نقشه ترامپ برای پایان جنگ اوکراین
نشست میامی با حضور نمایندگان آمریکا، اوکراین و کشورهای اروپایی با هدف بررسی مسیر پایان جنگ، تضمین‌های امنیتی کی‌یف و بازسازی اقتصادی این کشور برگزار می‌شود. با این حال، اختلاف بر سر سرزمین‌های مورد مناقشه، حمایت نظامی غرب، تحریم‌های روسیه و آینده روابط امنیتی اوکراین همچنان پابرجاست. موفقیت مذاکرات به میزان انعطاف‌پذیری مسکو و کی‌یف و نقش اروپا در اجرای توافق احتمالی بستگی دارد.
فرارو- در حالی که واشنگتن تلاش می‌کند از طریق تماس‌های دیپلماتیک با مسکو و کی‌یف راهی برای پایان دادن به جنگ اوکراین پیدا کند، شهر میامی در ایالت فلوریدا میزبان دور تازه‌ای از گفت‌وگوهای آمریکا و اوکراین با مشارکت نمایندگان اروپایی شده است.
به گزارش فرارو، محور اصلی این مذاکرات، بررسی مسیرهای احتمالی برای پایان جنگ، ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین و تدوین برنامه‌ای برای بازسازی و رونق اقتصادی این کشور در دوران پس از جنگ است. با این حال، اختلاف بر سر شرایط صلح، آینده حمایت نظامی غرب از کی‌یف و مطالبات امنیتی روسیه همچنان چشم‌انداز دستیابی به توافق را با ابهام روبه‌رو کرده است.
اروپا به میز مذاکرات بازمی‌گردد
بر اساس گزارش‌های مطرح‌شده درباره نشست میامی، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان دونالد ترامپ، قرار است با تیم مذاکره‌کننده اوکراین و نمایندگان اروپایی درباره چارچوبی برای پیشبرد مذاکرات گفت‌وگو کنند. حضور نمایندگانی از کشورهای تأثیرگذار اروپایی از جمله آلمان، فرانسه و بریتانیا، در کنار نماینده اتحادیه اروپا، یکی از ویژگی‌های این دور از رایزنی‌هاست.
طرفداران مشارکت اروپا معتقدند کشورهای اروپایی به دلیل مجاورت جغرافیایی با اوکراین، پیامدهای مستقیم امنیتی جنگ و نقش‌آفرینی در حمایت از کی‌یف، نمی‌توانند از روند تعیین سرنوشت این بحران کنار گذاشته شوند. از این منظر، حضور اروپا می‌تواند به کاهش نگرانی‌های امنیتی این کشورها و افزایش امکان اجرای توافق احتمالی کمک کند.
با این حال، در مسکو نسبت به نقش اروپایی‌ها بدبینی وجود دارد. در ارزیابی مطرح‌شده از سوی یک تحلیلگر روس، حضور نمایندگان اروپا می‌تواند بر مواضع اوکراین تأثیر بگذارد و دستیابی به مصالحه را دشوارتر کند. در مقابل، دیدگاه دیگری بر این نکته تأکید دارد که حذف اروپا از مذاکرات، ممکن است کشورهای اروپایی را به مخالفان توافق تبدیل کند و در مراحل بعدی مانع اجرای آن شود. بنابراین، مسئله اصلی تنها حضور یا غیبت اروپا نیست، بلکه چگونگی تبدیل نگرانی‌های امنیتی این کشورها به بخشی از یک چارچوب قابل قبول برای طرف‌های درگیر است.
شکاف بر سر شروط صلح همچنان پابرجاست
یکی از موانع اصلی مذاکرات، اختلاف بنیادین بر سر تعریف پیروزی و شرایط پایان جنگ است. مسکو خواهان عقب‌نشینی اوکراین از بخش‌های بیشتری از اراضی مورد مناقشه، محدود شدن حمایت غرب از کی‌یف و کاهش تحریم‌های اعمال‌شده علیه روسیه است. در مقابل، اوکراین بر ضرورت حفظ توان دفاعی خود، ادامه حمایت کشورهای غربی و دریافت تضمین‌هایی برای جلوگیری از حملات آینده تأکید دارد.
از دیدگاه طرف اوکراینی، توقف جنگ بدون ترتیبات امنیتی معتبر می‌تواند خطر ازسرگیری درگیری‌ها را در آینده حفظ کند. در مقابل، مسکو نسبت به سازوکارهایی که امکان بازسازی توان نظامی اوکراین را در دوره آتش‌بس فراهم کنند، نگرانی دارد.
این اختلاف نشان می‌دهد که دستیابی به توافق صرفاً به تعیین خطوط توقف درگیری محدود نمی‌شود. طرفین باید درباره آینده حضور نظامی غرب، وضعیت سرزمین‌های مورد مناقشه، محدودیت‌های امنیتی و سازوکار نظارت بر اجرای توافق نیز به تفاهم برسند؛ مسائلی که هرکدام می‌توانند به مانعی مستقل در مسیر مذاکرات تبدیل شوند.
