فریماه فرجامی کیست؟ مروری بر زندگی و آثار بازیگر مطرح سینمای ایران، از دریافت سیمرغ برای «پرده آخر» تا سال‌های دوری از بازیگری.
فریماه فرجامی از چهره‌های شاخص سینمای ایران در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ بود؛ بازیگری که با حضور در آثاری چون اجاره‌نشین‌ها، سرب، مادر، پرده آخر و نرگس جایگاه ویژه‌ای در سینمای ایران پیدا کرد. او که فعالیت هنری خود را از میانه دهه ۱۳۵۰ با گویندگی نمایش‌های رادیویی و بازی در تله‌تئاتر آغاز کرده بود، در ادامه به یکی از بازیگران مطرح سینما تبدیل شد و برای نقش‌آفرینی در سرب دیپلم افتخار جشنواره فیلم فجر و برای پرده آخر سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را دریافت کرد.
با وجود موفقیت‌های فراوان، سال‌های پایانی زندگی فریماه فرجامی با فاصله گرفتن طولانی از سینما و مشکلات جسمی همراه شد. او پس از فیلم کاغذ دیواری زرد بیش از یک دهه از سینما دور ماند، در سال ۱۳۹۴ با فیلم نیم بار دیگر مقابل دوربین رفت و آخرین حضور سینمایی‌اش در لامینور داریوش مهرجویی رقم خورد.
فرجامی سرانجام در ۹ تیر ۱۴۰۲، پس از یک دوره بیماری و در پی سکته مغزی، در ۷۱ سالگی درگذشت؛ اما نقش‌های ماندگار او همچنان بخشی از حافظه سینمای ایران باقی مانده‌اند.
مصاحبه جنجالی فریماه فرجامی با برنامه «هفت»
در سال ۱۳۸۹ مصاحبه از پیش ضبط شده‌ای از فریماه فرجامی در برنامه تلویزیونی هفت شبکه سه سیما پخش شد که جنجال برانگیز شد.
فرجامی در این مصاحبه انتقادات تندی را در مورد برخی سینماگران از جمله فاطمه معتمدآریا بیان کرد و شکستگی چهره و تغییر ظاهر شدید او مخاطبان را شوکه کرد.
پخش این مصاحبه مورد انتقاد امین تارخ، رخشان بنی‌‌اعتماد و بسیاری از دیگر اهالی سینما قرار گرفت که معترض نمایش این بازیگر در وضعیتی بد و نامناسب بودند. در ادامه شورای تهیه کنندگان نیز به همین دلیل برنامه «هفت» را تحریم کرد. این شورا اعلام کرد به دلایلی از جمله «نمایش دردناک چهره‌های سرشناس سینما» این برنامه را تحریم میکند.
جیرانی در برنامه هفته بعد خود از فریماه فرجامی عذرخواهی کرد اما با اشاره به وضعیت زندگی بازیگران در ایران گفت:
واقعیت تلخ است و فرار از این واقعیت دردی را دعوا نمی کند». او همچنین درباره تصمیم خود برای پخش این مصاحبه از فریماه فرجامی گفت: «عزیزان آبروی هر چیزی من‌جمله بازیگری زمانی حفظ می‌شود که بازیگران در شرایط خوبی باشند و در واقع اگر در شرایط بدی بودند آن واقعیت را منکر نشویم. چرا که انکار چنین واقعیتی فقط و فقط به ضرر بازیگران تمام می‌شود که روزهای شکننده‌ای را سپری می‌کنند. باید شرایط خوب را ایجاد کنیم و برای ایجاد این شرایط باید اطلاع‌رسانی کنیم.
فرجامی در سال ۱۳۹۳ در بخشی از گفتگوی خود به مناسبت بازگشتش به سینما با فیلم نیم بهمن کامیار، درباره مصاحبه جنجالی‌اش با برنامه «هفت» گفت:
یادآوری آن برنامه و مصاحبه را اصلا دوست ندارم و خیلی ناراحتم میکند. خیلی متاسفم بابت این موضوع و دلم می‌خواهد همه آن را فراموش کنند. من اصلا دوست نداشتم در آن برنامه و مصاحبه شرکت کنم، اما با اصرار و پیگیری مداوم جیرانی این کار را قبول کردم. قبلاً فیلم «آب و آتش» را با جیرانی کار کرده بودم. وقتی جیرانی برای مصاحبه بارها با کیک و شیرینی به دیدنم آمد و خواست مصاحبه‌ای برای برنامه‌اش داشته باشیم، به واسطه اینکه قبلا با او کار کرده بودم، اعتماد کردم و گمان می‌کردم او هم مثل سایر دوستان و همکارانم، هدفی خیرخواهانه دارد، اما متاسفانه این‌گونه نبود.
او در همان مصاحبه درباره دوری طولانی‌اش از عرصه بازیگری گفته بود:
«آخرین بار در فیلمی با عنوان «کاغذ دیواری زرد» رامین لباسچی بازی کردم. پس از آن چند پیشنهاد داشتم که خوب نبود. فیلمنامه‌ها را می‌خواندم اما به دلم نمی‌نشست؛ بنابراین ترجیح دادم بازی نکنم تا پیشنهاد خوبی از راه برسد که متاسفانه با گذشت زمان پیشنهادها کم و کمتر شد و نهایتا موجب ۱۱ سال دوری از سینما شد تا زمانی که بهمن کامیار پیشنهاد بازی در فیلم «نیم» را داد. فیلمنامه‌اش را خواندم و نقشی که پیشنهاد داده بود را پسندیدم.
