ایلام - ایرنا - افزایش سن ازدواج، کاهش آمار تولدها و قرار گرفتن بیشترین میزان باروری زنان ایلامی در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال نشانه‌هایی از تغییر الگوی فرزندآوری در این استان است که این مسائل در کنار افت نرخ رشد جمعیت، ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی و تقویت زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی تشکیل خانواده را برجسته می‌کند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام روز دوشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: سن باروری زنان استان در سال‌های اخیر افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته و از میانگین کشوری فراتر رفته است.
علی نیکونهاد افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد روند باروری در شهرهای پرجمعیت استان از جمله ایلام، آبدانان، مهران و دهلران در یک دهه گذشته کاهشی بوده است، هرچند در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ در برخی مناطق افزایش نسبی دیده شده است.
وی با اشاره به تفاوت الگوی سنی باروری در استان و کشور گفت: بیشترین میزان باروری در ایلام مربوط به زنان ۳۰ تا ۳۴ ساله است، در حالی که این گروه سنی در کشور ۲۵ تا ۲۹ سال را شامل می‌شود.
این تفاوت نشان می‌دهد فرزندآوری در ایلام به سنین بالاتری منتقل شده است که این در کنار افزایش سن ازدواج و کاهش شمار ازدواج‌ها، می‌تواند بر روند تحولات جمعیتی استان اثر بگذارد.
کاهش ازدواج‌ها و افزایش سن تشکیل خانواده
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام با اشاره به آمار ازدواج در فاصله سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ اظهار کرد: شمار ازدواج‌ها در این بازه زمانی در کشور سه درصد کاهش یافته، اما میزان کاهش در استان ایلام به ۱۵ درصد رسیده است.
نیکونهاد افزود: میانگین سن ازدواج در ایلام از میانگین کشوری بالاتر است، به گونه‌ای که مردان استان به طور متوسط در ۳۲ سالگی و زنان در ۲۶ سالگی ازدواج می‌کنند، در حالی که این ارقام در کشور به ترتیب ۲۸ و ۲۳ سال است.
وی توضیح داد که این فاصله سنی در ازدواج یکی از عوامل مؤثر بر کاهش نرخ باروری استان به شمار می‌رود.
معاون دانشگاه علوم پزشکی ایلام تاکید کرد: افزایش سن ازدواج و فرزندآوری را نمی‌توان جدا از شرایط زندگی زوج‌های جوان بررسی کرد و هزینه‌های تشکیل خانواده، دشواری تأمین مسکن و مخارج نگهداری و تربیت فرزند از جمله مسائلی هستند که می‌توانند تصمیم زوج‌ها برای ازدواج و فرزندآوری را تحت تأثیر قرار دهند از این رو، شناخت دقیق موانع پیش‌روی خانواده‌ها برای طراحی سیاست‌های مؤثر جمعیتی اهمیت دارد.
کاهش تولدها و افت نرخ رشد جمعیت
آمارهای جمعیتی استان نیز از کاهش محسوس شمار تولدها در یک دهه گذشته حکایت دارد و بر اساس داده‌های اعلام شده، شمار نوزادان متولد شده در ایلام از ۱۱ هزار و ۴۰۰ نفر در سال ۱۳۹۴ به پنج هزار و ۹۰۷ نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
همچنین نرخ رشد جمعیت استان از ۱.۳۸ درصد در سال ۱۳۹۴ به ۴۷ صدم درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است که این مساله مهم ضرورت توجه جدی‌تر به آینده جمعیتی ایلام را نشان می‌دهد.
بر پایه داده‌های ثبت احوال، جمعیت استان تا پایان آذر سال گذشته ۶۱۷ هزار و ۳۰۲ نفر بوده است که از این تعداد ۳۱۳ هزار و ۸۸۶ نفر مرد و ۳۰۳ هزار و ۴۱۶ نفر زن بوده‌اند.
