیموس، نخستین آزمایش تغییر مسیر اجرام آسمانی را با موفقیت انجام داد. اکنون فضاپیمای هرا، متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) با رسیدن به محل این تصادم تاریخی، آماده است تا پیامدهای آن را بررسی کند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، کاوشگر هرا پس از دو سال سفر در فضا، بالاخره به دیدیموس رسید؛ سیارکی که کاوشگر دارت ناسا چهار سال قبل خود را به قمر کوچک آن کوبید.
چهار سال پیش، ناسا با کوباندن عمدی فضاپیمای دارت به دیمورفوس، سیارکی چرخان به دور سنگی بزرگ‌تر به نام دیدیموس، نخستین آزمایش تغییر مسیر اجرام آسمانی را با موفقیت انجام داد. اکنون فضاپیمای هرا، متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) با رسیدن به محل این تصادم تاریخی، آماده است تا پیامدهای آن را بررسی کند.
کاوشگر هرا در نخستین گام، تصویری نمای نزدیک از سامانه سیارکی دوتایی دیدیموس ثبت کرده است. این عکس، بخش‌هایی از سطح دیدیموس را نشان می‌دهد که پیش‌تر در تصاویر دارت دیده نشده بودند.
به گفته دانشمندان، تصویر سیاه‌وسفید جدید که از فاصله‌ی حدود ۶۰ کیلومتری ثبت شده، بخشی از سیارک را نشان می‌دهد که ویژگی‌های سطحی متفاوتی دارد. حتی ممکن است برخی از ساختارهای آن قسمت در نتیجه برخورد دارت و انتقال مواد حاصل از آن شکل گرفته باشند.
پاتریک میشل، پژوهشگر اصلی مأموریت هرا، در واکنش به انتشار تصویر گفت: «اولین چیزی که گفتیم این بود: وای! انگار داریم به دنیایی کاملاً جدید نگاه می‌کنیم.»
سامانه دیدیموس از دو جرم آسمانی تشکیل شده است: سیارک اصلی دیدیموس با قطر حدود ۷۸۰ متر و دیمورفوس، قمر کوچک‌تر آن با قطری حدود ۱۵۱ متر. دیمورفوس در مداری پیرامون دیدیموس قرار دارد و همین ویژگی، این سامانه را به هدفی مناسب برای آزمایش تغییر مسیر سیارک‌ها تبدیل کرد.
در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، فضاپیمای دارت ناسا با وزن حدود ۵۸۰ کیلوگرم و سرعتی نزدیک به ۶٫۱ کیلومتر بر ثانیه، عمداً خود را به دیمورفوس کوبید. هدف مأموریت این بود که مشخص شود آیا برخورد فضاپیما می‌تواند مدار یک سیارک را به‌اندازه‌ای تغییر دهد که در آینده از برخورد احتمالی آن با زمین جلوگیری شود یا خیر.
عکس ثبت‌شده توسط هرا بخش‌هایی از سطح دیدیموس را نشان می‌دهد که پیش‌تر در تصاویر دارت دیده نشده بودند
نتیجه آزمایش فراتر از یک برخورد ساده بود. مشاهدات تلسکوپی از زمین نشان دادند که دوره تناوب مداری دیمورفوس به دور دیدیموس، از ۱۱ ساعت و ۵۵ دقیقه به حدود ۱۱ ساعت و ۲۲ دقیقه کاهش یافته است؛ یعنی برخورد دارت هر دور گردش این قمر کوچک را تقریباً ۳۳ دقیقه کوتاه‌تر کرد.
آزمایش دارت نخستین تغییر قابل اندازه‌گیری مدار یک جرم آسمانی به‌دست انسان بود؛ دستاوردی مهم که امکان استفاده از برخورد جنبشی را به‌عنوان یکی از روش‌های دفاع سیاره‌ای مطرح کرد.
