حوزه/ مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور گفت: حوزه‌های علمیه این افتخار را دارند که عقبه تئوریک نظام هستند به همین خاطر چالش ها و مسائل نظام و جامعه باید توسط حوزه های علمیه حل شود.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت الاسلام والمسلمین علیزاده در آیین اختتامیه هجدهمین جشنواره علمی پژوهشی بانوی کرامت در سالن آیت الله شرعی مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران برگزار شد، در رابطه با جایگاه تحقیق عنوان کرد: در آیات و روایات متعددی به مسأله تحقیق و تفکر اشاره شده است.
وی ادامه داد: امام علی علیه السلام می فرماید:«لاَ یَنْفَعُ اِجْتِهَادٌ بِغَیْرِ تَحْقِیق» یعنی هیچ کار و تلاشی بدون تحقیق نافع نخواهد بود. همچنین بیان شده «لاَ سُنَّةَ أَفْضَلُ مِنَ اَلتَّحْقِیق» سنتی بهتر از تحقیق نیست.
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور اظهار کرد: پرسشگری یک گام بسیار مهم در تحقیق است. در روایات آمده است«اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ اَلسُّؤَالُ» یعنی علم در گنجینه هایی است کلید این گنجینه ها پرسش است.
وی اضافه کرد: پژوهشگر موفق همانند یک شکارچی دقیق است که با صبر استراتژیک، دقت بالا و ذهنی گشوده، در کمین مسائل می‌ماند تا در لحظه مناسب، مسئله‌ای بنیادین را صید کند.
حجت الاسلام و المسلمین علیزاده اظهار کرد: انقلاب اطلاعات و فناوری سبب شده با انبوه داده ها و اطلاعات مواجه شویم و به نوعی دچار تورم در پاسخ ها هستیم. به همین خاطر یک پژوهشگر موفق فقط پاسخ دهنده نیست بلکه باید مسأله شناس باشد.
مدیر حوزه های علمیه خواهران کشور اضافه کرد: نقش آفرینی پیش‌برنده و دوران ساز نیازمند مسأله شناسی است؛ یعنی مشکل و مسأله را بشناسند. پژوهشگر باید با ذهن نقاد که از روتین فاصله گرفته تلاش کند به ریشه ها بیندیشید و زود قانع نشود.
وی با اشاره با اینکه این مسیر نیازمند یک نوع سبک زندگی است، افزود: همانگونه که بزرگان گفتند دست نفس مضطربه از معارف کوتاه است و نفس مطمئنه به معارف دست خواهد یافت.
حجت الاسلام و المسلمین علیزاده در تفاوت پژوهش‌های بنیادین، توسعه‌ای و کاربردی بیان کرد: پژوهش های بنیادین در رابطه با پرسش های عمیق هستند. در این نوع پژوهش، مفاهیم گذشته به چالش کشیده می‌شوند. البته این به معنای اعتبار زدایی از مفاهیم قبلی نیست بلکه مصادیق و دامنه آن را بررسی می‌کند. برای مثال مصادیق لا ضرر فی الاسلام در عصر حاضر چیست.
وی اضافه کرد: در پژوهش های بنیادین توجه به نظریه های خرد و سرمایه گذاری بهینه تری است زیرا اغلب به سادگی از کنار آن عبور می‌کنند در حالی که می‌تواند افق جدیدی باز کند.
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور ادامه داد: در مطالعات توسعه ای موضوع حل یک چالش بیرونی نیست بلکه به توسعه خود دانش می پردازد.
وی در رابطه با حوزه مطالعات کاربردی بیان کرد: امروز با یک جامعه بسیار پرشتاب و پرتحول روبرو هستیم که مسائل مستحدثه فراوانی را در پیش رو ما قرار می‌دهد. همچنین امروزه عصر تضادها است. تضاد در آرزوها، بیم ها، امیدها مصالح و... به یکی از چالش های عصر حاضر تبدیل شده است.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده اضافه کرد: جامعه امروز یک جامعه ارتباطی شبکه ای است و ما در خلوت فرهنگی خود محصور نیستیم و شبهات فراوانی ذهن را به چالش می‌کشد. از سوی دیگر امروزه با نسل تجربه گر مواجه هستیم که می‌خواهد خودش همه مسائل را لمس و تجربه کند. مواجه با نسل نو جو که از تکرار دل زده است، فعالیت حدود هزار جنبش دینی فعال و تعدد سبک های زندگی دیگر چالش های عصر حاضر است.
