شهرکرد- ایرنا- رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری از توسعه ۱۵ هزار و ۳۶۴ هکتار باغ، گیاهان دارویی و گل محمدی در اراضی شیب‌دار استان طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: رفع موانع واگذاری اراضی ملی، تعیین تکلیف پرونده‌های معطل‌مانده و تأمین آب برای آبیاری تکمیلی باغات دیم از الزامات توسعه این بخش است.
به گزارش ایرنا، حسین بهرامی روز چهارشنبه در کارگروه استانی توسعه باغات در اراضی شیب‌دار با ارائه گزارشی از عملکرد طرح‌های باغبانی، وضعیت واگذاری اراضی ملی و موانع موجود در این حوزه، بر ضرورت رفع مشکلات اجرایی، سرعت‌بخشی در تعیین تکلیف پرونده‌های معطل‌مانده و فراهم‌سازی زمینه توسعه اصولی باغات، گیاهان دارویی و گل محمدی در اراضی مستعد استان تاکید کرد.
بهرامی خاطرنشان کرد: نظارت مستمر بر اجرای طرح‌ها، رعایت ضوابط فنی و انتخاب گونه‌های متناسب با شرایط اقلیمی و منابع آب و خاک منطقه، از الزامات اساسی موفقیت طرح‌های توسعه باغات در اراضی شیب‌دار به شمار می‌رود.
۱۲۰ پرونده واگذاری اراضی ملی همچنان تعیین تکلیف نشده است
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری با تشریح پرونده‌های مطرح‌شده در کارگروه توسعه باغات طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ گفت: در این مدت ۷۰۸ پرونده برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار مطرح شده که از این تعداد، ۲۲۸ پرونده در قالب ماده ۳۱ به تصویب رسیده است.
وی افزود: از مجموع پرونده‌های مصوب ماده ۳۱، برای ۶۲ پرونده قرارداد واگذاری منعقد شده، ۴۶ پرونده تغییر وضعیت از ماده ۳۱ به ماده سه داشته و ۱۲۰ پرونده نیز همچنان بلاتکلیف باقی مانده است.
بهرامی با اشاره به سطح اراضی مرتبط با این پرونده‌ها تصریح کرد: مجموع سطح اراضی درخواست‌شده در این پرونده‌ها ۱۹ هزار و ۸۸۹ هکتار بوده که یک‌هزار و ۶۵۳ هکتار آن در قالب ماده ۳۱ مصوب شده است.
وی تعیین تکلیف پرونده‌های بلاتکلیف،سرعت‌بخشی در فرآیند بررسی درخواست‌ها و هماهنگی بیشتر دستگاه‌های متولی را از موضوعات مهم در مسیر تسهیل سرمایه‌گذاری و توسعه باغات در اراضی شیب‌دار عنوان کرد.
ضرورت اصلاح فرآیند مزایده و توجه به اهلیت متقاضیان بومی
بهرامی یکی از چالش‌های مهم اجرای طرح‌های واگذاری اراضی ملی را نحوه برگزاری مزایده برای پرونده‌های مصوب ماده سه عنوان کرد و گفت: در شرایط فعلی، بخش قابل توجهی از فرآیند تشکیل پرونده، تهیه مدارک، اخذ استعلامات، انجام هزینه‌های اداری و شرکت در جلسات کارشناسی بر عهده متقاضیان قرار دارد.
وی افزود: متقاضیان پس از طی مراحل اداری، در کارگاه‌های آموزشی شرکت کرده و از نظر اهلیت آموزشی، فنی و اعتباری مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و پرونده‌های آنان نیز در کمیته فنی و کارگروه بررسی می‌شود.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه غالب متقاضیان این طرح‌ها از افراد بومی و بهره‌برداران دارای مالکیت عرفی در منطقه هستند، اظهار داشت: برگزاری مزایده بدون لحاظ کردن تفاوت میان متقاضیان از نظر اهلیت فنی، سابقه فعالیت، بومی بودن و ارتباط عرفی با اراضی مورد درخواست، می‌تواند موجب نارضایتی و بروز مشکلات اجتماعی شود.
وی پیشنهاد کرد در فرآیند انتخاب برندگان مزایده، شاخص‌هایی همچون اهلیت فنی و تخصصی، بومی بودن و مالکیت عرفی متقاضیان به‌عنوان امتیاز موثر مورد توجه قرار گیرد تا ضمن حفظ حقوق بهره‌برداران محلی، اراضی واگذارشده در اختیار افراد واجد صلاحیت قرار گرفته و اهداف تولیدی طرح‌ها محقق شود.
آبیاری تکمیلی؛ شرط پایداری و توجیه اقتصادی باغات دیم
بهرامی با تاکید بر اهمیت تامین آب و آبیاری تکمیلی در باغات دیم، اظهار کرد: بر اساس شیوه‌نامه تخصیص و واگذاری اراضی برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار، اجرای طرح‌های توسعه باغات در اراضی ملی و دولتی در ۲ حالت امکان‌پذیر است.
وی ادامه داد: در حالت نخست، برای اجرای طرح دیم باید استعلام از سازمان هواشناسی انجام شود و متوسط بارندگی ۱۰ سال اخیر منطقه حداقل ۳۰۰ میلی‌متر با بیش از پنج نوبت پراکنش بارندگی باشد و در حالت دوم نیز تامین منابع آبی جدید و تخصیص آب باید با استعلام و تایید مراجع ذی‌صلاح امور آب انجام شود.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به شرایط اقلیمی استان افزود: با وجود بارندگی مناسب در برخی سال‌های زراعی، متوسط بارندگی بلندمدت در تعدادی از مناطق استان پایین‌تر از حدنصاب مورد نیاز است و عواملی همچون ارتفاع از سطح دریا، شدت تابش آفتاب، رطوبت نسبی پایین هوا در فصل تابستان، تبخیر و تعرق بالا، بافت شنی و عمق کم خاک، پراکنش نامناسب بارندگی و تداوم خشکسالی‌ها، محدودیت‌هایی را برای توسعه باغات به طور کامل دیم ایجاد می‌کند.
