ایلام - ایرنا - شهروندان ایلامی در سال‌های اخیر با چالش جدی چاقی در میان دانش‌آموزان و شیوع پرشتاب دیابت در بزرگسالان روبه‌رو شده‌اند، وضعیتی که با ثبت رتبه‌های دوم و سوم کشوری در شاخص اضافه وزن، سلامت همگانی را روی لبه تیغ قرار داده است.
به گزارش ایرنا، آمار بالای ابتلا شهروندان ایلامی به بیماری دیابت و اضافه وزن در سال‌های اخیر از بروز یک بحران در حوزه سلامت عمومی خبر می‌دهد که اگر ریشه‌یابی و راهکارهای مقابله با آن اندیشیده نشود، افزون بر تحمیل هزینه‌های مادی فراوان بر دوش مردم و حاکمیت، با جهش قابل توجه در ابتلا افراد به انواع بیماری‌ها روبه‌رو خواهیم شد.
ایلام از نظر میزان ابتلا به چاقی در میان زنان، رتبه سوم کشور را در اختیار دارد، به‌طوری‌که از هر ۱۰۰ نفر، ۱۹.۷ نفر با اضافه وزن دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
این وضعیت در مردان ایلامی نیز مشاهده می‌شود و از هر ۱۰۰ نفر، ۵.۶ نفر دچار چاقی هستند که از این نظر، رتبه دوم کشور به استان اختصاص یافته است.
ابتلا کودکان و دانش‌آموزان ایلامی به اضافه وزن در این میان اهمیت بیشتری دارد، حدود ۳۰ درصد دانش‌آموزان استان دچار اضافه‌وزن یا چاقی هستند که ادامه این روند، خطر بروز انواع بیماری‌ها را در میان نسل آینده‌ساز افزایش می‌دهد.
وابستگی بیش از حد به فضای مجازی و سرگرمی‌های الکترونیک، کاهش فعالیت بدنی، مصرف بالای فست‌فودها و میان‌وعده‌های پرچرب و شیرین نقش پررنگی در اضافه وزن کودکان ایلامی دارند.
چالشی که اگر خانواده‌ها و دستگاه‌های متولی به آن ورود نکنند، جبرانش در سال‌های آینده دشوار خواهد بود و هزینه‌های سنگینی به جامعه تحمیل می‌کند.
وضعیت استان ایلام در زمینه شیوع دیابت نیز نگران‌کننده است، به گونه‌ای که زنان رتبه هشتم و مردان رتبه دهم کشوری را به خود اختصاص داده‌اند.
چاقی و دیابت ارتباطی مستقیم با یکدیگر دارند، چراکه ۸۰ درصد افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دچار چاقی هستند.
کارشناسان هشدار می‌دهند اگر روند ابتلا به دیابت با شیب کنونی ادامه یابد و سبک زندگی مردم اصلاح نشود، خطر افزایش بیماری‌های قلبی و عروقی در انتظار افراد درگیر خواهد بود.
از واپایش وزن تا دوری از دخانیات
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام روز یکشنبه با ابراز نگرانی از این آمارها در گفت‌وگو با ایرنا اظهار کرد: سطح پویایی بدنی و تحرک شهروندان به‌ویژه در مرکز استان کاهش محسوسی یافته و تشکیل کمیته‌ای ویژه برای تدوین و اجرای برنامه‌های عملیاتی افزایش نشاط و پویایی همگانی ضروری است.
جمیل صادقی‌فر افزود: بخش زیادی از شهروندان از بیماری قند خون خود هیچ‌گونه آگاهی ندارند چرا که دیابت بیماری خاموشی است و همین امر لزوم حضور فعال مردم در غربالگری‌ها و آزمایش‌های دوره‌ای را دوچندان می‌کند.
وی بیان کرد: دانشگاه علوم پزشکی ایلام برنامه‌های غربالگری و خطرسنجی را در مراکز بهداشت شهری و خانه‌های بهداشت روستایی مستقر کرده است.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام افزود: در این برنامه‌ها، اندازه‌گیری فشار خون، سنجش قند خون ناشتا، بررسی شاخص توده بدنی و آموزش شیوه‌های تغذیه سالم برای مراجعان انجام می‌شود.
پشت‌میزنشینی اداری و افت ورزش همگانی
معاون دانشگاه علوم پزشکی ایلام ورزش روزانه، اصلاح خوراک، واپایش وزن، دوری از مواد دخانی و مهار فشارهای روانی را پنج اصل حیاتی در مهار دیابت نوع دو خواند و گفت: مراجعه‌های روزانه شهروندان ایلامی به متخصصان غدد و داخلی افزایش چشمگیری یافته که سرچشمه بخش عمده آن، کم‌تحرکی و رژیم‌های ناسالم است.
صادقی‌فر اضافه کرد: در سال‌های پیشین، سرسراها و زمین‌های ورزشی استان همواره میزبان مسابقه‌ها و تحرک عمومی بودند اما اکنون ورزش همگانی کم‌فروغ شده و تلفن‌های همراه جایگزین تحرک بدنی شده‌اند.
وی بیان کرد: پشت‌میزنشینی مداوم، کارمندان دستگاه‌ها را در معرض جدی دیابت و نارسایی‌های عروقی قرار داده است و مدیران نهادها باید با پیش‌بینی برنامه‌های هفتگی ورزشی، انگیزه پویایی را در میان کارکنان تقویت کنند.
صادقی‌فر تاکید کرد: پیشگیری کم‌هزینه‌ترین و کارآمدترین راهبرد افزایش سلامت عمومی است و با توجه به محدودیت‌های مالی و تجهیزات درمانی، تحمیل هزینه‌های بستری و داروهای دیابت به جامعه قابل جبران نخواهد بود.
بر پایه تازه‌ترین پایش‌های سلامت و بررسی‌های بالینی در کشور، دیابت و چاقی در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های اصلی نظام سلامت ایران تبدیل شده‌اند.
شیوع دیابت در جمعیت بالغ کشور به ۱۴.۲ درصد رسیده و از میانگین جهانی پیشی گرفته است، به‌گونه‌ای که دست‌کم ۶ میلیون بیمار شناخته‌شده و افزون بر ۹ میلیون نفر در مرحله پیش از دیابت شناسایی شده‌اند.
در گزارش پیشین ایرنا نیز آمده بود که نزدیک به ۲۴ هزار بیمار مبتلا به دیابت نوع دو در سامانه دانشگاه علوم پزشکی ایلام ثبت شده‌اند و برآورد شده نزدیک به ۱۱ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال استان به دیابت مبتلا باشند.
هم‌زمان سازمان جهانی بهداشت چاقی را از عوامل اصلی بیماری‌های غیرواگیر می‌داند و کارشناسان، اصلاح سبک زندگی، افزایش تحرک و تغذیه سالم را ارزان‌ترین و اثرگذارترین راه مقابله با این دو چالش می‌دانند.
استان ایلام به دلیل کوهستانی بودن در دهه‌های گذشته از جوامع با تحرک بالا شناخته می‌شد، با این حال، با گسترش شهرنشینی، تغییر سبک زندگی و ورود خوراک‌های فرآوری‌شده، شاخص‌های چاقی به ویژه در میان زنان و دانش‌آموزان به بالاترین رده‌های جدول ملی صعود کرده است.