وی بر ضرورت رصد دقیق تحولات فکری نسل جدید اظهار کرد: شناسایی نقاطی که ضربه می‌زند بسیار مهم است. اگر این مسائل به‌درستی تحلیل و دیده شوند، پاسخ به آن‌ها به‌معنای پاسخ دادن به طیف گسترده‌ای از مشکلات فکری و معضلات نظام خواهد بود.
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور بیان کرد: حوزه‌های علمیه این افتخار را دارند که عقبه تئوریک نظام هستند به همین خاطر چالش ها و مسائل نظام و جامعه باید توسط حوزه های علمیه حل شود.
وی با تأکید بر ارتقای مهارت‌های مسئله‌یابی و پرسشگری اظهار کرد: بسیاری از موضوعات صرفاً مسئله‌نما هستند و مسئله جدی محسوب نمی‌شوند اما تمرکز را از پرسش های اصلی و مهم دور می‌کنند.
گذار از موضوع‌محوری به مسئله‌محوری
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به اینکه پژوهش اصیل، پرسش‌محور و مسئله‌محور است، نه موضوع‌محور، تصریح کرد: بسیاری از تولیدات فعلی، موضوع‌محور هستند و مرز دانش را به جلو نمی‌برند و مجهول را به معلوم تبدیل نمی‌کنند، بلکه صرفاً یک بازآرایی از اندوخته‌ها و یافته‌های قدیم است.
وی گفت: حوزویان در چهار رسته مبلغ، محقق، مدرس و نویسنده فعالیت می‌کنند. نویسندگی یک هنر است زیرا نویسنده با سبکی جدید، اندوخته‌های گذشته را ترتیب می‌دهد و از زیبایی قلم و شیوایی در نوشتار برخوردار است، اما تبدیل مجهول به معلوم، کار یک پژوهشگر است.
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور یادآور شد: بازآرایی اندوخته‌ها و عرضه آن به بازار اندیشه ممکن است مخاطب و ارزش خاص خود را داشته باشد، اما در دایره تحقیق و پژوهش نمی‌گنجد. پژوهش باید یک ابهام را پاسخ دهد و مجهول را به معلوم تبدیل کند.
وی توصیه کرد: میان تحقیق و حرکت علمی در فضای دینی و غیردینی تفاوتی بنیادین وجود دارد. در خارج از فضای دین، پژوهش می‌تواند به هر نیتی صورت گیرد، اما برای سربازان این میدان، افتخار اصلی در این است که بتوانند از نظام معارف دین رمزگشایی کرده، آن را عمیقاً بفهمند و بفهمانند.
حجت الاسلام و المسلمین علیزاده با اشاره به اینکه طهارت روح، نیت و قلم بسیار مهم است، افزود: معارف دین از جنس نور هستند و نور و ظلمت با یکدیگر هم‌سنخی ندارند و همدیگر را دفع می‌کنند. در تاریخ هزاران صفحه نوشته شده که برکت نکرده‌اند، زیرا برای تبدیل شدن به یک علم مبارک و مؤثر، توجه به پاکی نیت ضروری است تا اثر مانا شود و در مدار تعلیم و تعلم قرار گیرد.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «یُوزَنُ یَومَ القِیامَةِ مِدادُ العُلَماءِ و دِماءُ الشُّهَداءِ فیَرجَحُ مِدادُ العُلَماءِ عَلی دِماءِ الشُّهَداءِ؛ روز قیامت مرکّب عالمان و خون شهیدان با هم وزن می شوند و مرکّب عالمان بر خون شهیدان می چربد.»
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور تصریح کرد: این ارجحیت در صورتی است که قلم خالصانه و در مسیر مجاهده فی سبیل‌الله حرکت کرده باشد. اگر اندکی برای نفس یا اهدافی غیر از خدا باشد آن علم دیگر علم دینی نیست و صاحب آن در سلک علمای دین قرار نمی‌گیرد.