سینماپرس: بهروز غریبپور کارگردان تئاتر، با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه تئاتر خیابانی در کشور گفت: این گونه نمایشی برای عبور از محدودیت اجراهای جشنوارهای، به ساختاری مستقل، زیرساختهای اجرایی و حمایت مستمر نیاز دارد تا بتواند در طول سال و در متن زندگی اجتماعی جریان داشته باشد.
به گزارش سینماپرس، پیشنشست تخصصی نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان با عنوان «نسبت تئاتر خیابانی و جامعه؛ چالشها و ظرفیتها» با حضور مهدی شفیعی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، امید کریمیان نماینده مردم مریوان در مجلس شورای اسلامی، اردشیر صالحپور، هما جدیکار، محمد دشتگلی، سامان خلیلیان، جواد روشن، میلاد مولوی، محمود فرهنگ و مسلم قاسمی سهشنبه (۲۶ آبانماه) در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد.
در این نشست بهروز غریبپور نویسنده و کارگردان تئاتر و سرپرست گروه تئاتر «آران» مدیر فرهنگی و بهمن نامورمطلق نشانهشناس، پژوهشگر ادبیات تطبیقی، استاد دانشگاه به بررسی ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی تئاتر خیابانی، نسبت این گونه نمایشی با جامعه و چالشهای پیش روی آن پرداختند. همچنین رحیم عبدالرحیمزاده از دیگر حاضران این نشست بود.
در ابتدای برنامه، نماینده دبیرخانه جشنواره گزارشی از روند دریافت و بررسی آثار پژوهشی ارائه کرد. بر اساس این گزارش، بیش از ۶۰ چکیده و ۴۶ مقاله به دبیرخانه رسیده است که پس از ارزیابی، ۱۴ مقاله برای ارائه در سمینار و ۶ اثر برای بخش پوستر انتخاب شدهاند. همچنین انتشار مجموعه مقالات در قالب کتاب و استمرار نشستهای تخصصی با هدف توسعه مباحث نظری و پژوهشی تئاتر خیابانی در دستور کار قرار دارد.
غریبپور: تئاتر خیابانی نباید به چند روز جشنواره محدود بماند
بهروز غریبپور در این نشست با اشاره به ضرورت شناخت و بازخوانی پیشینه نمایشهای مردمی در ایران، بر اهمیت مراجعه به منابع تاریخی و پژوهشهای مرتبط با گونههای نمایشی تأکید کرد.
وی با اشاره به یکی از پژوهشهای قدیمی خود درباره «بوتیقهای نمایش انفرادی» و کتاب «فتوتنامه» نوشته واعظ کاشفی سبزواری، یادآور شد که برای شناخت ریشههای نمایش مردمی در ایران باید منابع تاریخی و فرهنگی را جدی گرفت.
غریبپور همچنین به درخواست خود برای چاپ مجدد این کتاب از سوی انتشارات نمایش اشاره کرد.
این کارگردان با انتقاد از وضعیت موجود تئاتر خیابانی، معتقد است که این گونه نمایشی همچنان از فقدان حمایت مستمر و جایگاه نهادی مشخص رنج میبرد و برگزاری جشنواره، به تنهایی نمیتواند پاسخگوی نیازهای گروههای فعال در این عرصه باشد.
غریبپور با اشاره به جایگاه جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان گفت: این جشنواره هنوز نتوانسته به جایگاه بینالمللی شایسته خود دست پیدا کند و برای تحقق این هدف باید از محدوده زمانی برگزاری جشنواره فراتر رفت.
به اعتقاد وی، تئاتر خیابانی به ساختاری مستقل نیاز دارد؛ ساختاری که بتواند امکانات تمرین، حمایت مالی و زمینه اجرای مستمر گروهها را فراهم کند. همچنین باید شرایطی ایجاد شود تا گروههای نمایشی در طول سال امکان فعالیت و اجرای عمومی در شهر مریوان را داشته باشند.
این نویسنده و کارگردان تئاتر اصلاح روندهای اداری و مجوزهای مربوط به اجرای تئاتر خیابانی را نیز ضروری دانست و تأکید کرد که محدودیتهای موجود نباید مانع حضور این هنر در فضای عمومی شهرها شود.
غریبپور در بخش دیگری از سخنان خود به تجربه برخی کشورهای دیگر در استفاده از تئاتر خیابانی برای آموزش عمومی اشاره کرد و با یادآوری تجربه چین، ظرفیت این هنر را در انتقال مفاهیم اجتماعی و فرهنگی مورد توجه قرار داد.
