تحریریه آوش/ بر اساس گزارش‌های منتشرشده، استان‌های هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان در مرحله نخست اجرای طرح جدید قرار گرفته‌اند
طرح جدید سهمیه‌بندی بنزین از ابتدای آبان‌ماه ۱۴۰۵ در ۱۱ استان کشور به اجرا درآمده است؛ طرحی که بر اساس آن، استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌های سوخت محدود شده و ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان به سهمیه ماهانه خودروهای شخصی مشمول اضافه شده است. با اجرای این تغییرات، مجموع سهمیه ماهانه خودروهای سواری بنزین‌سوز مشمول به ۱۶۰ لیتر در سه نرخ متفاوت رسیده است. به گزارش آوش، خبرگزاری دانشجو روز پنجشنبه ۱۴ آبان به نقل از شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد که مرحله نخست این طرح در ۱۱ استان آغاز شده است. بر اساس اعلام این شرکت، محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها به معنای حذف کامل آنها نیست و این کارت‌ها همچنان در برخی جایگاه‌های منتخب و مسیرهای پرتردد برای استفاده در شرایط ضروری در دسترس خواهند بود.
اجرای طرح در ۱۱ استان کشور
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، استان‌های هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان در مرحله نخست اجرای طرح جدید قرار گرفته‌اند.
در این استان‌ها، رانندگان برای سوخت‌گیری باید از کارت سوخت شخصی خود استفاده کنند و امکان استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدود شده است. با این حال، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده که کارت‌های اضطراری به‌طور کامل از شبکه توزیع سوخت جمع‌آوری نخواهند شد. بر اساس توضیحات منتشرشده، این کارت‌ها در جایگاه‌های منتخب و برخی مسیرهای بین‌شهری برای شرایط ضروری باقی می‌مانند. همچنین به رانندگانی که کارت سوخت شخصی ندارند یا کارت آنها مفقود شده است، توصیه شده برای دریافت کارت جدید یا المثنی اقدام کنند. اما تاکنون زمان مشخصی برای گسترش این محدودیت‌ها به سایر استان‌های کشور اعلام نشده است.
جزئیات سهمیه ۱۶۰ لیتری بنزین
بر اساس ساختار جدید، سهمیه ماهانه خودروهای سواری شخصی بنزین‌سوز مشمول طرح در سه بخش تعیین شده است. سهمیه نخست شامل ۶۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر هزار و ۵۰۰ تومان است. سهمیه دوم نیز ۵۰ لیتر با نرخ هر لیتر سه هزار تومان خواهد بود. علاوه بر این دو سهمیه، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ سوم، یعنی هر لیتر ۱۰ هزار تومان، به کارت سوخت خودروهای مشمول اختصاص یافته است. به این ترتیب، مجموع سهمیه ماهانه این خودروها به ۱۶۰ لیتر می‌رسد که ۱۱۰ لیتر آن با نرخ‌های قبلی و ۵۰ لیتر با نرخ سوم عرضه می‌شود. بر اساس این سهمیه‌بندی، هزینه استفاده کامل از ۶۰ لیتر بنزین هزار و ۵۰۰ تومانی معادل ۹۰ هزار تومان و هزینه ۵۰ لیتر بنزین سه هزار تومانی معادل ۱۵۰ هزار تومان است. همچنین دریافت تمام ۵۰ لیتر سهمیه سوم، ۵۰۰ هزار تومان هزینه خواهد داشت و در مجموع، هزینه استفاده کامل از سهمیه ماهانه ۱۶۰ لیتری برای یک خودروی مشمول، ۷۴۰ هزار تومان خواهد بود. این در حالی است که رانندگانی با مصرف ماهانه ۱۰۰ لیتر همچنان می‌توانند تمام سوخت مورد نیاز خود را از محل سهمیه‌های هزار و ۵۰۰ و سه هزار تومانی تأمین کنند.
سهمیه خودروهای صفر کیلومتر، خارجی و دوگانه‌سوز
در طرح جدید، میزان سهمیه بنزین ۱۰ هزار تومانی برای تمام خودروها یکسان نیست. بر اساس ضوابط اعلام‌شده، خودروهای صفر کیلومتر و خودروهای خارجی که سهمیه‌های اول و دوم را دریافت نمی‌کنند، ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان خواهند داشت. همچنین برای خودروهای دوگانه‌سوز، سهمیه سوم کمتر از خودروهای بنزینی معمولی تعیین شده است. این گروه از خودروها ماهانه ۲۵ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. در مقابل، خودروهای سواری شخصی بنزین‌سوز مشمول سهمیه‌های اول و دوم، از سهمیه ۵۰ لیتری بنزین ۱۰ هزار تومانی برخوردار خواهند بود.