این ارقام در کنار کاهش شمار ازدواج‌ها و تغییر الگوی سنی باروری، نشان می‌دهد بررسی وضعیت جمعیتی ایلام نیازمند توجه هم‌زمان به روند تولدها، سن ازدواج، شرایط اقتصادی خانواده‌ها و دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی است.
نیکونهاد در همین زمینه اظهار کرد: بر اساس ارزیابی‌ها، ۴۳ درصد از اهداف تعیین شده در سند آمایش استان در حوزه مرتبط با این شاخص‌ها محقق شده است.
نسبت طلاق به ازدواج در ایلام کمتر از میانگین کشور است
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام با اشاره به وضعیت طلاق گفت: نسبت طلاق به ازدواج در استان از ۱۹ درصد در سال ۱۳۹۵ به ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است، در حالی که این شاخص در کشور از ۲۵.۷ درصد به ۵۲.۸ درصد افزایش یافته است.
اگرچه نسبت ثبت شده در ایلام همچنان پایین‌تر از میانگین کشور است، افزایش این شاخص در استان ضرورت توجه به پایداری زندگی مشترک و تقویت مهارت‌های ارتباطی زوج‌ها را یادآوری می‌کند.
آموزش پیش از ازدواج، مشاوره خانواده و فراهم کردن دسترسی آسان‌تر به خدمات حمایتی می‌تواند در کنار سیاست‌های اقتصادی، به کاهش بخشی از آسیب‌های خانوادگی کمک کند و در حوزه جمعیت نیز توجه به کیفیت زندگی خانواده‌ها و رفع نگرانی‌های مرتبط با آینده فرزندان، بخشی از مسیر حمایت از ازدواج و فرزندآوری به شمار می‌رود.
برنامه‌های بهداشتی برای حمایت از فرزندآوری
نیکونهاد با تشریح برنامه‌های دانشگاه علوم پزشکی ایلام در حوزه جوانی جمعیت گفت: برگزاری کارگاه‌های آموزشی، ارائه مشاوره فرزندآوری به زوج‌ها، آموزش مربیان سلامت و مشاوره با زنان واجد شرایط از جمله زنان بدون فرزند، تک‌فرزند و دارای دو فرزند از برنامه‌های در دست اجرا است.
وی افزود: پرداخت مشوق‌های پلکانی به مراقبان سلامت و راه‌اندازی مرکز ناباروری در بیمارستان رازی نیز در چارچوب برنامه‌های دانشگاه دنبال شده است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام با اشاره به راه‌اندازی ۳۳ کلاس آمادگی زایمان در مراکز بهداشتی و درمانی استان اظهار کرد: برنامه‌ای منسجم برای کاهش سزارین با همکاری معاونت درمان تدوین شده و روند کاهشی این عمل از سال گذشته آغاز شده است.
نیکونهاد ادامه داد: آموزش‌های مرتبط با حفظ حیات جنین برای مربیان و کارکنان دستگاه‌های حوزه بهداشت و درمان در حال برگزاری است و با راه‌اندازی نخستین مرکز «نبض زندگی» در استان، پایش مطب‌ها، عطاری‌ها و داروخانه‌ها برای جلوگیری از توزیع داروهای غیرمجاز سقط جنین انجام می‌شود.
وی همچنین از طراحی و برگزاری جشنواره «نفس‌های آینده» با همکاری دستگاه‌های اجرایی خبر داد و گفت: این جشنواره ابتدا در شهرستان ملکشاهی برگزار شد و اجرای آن در همه شبکه‌های بهداشتی استان برنامه‌ریزی شده است.
مجموع داده‌های جمعیتی ایلام نشان می‌دهد که مقابله با کاهش تولدها به مجموعه‌ای از کارهای هماهنگ در حوزه‌های بهداشت، اقتصاد و حمایت اجتماعی نیاز دارد.
تقویت خدمات درمان ناباروری، آموزش و مشاوره خانواده‌ها و کاهش موانع تشکیل زندگی مشترک در کنار ارزیابی مستمر نتایج برنامه‌های اجرا شده، می‌تواند به هدفمندتر شدن سیاست‌های جمعیتی استان کمک کند.