به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، هفتادونهمین شماره مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران»، به مناسبت روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی، به معرفی نسخه‌ای خطی از «تاریخ بیهقی» اختصاص دارد؛ نسخه‌ای به خط نستعلیق که در سال ۱۲۷۲ قمری کتابت شده است.
مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمترشناخته‌شده موجود در مخازن سازمان، در این شماره نسخه خطی «تاریخ بیهقی» اثر ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی را به پژوهشگران و علاقه‌مندان معرفی می‌کند.
«تاریخ بیهقی» در شکل بازمانده خود، که به «تاریخ مسعودی» نیز شناخته می‌شود، عمدتاً روایت رویدادهای دوران پادشاهی مسعود غزنوی است. این متن، بخشی از تاریخی گسترده‌تر درباره غزنویان است که بیشتر مجلدات آن به دست ما نرسیده‌اند. بخش موجود، علاوه بر وقایع دربار و کشمکش‌های سیاسی و نظامی آن دوره، مطالبی درباره رویدادهای پیشین و تاریخ خوارزم نیز دربردارد.
ابوالفضل بیهقی، تاریخ‌نگار ایرانی سده پنجم هجری، در سال ۳۸۵ قمری در حارث‌آباد بیهق، در ناحیه سبزوار امروزی، زاده شد و در سال ۴۷۰ قمری درگذشت. او در جوانی در نیشابور تحصیل کرد و سپس به دیوان رسالت غزنویان پیوست. بیهقی نوزده سال زیر نظر ابونصر مشکان، از دبیران برجسته دربار، فعالیت کرد و از نزدیک با مکاتبات حکومتی و مناسبات قدرت آشنا شد.
از ویژگی‌های تاریخ‌نگاری بیهقی، توجه به مشاهدات شخصی، استفاده از اسناد و نامه‌های دیوانی و سنجش اعتبار روایت‌های دیگران است. او در شرح حوادث، به زمینه‌ها و انگیزه‌های رفتار اشخاص نیز می‌پردازد و جزئیاتی از سازوکار حکومت، مناسبات درباری و زندگی اجتماعی روزگار خود به دست می‌دهد.
ارزش «تاریخ بیهقی» به اطلاعات تاریخی آن محدود نمی‌شود. نثر زنده، گفت‌وگوها، شخصیت‌پردازی و توانایی نویسنده در بازآفرینی صحنه‌ها، این کتاب را در شمار آثار برجسته نثر فارسی قرار داده است. روایت بر دار کردن حسنک وزیر از نمونه‌های شناخته‌شده پیوند تاریخ‌نگاری و هنر نویسندگی در این اثر است.
نسخه معرفی‌شده در گنجینه کتابخانه ملی ایران، در سال ۱۲۷۲ قمری، به خط نستعلیق و بر کاغذ فرنگی نخودی کتابت شده و دارای ۲۰۶ برگ است. صفحه افتتاح آن با سرلوح و کتیبه مذهّب، شامل نقوش اسلیمی و گل‌وبرگ ختایی به زر محرر، لاجورد و سرخ، آراسته شده است.
جدول دور متن به زر محرر، آبی و سرخ و کمنداندازی به زر محرر از دیگر تزئینات این نسخه است. همچنین عناوین و خطوط بالای برخی عبارت‌ها به سرخی نوشته شده‌اند. جلد نسخه مقوایی با روکش تیماج قهوه‌ای و دارای جدول ضربی است و آستر آن از کاغذ نخودی تهیه شده است.