حمله مرگبار به فرودگاه ریاض با ۱۲ کشته، از جمله یک شهروند آمریکایی، بار دیگر تنش‌ها میان عربستان و انصارالله یمن را به کانون توجهات منطقه‌ای کشانده است.
به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، حمله موشکی به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض که به کشته‌شدن ۱۲ نفر، از جمله یک شهروند آمریکایی، و زخمی‌شدن ۳۰۹ نفر دیگر منجر شد، تنش‌ها در شبه‌جزیره عربستان را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.
این حمله علاوه بر برجای گذاشتن تلفات سنگین، واکنش تند واشنگتن و تهدید ائتلاف تحت رهبری عربستان به پاسخ قاطع را به دنبال داشته است.
عملیات‌های نیرو‌های مسلح یمن علیه فرودگاه‌های عربستان به صورت تلافی جویانه و در واکنش به حملات پی در پی جنگنده‌های سعودی علیه این کشور صورت می‌گیرد.
جزئیات حمله؛ ۱۲ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی
حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در پایتخت عربستان، ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی برجای گذاشت.
بر اساس اعلام مقام‌های هوانوردی عربستان، چهار نفر از جان‌باختگان سعودی و هشت نفر دیگر از اتباع کشور‌های خارجی بودند که یک شهروند آمریکایی نیز در میان آنان قرار داشت.
گزارش‌ها حاکی است که حمله به بخشی از مجموعه پایانه‌های فرودگاه خسارت وارد کرده و فعالیت این مرکز مهم هوایی برای مدتی متوقف شده است.
اختلال در پروازها، تغییر مسیر هواپیما‌ها و هشدار سفارتخانه‌های خارجی به شهروندان خود برای دوری از محدوده فرودگاه، از پیامد‌های فوری این حادثه بوده است.
ائتلاف نظامی تحت رهبری عربستان، انصارالله یمن را مسئول این حمله معرفی کرده و آن را اقدامی تروریستی و جنایت جنگی خوانده است.
سریع: فرودگاه‌های عربستان در تیررس نیرو‌های مسلح یمن هستند
یحیی سریع سخنگوی نیرو‌های مسلح یمن اعلام کرد: بار دیگر به تمام شرکت‌های هوانوردی، کارکنان و مسافران نسبت به استفاده از فرودگاه‌ها و حریم هوایی عربستان هشدار می‌دهیم.
وی اضافه کرد: فرودگاه‌های عربستان به جز فرودگاه‌های مکه مکرمه و مدینه منوره در تیررس حملات و عملیات‌های نیرو‌های ما قرار دارند.
سریع بیان کرد: نیرو‌های مسلح یمن خطاب به همگان تاکید دارند که این هشدار‌ها را جدی بگیرند. عربستان سعودی مسئول پیامد‌های هرگونه رهگیری ناکام و شکست خورده در این فرودگاه است.
وی تصریح کرد: نیرو‌های مسلح یمن به تثبیت معادله فرودگاه در برابر فرودگاه، محاصره در برابر محاصره و تشدید تنش در برابر تشدید تنش تا تحقق اهداف مورد نظر ادامه می‌دهند.
واکنش روبیو و ترامپ
حمله به فرودگاه ریاض با واکنش شدید مقام‌های آمریکایی مواجه شده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ضمن محکوم‌کردن حملات منتسب به انصارالله علیه عربستان، کشته‌شدن شهروند آمریکایی را تأیید کرد و این حملات را نشانه بی‌اعتنایی آشکار به جان غیرنظامیان دانست.
روبیو همچنین بر حمایت واشنگتن از عربستان و مردم این کشور تأکید کرد و خواستار توقف فوری حملات شد. اهمیت موضع وزیر خارجه آمریکا در این است که کشته‌شدن یک شهروند آمریکایی می‌تواند فشار سیاسی داخلی برای اتخاذ واکنشی شدیدتر علیه عاملان حمله را افزایش دهد؛ هرچند این مسئله به‌تنهایی به معنای تصمیم قطعی واشنگتن برای ورود مستقیم به جنگ نیست.