کدام سهمیه‌های بنزین قابل ذخیره هستند؟
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در طرح جدید، نحوه ذخیره سهمیه‌های مصرف‌نشده در کارت‌های سوخت شخصی است. بر اساس ضوابط اعلام‌شده، سهمیه بنزین هزار و ۵۰۰ تومانی همچنان قابلیت ذخیره دارد و دارندگان کارت سوخت می‌توانند سهمیه مصرف‌نشده خود را تا سه ماه و حداکثر ۱۸۰ لیتر نگهداری کنند. اما این امکان برای دو سهمیه دیگر در نظر گرفته نشده است. سهمیه ۵۰ لیتری بنزین سه هزار تومانی به ماه بعد منتقل نمی‌شود و در صورت استفاده نکردن، در پایان ماه از بین می‌رود. همچنین سهمیه سوم با نرخ ۱۰ هزار تومان به‌صورت ماهانه شارژ می‌شود و سهمیه مصرف‌نشده آن قابل انتقال به ماه بعد نخواهد بود.
شناسنامه‌دار شدن کارت‌های سوخت و ثبت اطلاعات مصرف
هم‌زمان با اجرای محدودیت کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، موضوع شناسنامه‌دار شدن کارت‌های سوخت و ثبت اطلاعات مصرف خودروها نیز مطرح شده و رضا سپهبوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، از برنامه‌ای برای ثبت و رصد میزان و دفعات سوخت‌گیری خودروها خبر داده است. به گفته او، قرار است امکان بررسی اطلاعات سوخت‌گیری با استفاده از کد ملی یا کارت بانکی فراهم شود تا مصرف غیرمتعارف و تخلفات احتمالی با دقت بیشتری شناسایی شود. سپهبوند در توضیح ضرورت اجرای این برنامه به نمونه‌ای از سوخت‌گیری غیرمتعارف اشاره کرده و گفته است یک خودرو در تهران طی یک ماه بیش از ۳۵۰ بار سوخت‌گیری کرده و بر اساس توضیحات ارائه‌شده، هدف از اجرای این برنامه، شناسایی الگوهای غیرمتعارف مصرف و افزایش امکان نظارت بر توزیع سوخت عنوان شده است.
مصرف روزانه بنزین به ۱۳۳ میلیون لیتر رسید
اجرای تغییرات جدید در نظام توزیع بنزین در شرایطی صورت می‌گیرد که مصرف روزانه این فرآورده نفتی در کشور همچنان در سطح بالایی قرار دارد. چنان که کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، اعلام کرده است که میانگین مصرف روزانه بنزین کشور تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ به حدود ۱۳۳ میلیون لیتر رسیده و همچنین بر اساس آمار اعلام‌شده، میزان مصرف بنزین در ۱۰ روز نخست آبان‌ماه نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱.۲ درصد کاهش داشته است.مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق سوخت از جمله اهداف اعلام‌شده برای اجرای محدودیت‌های جدید هستند. اختلاف قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه نیز از عواملی عنوان شده که بر قاچاق این فرآورده تأثیر می‌گذارد.
افزایش نرخ سوم بنزین از شهریورماه
تغییرات آبان‌ماه در حالی اجرایی شده که نرخ سوم بنزین پیش از این افزایش یافته بود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۵ قیمت بنزین با نرخ سوم از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر افزایش پیدا کرد. در این تغییر، قیمت بنزین سهمیه اول و دوم ثابت باقی ماند. بنابراین، تغییر اصلی از ابتدای آبان‌ماه، اضافه شدن سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ سوم به کارت خودروهای مشمول و محدود شدن استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در ۱۱ استان بوده است.
در حال حاضر، سهمیه‌های هزار و ۵۰۰ و سه هزار تومانی خودروهای مشمول بدون تغییر باقی مانده‌اند و سهمیه جدید با نرخ ۱۰ هزار تومان در کنار آنها ارائه می‌شود و با آغاز اجرای این طرح در ۱۱ استان، هنوز زمان اجرای سراسری محدودیت کارت‌های آزاد جایگاه‌ها و جزئیات احتمالی مراحل بعدی آن اعلام نشده است.