تضمین‌های امنیتی؛ جایگزین عضویت اوکراین در ناتو؟
یکی از موضوعات مهم مورد بحث، امکان ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین بدون عضویت رسمی این کشور در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، است. در کنار این موضوع، تدوین برنامه‌ای برای بازسازی اقتصاد اوکراین و حمایت از رونق اقتصادی پس از جنگ نیز در دستور کار قرار دارد. چنین ترتیباتی می‌تواند بخشی از نگرانی‌های کی‌یف درباره آینده امنیتی خود را کاهش دهد، اما میزان اثربخشی آن به ماهیت تضمین‌ها، تعهد کشورهای ارائه‌دهنده و سازوکار واکنش به نقض احتمالی توافق بستگی خواهد داشت.
از سوی دیگر، روسیه نسبت به ادامه حمایت نظامی غرب از اوکراین حساس است و آن را در محاسبات امنیتی خود لحاظ می‌کند. در نتیجه، هر طرحی که بخواهد میان نگرانی‌های امنیتی مسکو و مطالبات دفاعی کی‌یف تعادل برقرار کند، با مسئله دشوار تعیین حدود تعهدات غرب روبه‌رو خواهد شد.
یکی از دیدگاه‌های مطرح در مذاکرات این است که برای رسیدن به مصالحه، باید تعریف طرفین از پیروزی تغییر کند؛ به این معنا که پایان دادن به جنگ و جلوگیری از تلفات بیشتر، به‌جای دستیابی به تمام اهداف اولیه نظامی، به‌عنوان دستاوردی قابل دفاع معرفی شود. با این حال، تغییر چنین محاسباتی به تصمیم سیاسی رهبران و میزان انعطاف‌پذیری آنها بستگی دارد.
توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی؛ توافقی محدود اما دشوار
در کنار مذاکرات سیاسی، ایده دستیابی به توافق‌های محدود برای کاهش حملات به زیرساخت‌های انرژی و تسهیل انتقال محموله‌های غلات پیش از فصل زمستان نیز مطرح شده است. چنین توافقی می‌تواند از گسترش خسارت‌های انسانی و اقتصادی جلوگیری کند، اما تحقق آن به موافقت دو طرف با شرایط اجرایی و نظارتی نیاز دارد. مسکو احتمالاً در برابر توقف حملات یا پذیرش آتش‌بس محدود، خواهان امتیازهایی از جمله کاهش تحریم‌ها و دریافت تضمین‌هایی درباره نحوه استفاده اوکراین از دوره توقف درگیری خواهد بود. نگرانی روسیه این است که آتش‌بس به فرصتی برای تجدید قوای نظامی اوکراین تبدیل شود.
در مقابل، طرف اوکراینی بر ادامه حملات روسیه به مناطق و زیرساخت‌های غیرنظامی تأکید می‌کند و توقف این حملات را بخشی از مسیر کاهش تنش می‌داند. این اختلاف در روایت‌ها و مطالبات، دستیابی به توافقی محدود را نیز به موضوعی پیچیده تبدیل کرده است.
در حوزه روابط دوجانبه روسیه و آمریکا، موضوع تبادل اسرا و زندانیان می‌تواند زمینه‌ای جداگانه برای همکاری باشد. با این حال، پیشرفت در این پرونده‌ها لزوماً به معنای نزدیک شدن دو کشور به توافقی جامع درباره جنگ اوکراین نیست.
تماس ترامپ و پوتین؛ دیپلماسی در کنار رقابت
دونالد ترامپ همچنین از گفت‌وگویی موفق با ولادیمیر پوتین خبر داده و گفته است دو طرف درباره تأمین و عرضه میلیون‌ها تن گازوئیل به بازارهای جهانی به‌صورت مرحله‌ای توافق کرده‌اند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که امنیت انرژی و پیامدهای اقتصادی جنگ همچنان از موضوعات مهم روابط بین‌المللی است.
با این حال، ارتباط مستقیم میان این تماس و مذاکرات میامی روشن نیست. گفت‌وگوهای اقتصادی و توافق‌های احتمالی در حوزه انرژی می‌توانند کانال‌های جداگانه‌ای برای تعامل واشنگتن و مسکو ایجاد کنند، اما به‌تنهایی اختلافات مربوط به جنگ را حل نمی‌کنند.
همچنین این ارزیابی مطرح شده است که ترامپ مایل است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، پیشرفتی دیپلماتیک در پرونده اوکراین به نمایش بگذارد. با این همه، انگیزه‌های سیاسی داخلی آمریکا را باید از میزان پیشرفت واقعی مذاکرات تفکیک کرد؛ زیرا اعلام خوش‌بینی از سوی رهبران سیاسی، لزوماً نشان‌دهنده نزدیک شدن مواضع طرف‌های درگیر نیست.
نشست میامی را می‌توان بخشی از تلاش برای ایجاد مسیر تازه‌ای در مذاکرات دانست؛ مسیری که قرار است علاوه بر توقف درگیری‌ها، به آینده امنیتی اوکراین، نگرانی‌های روسیه و نقش اروپا نیز بپردازد. حضور هم‌زمان نمایندگان آمریکا، اوکراین و اروپا می‌تواند امکان بررسی دقیق‌تر این مسائل را فراهم کند، اما دستیابی به نتیجه به میزان انعطاف‌پذیری طرفین بستگی دارد.