دونالد ترامپ نیز در اظهاراتی درباره احتمال مشارکت آمریکا در عملیات نظامی علیه انصارالله گفت که واشنگتن این گزینه را بررسی خواهد کرد و تصمیم‌گیری می‌تواند با سرعت انجام شود. او همچنین اعلام کرد که قصد دارد با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، درباره تحولات اخیر گفت‌و‌گو کند.
با این حال، اظهارات ترامپ یک پیام دوگانه دارد. از یک سو، احتمال ورود مستقیم آمریکا به عملیات نظامی را باز نگه می‌دارد و از سوی دیگر، با تأکید بر توانایی عربستان برای دفاع از خود، نشان می‌دهد که مشارکت نظامی واشنگتن هنوز قطعی نیست.
چرا حمله به فرودگاه ریاض اهمیت راهبردی دارد؟
اهمیت این حمله صرفاً به شمار قربانیان محدود نمی‌شود. فرودگاه بین‌المللی ملک خالد یکی از زیرساخت‌های حیاتی حمل‌ونقل عربستان است و اختلال طولانی‌مدت در فعالیت آن می‌تواند پیامد‌هایی برای ارتباطات هوایی، تجارت، رفت‌وآمد مسافران و اعتبار امنیتی پایتخت داشته باشد.
هدف قرار گرفتن این مرکز در پایتخت همچنین این پیام را منتقل می‌کند که حتی زیرساخت‌های مهم و حفاظت‌شده عربستان نیز ممکن است در معرض حملات موشکی یا پهپادی قرار گیرند.
اگر چنین حملاتی تکرار شوند، فشار بر سامانه‌های پدافند هوایی عربستان افزایش خواهد یافت و هزینه‌های حفاظت از فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی و مراکز حساس بیشتر می‌شود.
از سوی دیگر، این حمله در شرایطی رخ داده است که درگیری‌ها در یمن تشدید شده و ائتلاف تحت رهبری عربستان عملیات نظامی خود را علیه انصارالله افزایش داده است. در چنین فضایی، حمله به ریاض می‌تواند بخشی از چرخه تشدید متقابل درگیری‌ها باشد؛ چرخه‌ای که در آن عملیات نظامی در یمن با حملات موشکی و پهپادی علیه اهداف سعودی پاسخ داده می‌شود.
واکنش احتمالی عربستان؛ از حملات هوایی تا تشدید عملیات در یمن
با توجه به شدت تلفات و تهدید‌های مطرح‌شده از سوی ائتلاف سعودی، چند سناریو درباره واکنش احتمالی ریاض قابل بررسی است.
در سناریوی نخست، افزایش حملات هوایی به مواضع انصارالله مطرح است. این گزینه یکی از محتمل‌ترین مسیر‌های پیش روی عربستان است. ریاض ممکن است حملات خود را علیه مراکز فرماندهی، انبار‌های تسلیحاتی، تأسیسات پرتاب موشک و زیرساخت‌های نظامی انصارالله افزایش دهد. چنین اقدامی می‌تواند با هدف نمایش قدرت بازدارندگی و جلوگیری از تکرار حملات به مراکز شهری و فرودگاه‌های عربستان صورت گیرد.
در سناریوی دوم، گسترش عملیات نظامی در داخل یمن متصور است. اگر رهبران سعودی به این جمع‌بندی برسند که حملات هوایی به‌تنهایی برای مهار انصارالله کافی نیست، ممکن است حمایت از عملیات زمینی نیرو‌های همسو با دولت یمن را افزایش دهند. البته گسترش چنین عملیاتی هزینه‌های انسانی و مالی بالایی دارد و احتمال طولانی‌ترشدن جنگ را نیز افزایش می‌دهد.