وی تصریح کرد: این شرایط علاوه بر کاهش پایداری تولید، می‌تواند توجیه اقتصادی احداث باغات دیم را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ ازاین‌رو، مطابق توصیه‌های کارشناسی و تحقیقاتی، تأمین آب مورد نیاز برای آبیاری تکمیلی باید به‌عنوان یکی از الزامات مهم در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های توسعه باغات مورد توجه قرار گیرد.
سامانه‌های آبگیر جایگزین آبیاری تکمیلی نیستند
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری به ضرورت تفکیک مفاهیم آبیاری تکمیلی، تامین منبع آب و احداث سامانه‌های آبگیر در باغات دیم اشاره کرد و گفت: معرفی منبع دائمی آب با تایید امور آب برای طرح‌هایی که بر مبنای تخصیص آب اجرا می‌شوند، الزامی است و باید میان تامین آب برای طرح‌های آبی و آبیاری تکمیلی در طرح‌های دیم تفاوت قائل شد.
وی افزود: معرفی تانکر آبرسانی به‌عنوان منبع دائمی آب برای طرح‌های آبی مجاز نیست، اما آبرسانی به باغات دیم با هدف انجام آبیاری تکمیلی بلامانع است.
بهرامی با اشاره به نقش سامانه‌های آبگیر در مدیریت باغات دیم اظهار کرد: ایجاد سامانه‌های آبگیر یکی از اصول فنی مدیریت باغات دیم است این سامانه‌ها با هدف جمع‌آوری نزولات آسمانی و هدایت آب باران به محدوده ریشه درختان، افزایش ذخیره رطوبتی خاک و جلوگیری از فرسایش خاک احداث می‌شوند.
وی تاکید کرد: سامانه‌های آبگیر جایگزین آبیاری تکمیلی نیستند و میزان اثربخشی آن‌ها نیز به مقدار و پراکنش بارندگی، بافت و عمق خاک بستگی دارد. همچنین احداث استخر در اراضی ملی واگذارشده برای باغات دیم، مطابق ضوابط مطرح‌شده در گزارش کارشناسی، ممنوع است.
بهرامی تعدد درخواست‌های انفرادی برای واگذاری اراضی، کوچک بودن قطعات مورد تقاضا، نبود توجیه اقتصادی برخی طرح‌ها، هزینه‌های بالای احداث و توسعه باغات، طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه و نیاز بهره‌برداران به حمایت‌های مالی را از جمله مشکلات این حوزه برشمرد.
وی همچنین کمبود تسهیلات بانکی با نرخ سود مناسب و دوره بازپرداخت طولانی، کمبود نیروی انسانی و امکانات برای نظارت بر اجرای صحیح طرح‌ها، ابهامات و تناقضات موجود در شیوه‌نامه‌های اجرایی، کمبود اعتبارات مطالعاتی برای شناسایی عرصه‌های مناسب و زمان‌بر بودن مطالعات تناسب اراضی و اقلیم با گونه‌های گیاهی را از دیگر موانع توسعه این بخش عنوان کرد.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری تغییرات اقلیمی، کاهش نزولات آسمانی و افت ذخیره رطوبتی خاک در بسیاری از مناطق مستعد را از عوامل تاثیرگذار بر آینده طرح‌های باغبانی دانست و بر ضرورت بازنگری در رویکردهای اجرایی و انتخاب گونه‌های متناسب با شرایط اقلیمی مناطق مختلف استان تاکید کرد.
ابراهیم شیرانی نظارت مستمر بر اجرای طرح‌ها، رعایت ضوابط فنی و انتخاب گونه‌های متناسب با شرایط اقلیمی و منابع آب و خاک منطقه را از الزامات موفقیت طرح‌های توسعه باغات در اراضی شیب‌دار دانست.
به گزارش ایرنا، بر اساس دستور جلسه کارگروه استانی توسعه باغات در اراضی شیب‌دار، موضوعاتی از جمله گزارش نظارت فنی بر طرح‌های اراضی ملی واگذارشده، مشکلات تخصیص زمین برای طرح‌های مصوب و تعیین تکلیف ۲۹۳ پرونده راکد مصوب ماده ۳ در اداره کل منابع طبیعی از سال ۱۳۹۶ تاکنون مورد بررسی قرار گرفت.
همچنین بررسی امکان احداث استخرهای جمع‌آوری نزولات آسمانی و روان‌آب‌ها با هدف آبیاری تکمیلی، رسیدگی به پرونده‌های دارای مشکلات اجتماعی در شهرستان‌های اردل، فلارد و کیار و بررسی ۱۲ پرونده متقاضی واگذاری از شهرستان‌های کیار، فارسان، بروجن، خانمیرزا و شهرکرد در دستور کار این نشست قرار گرفت و درباره آن‌ها بررسی کارشناسی و تصمیم‌گیری شد.
در این نشست همچنین بر ضرورت هماهنگی و تعامل میان دستگاه‌های متولی، رفع موانع قانونی و اجرایی، تسریع در تعیین تکلیف پرونده‌ها و استفاده هدفمند از ظرفیت اراضی مستعد استان تأکید شد.
چهارمحال و بختیاری ۱۲ شهرستان با بیش از یک میلیون نفر جمعیت و افزون‌بر ۸۴ هزار بهره‌بردار بخش کشاورزی در حوزه‌های زراعت و باغبانی، شیلات و دام و طیور دارد.