رسانه‌های داخلی روز سه‌شنبه از حمله به جزیره کوچک دیدامار (Didamar) در تنگه هرمز خبر دادند. این جزیره که متعلق به عمان است، به دلیل قرار گرفتن در یکی از مسیرهای مهم کشتیرانی و برخورداری از تجهیزات کمک‌ناوبری، نقش مهمی در هدایت شناورهای عبوری از این آبراه دارد. در ادامه نیز ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد که در آن ستونی از دود در نزدیکی جزیره دیدامار عمان به چشم می‌خورد. انتشار این تصاویر گمانه‌زنی‌هایی را درباره حمله به تأسیسات مستقر در جزیره به دنبال داشت.
جزیره دیدامار کجاست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
دیدامار حدود ۲٫۹ هکتار، معادل ۲۹ هزار مترمربع مساحت دارد و ارتفاع آن به حدود ۵۱ متر می‌رسد. این جزیره یکی از سه جزیره‌ای است که در فاصله حدود ۱۸.۵ کیلومتری شمال شبه‌جزیره مسندم قرار دارند. دیدامار به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در مسیر عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز (واقع در ورودی خلیج فارس) اهمیت داشته است. جزیره دیدامار در تنگه هرمز، میان سواحل اصلی عمان و خط میانی این آبراه با ایران واقع شده. شایان ذکر است که نخستین فانوس دریایی عمان را در سال ۱۹۱۴ در جزیره دیدامار ساختند.
با وجود مساحت اندک و ساختار صخره‌ای جزیره، تجهیزات مهمی برای ناوبری دریایی در آن مستقر شده‌اند. از جمله این تجهیزات می‌توان به یک دکل ارتباطات رادیویی برای انتقال پیام و برقراری ارتباط از طریق کانال اضطراری ۱۶، یک فانوس دریایی و یک رادار دریایی نصب‌شده روی دکلی به ارتفاع ۲۵ متر اشاره کرد. این تجهیزات برای کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند اهمیت زیادی دارند و نگهداری آن‌ها بر عهده شرکت خدمات دریایی و کمک‌ناوبری عربی (AMNAS) است. این تجهیزات در کنار مجموعه‌ای از شناورها، چراغ‌های راهنما و دیگر سامانه‌های ناوبری، به هدایت ایمن کشتی‌ها در تنگه هرمز کمک می‌کنند.
دریانوردان اروپایی دو جزیره مومار (Mumar) و دیدامار را به دلیل شکل خاص و مثلثی آن‌ها، به‌ترتیب Great Quoin و Little Quoin نام‌گذاری کرده بودند. این نام از قطعه‌ای گرفته شده که در گذشته برای تنظیم زاویه توپ‌های جنگی روی کشتی‌ها به کار می‌رفت. در مقابل، قبیله Shihuh که در منطقه مسندم زندگی می‌کردند، این دو جزیره را مومار و دیدامار می‌نامیدند که به‌ترتیب به معنای «مادر» و «دختر» هستند.
نخستین فانوس دریایی عمان چگونه در جزیره دیدامار ساخته شد؟
در سال ۱۹۰۹، کمیته‌ای که مسئول بررسی وضعیت روشنایی و علامت‌گذاری مسیرهای دریایی خلیج فارس بود، به این نتیجه رسید که برای هدایت ایمن کشتی‌ها در تنگه هرمز باید یک فانوس دریایی بزرگ در این منطقه ساخته شود. از آنجا که انحنای زمین بر فاصله دید تأثیر می‌گذارد، فانوس‌های دریایی باید در ارتفاع مناسبی از سطح دریا قرار بگیرند تا نور آن‌ها از فاصله دور قابل مشاهده باشد. جزیره دیدامار به دلیل برخورداری از سطحی نسبتاً مسطح در ارتفاع بالا، مکان مناسبی برای ساخت این فانوس بود. سرانجام این تأسیسات در سال ۱۹۱۴ فعالیت خود را آغاز کرد.
فانوس دریایی دیدامار در زمان آغاز فعالیت، به چراغ‌های نفت‌سوز مجهز بود که نور آن‌ها به کمک یک سیستم چرخان در جهت‌های مختلف تابیده می‌شد. این سامانه هر ۱۰ ثانیه دو نور سفید و پرقدرت منتشر می‌کرد. الگوی مشخص این نورها دریانوردان را قادر می‌ساخت تا هنگام نزدیک شدن به ورودی خلیج فارس، موقعیت جزیره دیدامار را تشخیص دهند و مسیر ایمن عبور از کنار آن را پیدا کنند. در سال ۱۹۵۱، مسئولیت اداره این فانوس از سازمان خدمات دریایی هند (Indian Marine Service) به سازمان روشنایی خلیج فارس (Persian Gulf Lighting Service) واگذار شد. این سازمان بعدها به خدمات کمک‌ناوبری خاورمیانه (MENAS) تغییر نام داد.
بازسازی فانوس دریایی دیدامار در سال ۲۰۰۶
همانطور که پیش‌تر نیز اشاره کردیم، جزیره دیدامار در فاصله حدود ۱۸.۵ کیلومتری از شمال شبه‌جزیره مسندم و در یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان قرار گرفته است. در سال ۲۰۰۶، شرکت خدمات ناوبری دریایی عمان (AMNAS) تأسیسات فانوس را به‌طور کامل بازسازی و نوسازی کرد. در جریان این عملیات، سامانه قدیمی با یک چراغ گردان مدرن جایگزین شد که نور آن تا فاصله حدود ۴۲.۶ کیلومتری قابل مشاهده است.