در سناریوی سوم، تقویت پدافند و همکاری امنیتی با متحدان متصور است. افزایش استقرار سامانه‌های رهگیری موشکی، همکاری اطلاعاتی با آمریکا و دیگر شرکای امنیتی و حفاظت بیشتر از فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی می‌تواند بخشی از پاسخ عربستان باشد. این رویکرد به ریاض امکان می‌دهد بدون ورود فوری به یک عملیات گسترده، احتمال موفقیت حملات بعدی را کاهش دهد.
در همین حال، ائتلاف سعودی وعده داده است که پاسخی قاطع به حمله فرودگاه ریاض بدهد. بنابراین، اصل واکنش نظامی یا امنیتی جدی از سوی ریاض محتمل به نظر می‌رسد؛ اما دامنه، زمان‌بندی و اهداف آن هنوز قطعی نیست.
آیا آمریکا مستقیماً وارد جنگ می‌شود؟
واشنگتن در برابر یک انتخاب دشوار قرار گرفته است. از یک طرف، کشته‌شدن شهروند آمریکایی و حمله به زیرساخت غیرنظامی یک متحد مهم می‌تواند زمینه سیاسی لازم برای اقدام نظامی را فراهم کند. از طرف دیگر، ورود مستقیم به جنگ با انصارالله خطر گسترش درگیری و بازشدن جبهه‌های تازه در منطقه را به همراه دارد.
واشنگتن ممکن است در مرحله نخست، اطلاعات ماهواره‌ای، هشدار‌های زودهنگام، تجهیزات رهگیری و پشتیبانی لجستیکی بیشتری در اختیار ریاض قرار دهد.
اگر حملات ادامه پیدا کند یا دولت آمریکا به این نتیجه برسد که بازدارندگی موجود ناکافی است، حملات محدود به مراکز پرتاب، انبار‌های تسلیحاتی یا زیرساخت‌های نظامی انصارالله می‌تواند در دستور کار قرار گیرد. چنین اقدامی لزوماً به معنای آغاز یک جنگ زمینی گسترده نخواهد بود.
در صورت ورود مستقیم‌تر آمریکا به عملیات مشترک با عربستان، این سناریو به ارزیابی واشنگتن از تهدید، میزان هماهنگی با ریاض و خطر گسترش منطقه‌ای جنگ بستگی دارد. اظهارات ترامپ نشان می‌دهد که این گزینه روی میز است، اما هنوز نمی‌توان آن را تصمیم نهایی دولت آمریکا دانست.
باید توجه داشت که حمایت سیاسی از عربستان و محکومیت حمله، با تصمیم برای مشارکت مستقیم در عملیات نظامی تفاوت دارد. برای تشخیص مسیر واقعی واشنگتن باید به اقدامات عملی، از جمله جابه‌جایی نیروها، افزایش استقرار تجهیزات نظامی و اعلام رسمی مأموریت‌های جدید توجه کرد.
نقش ایران؛ آیا بحران به سطح منطقه‌ای گسترش می‌یابد؟
یکی از متغیر‌های مهم در تحولات آینده، نحوه ارزیابی آمریکا و عربستان از ارتباط انصارالله با ایران است. واشنگتن و ریاض انصارالله را گروهی مورد حمایت ایران می‌دانند، اما این موضوع به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند که تهران در طراحی یا اجرای حمله مشخص به فرودگاه ریاض نقش مستقیم داشته است.
اگر آمریکا دامنه پاسخ خود را به اهداف منتسب به انصارالله در یمن محدود کند، امکان مهار بحران در چارچوب جنگ یمن بیشتر خواهد بود. اما اگر حملات به‌گونه‌ای طراحی شوند که ایران را مستقیماً هدف قرار دهند یا واشنگتن مسئولیت عملیات را به تهران نسبت دهد، احتمال گسترش رویارویی به سطح منطقه‌ای افزایش می‌یابد.
چنین سناریویی می‌تواند بر امنیت کشتیرانی در دریای سرخ و خلیج عدن، بازار انرژی و امنیت دیگر کشور‌های منطقه اثر بگذارد. از این رو، تصمیم‌های نظامی روز‌های آینده نه‌تنها برای عربستان و یمن، بلکه برای کل منطقه اهمیت خواهد داشت.