بااین‌حال، دانشمندان هنوز پاسخ بسیاری از پرسش‌های مربوط به این برخورد را نمی‌دانستند. برای مثال، برخورد دارت دقیقاً چه تغییراتی در شکل و ساختار دیمورفوس ایجاد کرد؟ چه مقدار ماده از سطح آن به فضا پرتاب شد و این مواد در کجای سامانه سیارکی فرود آمدند؟
فضاپیمای هرا در ۷ اکتبر ۲۰۲۴ به فضا پرتاب شد تا با بررسی نزدیک سامانه دیدیموس، اطلاعاتی را فراهم کند که از طریق مشاهدات زمینی یا تصاویر محدود دارت به دست نمی‌آمدند. این فضاپیما اکنون پس از سفری دو ساله در فضا، در حال انجام بررسی‌های نزدیک از این جفت سیارکی است.
تصویر تازه هرا جزئیات جالبی از سطح دیدیموس را آشکار می‌کند. این سیارک همچنان برآمدگی مرکزی امتداد‌یافته در امتداد استوای خود را حفظ کرده است؛ اما در بخش‌های دیگر سطح آن، تخته‌سنگ‌های بزرگ، دهانه‌های برخوردی و ساختارهایی شبیه شیارها یا برآمدگی‌های سطحی دیده می‌شوند.
دانشمندان احتمال می‌دهند برخی از این ویژگی‌ها در پی برخورد دارت ایجاد شده باشند. هنگام برخورد فضاپیما به دیمورفوس، حجم زیادی از مواد سطحی این جرم به فضا پرتاب شد. ازآنجاکه فاصله میان دو سیارک حدود یک کیلومتر است، بخشی از این مواد ممکن است به دیدیموس رسیده و سطح آن را تغییر داده باشند.
مایکل کوپرز، دانشمند مأموریت هرا در آژانس فضایی اروپا، می‌گوید: «از آنجاکه انتظار داریم بخش زیادی از مواد پرتاب‌شده براثر برخورد، فاصله حدود یک کیلومتری میان دیمورفوس و دیدیموس را پیموده باشند، ممکن است برخی از این ویژگی‌ها حاصل انتقال مواد به این روش باشند. کار هیجان‌انگیزی پیش رو داریم تا این موضوع را بررسی کنیم.»
در تصویر جدید، قمر کوچک دیمورفوس نیز دیده می‌شود؛ اما تنها بخش کوچکی از آن در پایین و اندکی متمایل به سمت چپ سیارک اصلی مشاهده‌پذیر است. با نزدیک‌تر شدن هرا، این فضاپیما می‌تواند هر دو جرم را با جزئیات بیشتری بررسی کند و تغییرات ناشی از برخورد دارت را در سراسر سامانه نقشه‌برداری کند.
انتظار می‌رود هرا دست‌کم ۶ ماه را به بررسی سامانه دیدیموس اختصاص دهد. این فضاپیما علاوه‌بر تصویربرداری دقیق از سطح دو جرم، داده‌هایی درباره ساختار و ویژگی‌های فیزیکی آن‌ها جمع‌آوری خواهد کرد تا دانشمندان بتوانند اثر برخورد دارت بر دیمورفوس و نحوه انتقال انرژی و تکانه در چنین برخوردهایی را بهتر درک کنند.
اهمیت این تحقیقات فراتر از مطالعه یک برخورد فضایی است. اگر روزی سیارکی در مسیری خطرناک به سمت زمین حرکت کند، دانشمندان باید بدانند چه مقدار نیرو و با چه روشی برای تغییر مسیر آن لازم است. مأموریت دارت نشان داد که انحراف سیارک با برخورد عمدی امکان‌پذیر است؛ اما داده‌های هرا می‌توانند به تبدیل این آزمایش موفقیت‌آمیز به روشی علمی، پیش‌بینی‌پذیر و تکرارشدنی برای دفاع از زمین کمک کنند.