وی همچنین تئاتر خیابانی را دارای ظرفیتی برای کاهش تنشهای اجتماعی و ایجاد زمینه گفتوگو میان گروههای مختلف جامعه دانست؛ ظرفیتی که به باور او، در صورت فراهمشدن بستر مناسب میتواند فراتر از یک فعالیت هنری و جشنوارهای عمل کند.
این کارگردان برای توضیح گستره و تنوع تئاتر خیابانی در جهان، به تجربه گروه «نان و عروسک» در آمریکا، آیین میر نوروزی در کردستان و نمونههایی از نمایشهای خیابانی در کشورهای مختلف اشاره کرد.
غریبپور همچنین از تأثیر تاریخی نمایش بر معماری قرون وسطی و تجربه استفاده از عروسکهای غولآسا در تئاتر خیابانی لهستان یاد کرد.
نامورمطلق: تئاتر خیابانی با مخاطب عمومی و تصادفی مواجه است
بهمن نامورمطلق نشانهشناس، پژوهشگر ادبیات تطبیقی، استاد دانشگاه در ادامه نشست با بررسی نسبت میان تئاتر خیابانی و جامعه، به تفاوت کنشهای جمعی در فضای عمومی پرداخت و این کنشها را در قالب چهار دسته مراسم آیینی، تظاهرات سیاسی و اجتماعی، کارناوال و نمایش هنری مورد بررسی قرار داد.
وی با تأکید بر ضرورت شناخت مرزهای میان این شکلهای حضور جمعی، یادآور شد که هر تجمع یا اجرای عمومی را نمیتوان تئاتر خیابانی دانست و آیین نیز با وجود برخی شباهتها، از نظر ماهیت و کارکرد با تئاتر تفاوت دارد.
نامورمطلق با اشاره به ویژگیهای مخاطب تئاتر خیابانی گفت: مخاطب این گونه نمایشی معمولاً از پیش انتخابشده نیست و با مخاطبی عمومی و تصادفی مواجه هستیم که ممکن است در جریان عبور از فضای شهری با اجرا روبهرو شود. به همین دلیل، ساختار و شیوه روایت در این گونه نمایشی باید متناسب با شرایط حضور چنین مخاطبی باشد.
این استاد دانشگاه کوتاهی روایت، ساختار اپیزودیک و استفاده از نشانههای دیداری را از ویژگیهای مهم تئاتر خیابانی دانست و تأکید کرد که در این شکل از اجرا، حرکت، ژست و عناصر بصری میتوانند نقشی تعیینکننده در انتقال معنا داشته باشند.
وی همچنین تئاتر خیابانی را یکی از ظرفیتهای مهم برای دموکراتیزهشدن هنر و گسترش دسترسی عمومی به تجربههای هنری دانست و بر نقش آن در ارتقای سواد و ذائقه زیباییشناختی جامعه تأکید کرد.
نامورمطلق در ادامه با اشاره به ضرورت توجه به گونههای مختلف تئاتر خیابانی در سیاستگذاری فرهنگی، بر لزوم تفکیک شکلهای اجرایی و محتوایی این هنر تأکید کرد. به گفته وی، گونههایی مانند کمدی و فارس، نمایش انتقادی و سیاسی و تراژدی، هر یک ویژگیها و اقتضائات متفاوتی دارند و نمیتوان با رویکردی یکسان برای همه آنها برنامهریزی کرد.
ضرورت شکلگیری ساختار پایدار برای تئاتر خیابانی
در بخش دیگری از نشست، حاضران درباره مشکلات ساختاری گروههای تئاتر خیابانی و موانع فعالیت مستمر آنها به گفتوگو پرداختند. از جمله موضوعات مطرحشده، نبود امکانات مناسب برای تمرین، کمبود حمایتهای صنفی و فقدان ساختاری مشخص برای پشتیبانی از گروههای فعال این حوزه بود.
در این مباحث، بر ضرورت عبور از نگاه مقطعی به تئاتر خیابانی و فراهم کردن زمینه فعالیت مستمر گروهها تأکید شد؛ موضوعی که در کنار توجه به جنبههای هنری، میتواند به تقویت ارتباط این گونه نمایشی با جامعه و افزایش حضور آن در فضاهای عمومی منجر شود.
پیشنشست تخصصی نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان با طرح مباحثی درباره جایگاه اجتماعی تئاتر خیابانی، ضرورت تقویت زیرساختهای اجرایی، بازخوانی پیشینه نمایشهای مردمی و نسبت میان آیین و هنرهای نمایشی برگزار شد.
نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان به دبیری فاتح بادپروا سوم تا هفتم آذرماه در شهر مریوان برگزار میشود.
