کردستان - کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان با همکاری کانون کتاب و کتاب‌خوانی معاونت فرهنگی ـ اجتماعی این دانشگاه، در آستانه هفته کتاب و کتاب‌خوانی، فراخوان مشارکت در تهیه و انتشار ویژه‌نامه «پنجره‌ای به جهان خواندن» را اعلام کرد؛ رویدادی فرهنگی که بستری برای بازتاب دیدگاه‌ها، تجربه‌ها و نوشته‌های مرتبط با کتاب، مطالعه و نقش خواندن در زندگی فردی و اجتماعی فراهم می‌کند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در سنندج، کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان با همکاری کانون کتاب و کتاب‌خوانی معاونت فرهنگی ـ اجتماعی این دانشگاه، به مناسبت هفته کتاب و کتاب‌خوانی، فراخوان ارسال آثار برای ویژه‌نامه «پنجره‌ای به جهان خواندن» را منتشر کرد. این فراخوان با تمرکز بر پنج محور موضوعی، از جمله روان‌شناسی و سلامت روان، جامعه و فرهنگ، فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی، نقد و معرفی کتاب و ادبیات خلاق، از دانشگاهیان، کتابداران، نویسندگان و علاقه‌مندان دعوت می‌کند تجربه‌ها و دیدگاه‌های خود را به زبان فارسی یا کردی ارائه کنند.
بر اساس این فراخوان، استادان، پژوهشگران، دانشجویان، کتابداران، نویسندگان و سایر علاقه‌مندان می‌توانند آثار خود را در قالب نوشته‌هایی با حداکثر سه‌هزار کلمه و به یکی از دو زبان فارسی یا کردی ارسال کنند. مقاله، یادداشت، نقد و معرفی کتاب و نوشته‌های خلاقانه و روایی، از قالب‌های مورد توجه این ویژه‌نامه است.
خواندن؛ از سلامت روان تا تقویت روابط اجتماعی
یکی از محورهای اصلی این فراخوان، بررسی ارتباط خواندن با روان‌شناسی و سلامت روان است. در این بخش، موضوعاتی مانند نقش کتاب‌درمانی و مطالعه در کاهش تنش‌های روانی، ارتقای بهزیستی روان‌شناختی، تقویت مهارت‌های شناختی، افزایش تمرکز و توجه و تأثیر مطالعه بر شکل‌گیری عادت‌های ذهنی سالم مورد توجه قرار گرفته است.
همچنین بررسی عادت‌های مطالعه و راهکارهای تقویت آن، عوامل مؤثر بر انگیزه خواندن و نقش کتاب‌خوانی در رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی کودکان و نوجوانان، از دیگر زمینه‌هایی است که می‌تواند در قالب آثار تحلیلی و تجربی به آن پرداخته شود.
در محور «خواندن، جامعه و فرهنگ» نیز بر جایگاه مطالعه در توسعه فرهنگی، افزایش مشارکت اجتماعی و ارتقای سرمایه فرهنگی تأکید شده است. تجربه‌های زیسته خواندن، خاطرات و روایت‌های فردی از مواجهه با کتاب، تأثیر مطالعه بر شکل‌گیری هویت فردی و جمعی و نقش کتاب در انتقال زبان، سنت‌ها و میراث فرهنگی، از جمله موضوعات پیشنهادی این بخش به شمار می‌روند.
این محور همچنین فرصت پرداختن به نقش خانواده، مدرسه، دانشگاه و کتابخانه‌ها در ترویج فرهنگ مطالعه را فراهم می‌کند. بررسی جایگاه زبان و ادبیات کردی در گسترش عادت خواندن، تجربه‌های کتاب‌خوانی در جوامع محلی و چگونگی انتقال میراث فرهنگی از طریق کتاب و روایت، می‌تواند زمینه‌ای برای طرح دیدگاه‌های متنوع در این حوزه باشد.
کتاب‌خوانی در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی
با گسترش فناوری‌های نوین و تغییر شیوه‌های دسترسی به اطلاعات، خواندن نیز با فرصت‌ها و چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو شده است. از همین رو، «خواندن در عصر دیجیتال و فناوری‌های نوین» یکی دیگر از محورهای ویژه‌نامه است که به بررسی دگرگونی عادت‌های مطالعه در فضای دیجیتال و تأثیر ابزارهای نوین بر تجربه خواندن می‌پردازد.
در این بخش، موضوعاتی همچون تحول عادت‌های خواندن از کتاب چاپی به کتاب الکترونیکی، کتاب‌های صوتی و رسانه‌های اجتماعی، فرصت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی در ترویج مطالعه و یادگیری، نقش کتابخانه‌های دیجیتال و منابع الکترونیکی در دسترسی به اطلاعات و مسائل مرتبط با اعتبار منابع و مقابله با اطلاعات نادرست، قابل طرح است.