فرجامی در پاسخ به این پرسش که در سال‌های دوری اش از سینما چه می‌کرده، گفت:
در این سال‌ها بیشتر وقتم به مطالعه و خواندن سناریو و کتاب و همچنین دیدن فیلم‌های جدید و قدیمی می‌گذشت. دورادور سینما را که بسیار به آن علاقمند هستم، پیگیری می‌کردم و حالا هم اگر فیلم‌های خوبی پیشنهاد شود، دوست دارم که باز هم بازی کنم.
بیوگرافی فریماه فرجامی
فریماه فرجامی متولد ۱۸ اردیبهشت سال ۱۳۳۱ در تهران و دانش‌آموخته دانشکده هنرهای دراماتیک دانشگاه تهران بود. او در سال ۱۳۵۶ از این دانشگاه لیسانس کارشناسی دراماتیک دریافت کرد و در همان سال در مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی «شورای عالی فرهنگ و هنر» و فصلنامه فرهنگ و زندگی به عنوان ویراستار، محقق و پژوهشگر مشغول به کار شد.
از سال ۱۳۵۵ با گویندگی نمایش‌های رادیویی و بازی در نمایش تلویزیونی «آدمک مومی» فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۵۹ با فیلم گفت هر سه نفرشان به کارگردانی غلامعلی عرفان وارد عرصه سینما شد.
سریال بخش چهار جراحی به کارگردانی مسعود فروتن اولین تجربه وی از حضور در یک سریال تلویزیونی بود که در سال ۱۳۶۷ روی آنتن رفت.
او در سال ۱۳۶۷ برنده دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن برای بازی در فیلم سرب ساخته مسعود کیمیایی از جشنواره فیلم فجر شد.
او همچنین در سال ۱۳۶۹ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را برای بازی اش در فیلم پرده آخر به کارگردانی واروژ کریم مسیحی دریافت کرد.
از دیگر فیلم ها و سریال‌های مشهور فریماه فرجامی می‌توان به فیلم‌های سینمایی اجاره‌نشین‌ها، مادر، نرگس و آب و آتش و سریال‌های تلویزیونی پهلوانان نمی‌میرند، ولایت عشق و روشن‌تر از خاموشی اشاره کرد.
همسر فریماه فرجامی
فریماه فرجامی ازدواج کرده بود، اما همواره زندگی شخصی‌اش را از رسانه‌ها دور نگه می‌داشت و نام و اطلاعات قابل اتکایی درباره همسر او منتشر نشده است.
درگذشت فریماه فرجامی
فریماه فرجامی در دو ماه پایانی زندگی دچار سکته مغزی شد و پس از بهبود نسبی، ادامه روند درمان را زیر نظر پزشک در خانه پی گرفت. با این حال، مدتی بعد بار دیگر بر اثر سکته مغزی در بیمارستان بستری شد و چند روز را در کما به سر برد.
او سرانجام در ۹ تیر ۱۴۰۲ در ۷۱ سالگی درگذشت. درگذشت این بازیگر باسابقه بازتاب گسترده‌ای در میان اهالی سینما و مخاطبان آثارش داشت و بسیاری از هنرمندان با انتشار پیام‌هایی، از نقش‌آفرینی‌های ماندگار او در سینمای ایران یاد کردند.
آثار فریماه فرجامی
فیلم‌های سینمایی
- گفت هر سه نفرشان – ۱۳۵۹
- خط قرمز – ۱۳۶۰
- تیغ و ابریشم – ۱۳۶۴
- اجاره‌نشین‌ها – ۱۳۶۵
- بی‌پناه – ۱۳۶۵
- سرب – ۱۳۶۷
- مادر – ۱۳۶۸
- پرده آخر – ۱۳۶۹
- نرگس – ۱۳۷۰
- راز گل سرخ – ۱۳۷۱
- تماس شیطانی – ۱۳۷۱
- بانی چاو – ۱۳۷۴
- عشق گمشده – ۱۳۷۵
- جوانمرد – ۱۳۷۵
- ساغر – ۱۳۷۶
- آب و آتش – ۱۳۷۹
- زهر عسل – ۱۳۸۱
- کاغذ دیواری زرد – ۱۳۸۲
- نیم – ۱۳۹۴
- لامینور – ۱۳۹۸
سریال‌ها و آثار تلویزیونی
- تله‌تئاتر آدمک مومی – ۱۳۵۵
- تله‌تئاتر تراژدی کسری – ۱۳۶۳
- بخش چهار جراحی – ۱۳۶۷
- معین پزشک – ۱۳۷۵
- پهلوانان نمی‌میرند – ۱۳۷۶
- راه سوم – ۱۳۷۷
- ولایت عشق – ۱۳۷۹
- فرمان – ۱۳۸۲
- روشن‌تر از خاموشی – ۱۳۸۲
- پاییز بلند
عکس های کمتر دیده شده از فریماه فرجامی