همچنین تأثیر خواندن دیجیتال بر تمرکز، درک مطلب و یادگیری، مقایسه تجربه مطالعه در قالب‌های چاپی و الکترونیکی و بررسی روش‌های نوین سازمان‌دهی، جست‌وجو و بازیابی اطلاعات علمی، از دیگر زمینه‌های پیشنهادی برای نگارش آثار در این محور به شمار می‌آید.
نقد و معرفی کتاب؛ از آثار کلاسیک تا نوشته‌های معاصر
محور «نقد و معرفی کتاب» به آثاری اختصاص دارد که به معرفی، تحلیل و ارزیابی کتاب‌ها و جریان‌های فکری و ادبی می‌پردازند. نقد و تحلیل علمی، ادبی و محتوایی آثار برجسته ایرانی، کردی و بین‌المللی، معرفی کتاب‌های اثرگذار در حوزه علوم انسانی، ادبیات و فرهنگ و بررسی ایده‌ها، رویکردها و مسائل محوری کتاب‌های منتخب، از جمله موضوعات قابل طرح در این بخش است.
معرفی کتاب‌های کمترشناخته‌شده، آثار نویسندگان تأثیرگذار و کتاب‌هایی که ظرفیت بیشتری برای مطالعه و گفت‌وگو دارند نیز می‌تواند به غنای محتوایی این ویژه‌نامه کمک کند. افزون بر این، یادداشت‌های تحلیلی درباره تجربه خواندن یک اثر، تأثیر آن بر نگرش خواننده و نقش کتاب در شکل‌گیری اندیشه و آگاهی اجتماعی، در چارچوب موضوعات اعلام‌شده قرار می‌گیرد.
این بخش می‌تواند فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های ادبی و فرهنگی کردستان و شناساندن آثار نویسندگان و پژوهشگران کرد در کنار دیگر آثار فارسی و بین‌المللی باشد.
ادبیات خلاق و روایت؛ بازخوانی تجربه‌های خواندن
پنجمین محور این فراخوان به «ادبیات خلاق و روایت» اختصاص دارد و بر ظرفیت داستان، خاطره‌نویسی و روایت‌های ادبی برای بازنمایی تجربه‌های انسانی و ترویج فرهنگ مطالعه تأکید می‌کند.
بر اساس موضوعات پیشنهادی اعلام‌شده در فراخوان، داستان کوتاه با موضوع کتاب، کتابخانه و تجربه‌های انسانی، شعر و قطعات ادبی با الهام از کتاب و جهان خواندن و روایت‌های خلاقانه از خاطرات و لحظه‌های ماندگار مطالعه، می‌توانند در این بخش ارائه شوند.
همچنین روایت‌هایی درباره نخستین تجربه خواندن، کتابی که مسیر زندگی یا نگاه فرد را تغییر داده است، خاطرات مرتبط با کتابخانه‌ها و نقش کتاب در شکل‌گیری دوستی‌ها، آگاهی و کشف جهان‌های تازه، می‌توانند جلوه‌ای از پیوند میان ادبیات و تجربه زیسته خوانندگان را به نمایش بگذارند.
در این چارچوب، توجه به روایت‌های بومی و محلی و بهره‌گیری از ظرفیت زبان کردی در بازگویی تجربه‌های فرهنگی و ادبی نیز می‌تواند به تنوع و غنای محتوایی ویژه‌نامه کمک کند.
شرایط ارسال آثار به ویژه‌نامه
بر اساس اعلام برگزارکنندگان، آثار ارسالی باید در یکی از محورهای پنج‌گانه فراخوان قرار داشته باشند و حداکثر سه‌هزار کلمه باشند. نوشته‌ها در قالب‌های علمی، تحلیلی، ترویجی یا ادبی پذیرفته می‌شوند و امکان ارسال آثار به دو زبان فارسی و کردی فراهم است.
ویژه‌نامه «پنجره‌ای به جهان خواندن» در نظر دارد با گردآوری نوشته‌هایی از جامعه دانشگاهی و دیگر علاقه‌مندان، به بازخوانی جایگاه کتاب در زندگی معاصر بپردازد؛ از نقش مطالعه در سلامت روان و توسعه فرهنگی گرفته تا تغییر شیوه‌های خواندن در عصر فناوری و ظرفیت ادبیات برای روایت تجربه‌های انسانی.
این فراخوان فرصتی برای طرح تجربه‌ها و دیدگاه‌های گوناگون درباره کتاب و مطالعه و مشارکت در گفت‌وگویی فرهنگی درباره اهمیت خواندن در جامعه امروز است؛ گفت‌وگویی که می‌تواند با همراهی نویسندگان، پژوهشگران، کتابداران و خوانندگان، پنجره‌های تازه‌ای به جهان کتاب بگشاید.