جنگ علیه ایران، یکی از مهم‌ترین مزیت‌های اقتصادی کشورهای خلیج فارس را به نقطه‌ضعف امنیتی آن‌ها تبدیل کرده است.
به گزارش مشرق، روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی می‌نویسد جنگ علیه ایران صنعت هوانوردی و الگوی اقتصادی کشورهای حاشیه خلیج فارس را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است؛ برخی از محورهای مهم این گزارش به شرح زیر است:
۱. جغرافیای پرمخاطره
کشورهای خلیج فارس با سرمایه‌گذاری صدها میلیارد دلاری تلاش کرده‌اند موقعیت جغرافیایی خود را به مزیتی برای تبدیل شدن به مراکز اصلی حمل‌ونقل هوایی میان اروپا و آسیا تبدیل کنند. این منطقه در فاصله پروازی چهار ساعته از یک‌سوم جمعیت جهان قرار دارد؛ اما همین موقعیت، فرودگاه‌های آن را در تیررس موشک‌ها و پهپادهای ایران و متحدان منطقه‌ای‌اش نیز قرار داده است.
۲. ضربه به اعتبار امنیتی
اهمیت حمله به فرودگاه‌ها تنها به خسارت‌های فیزیکی محدود نمی‌شود. مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، می‌گوید حمله به زیرساخت‌های انرژی ممکن است خسارت اقتصادی سنگینی ایجاد کند، اما هدف قرار گرفتن فرودگاه‌ها اثر روانی متفاوتی دارد؛ زیرا توانایی یک کشور برای ارتباط با جهان خارج را مختل می‌کند.
به گفته او، اعتبار فرودگاه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی منطقه به این تصور وابسته است که کشورهای میزبان، مقاصدی امن و مطلوب برای سفر هستند. تداوم حملات پهپادی و موشکی می‌تواند همین تصویر را از بین ببرد.
۳. تعلیق پروازهای بین‌المللی
شرکت‌های هواپیمایی خارجی، به‌ویژه در اروپا و آمریکای شمالی، در طول جنگ از پرواز به فرودگاه‌های خلیج فارس خودداری کرده‌اند. برخی از آن‌ها تعلیق پروازهای مستقیم را تا سال آینده تمدید کرده‌اند و به این ترتیب، فصل پرسود گردشگری زمستانی منطقه نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
۴. فرار میلیاردی هواپیماها
حملات به فرودگاه بین‌المللی ریاض یکی از مرگبارترین حملات به زیرساخت‌های هوانوردی در جریان جنگ بوده است. پس از این حملات، تلاش گسترده‌ای برای خارج کردن هواپیماهای مستقر در این فرودگاه آغاز شد؛ هواپیماهایی که ارزش مجموع آن‌ها به حدود چهار میلیارد دلار می‌رسید.
حتی پس از بازگشایی فرودگاه نیز بسیاری از هواپیماهای مسافربری از استفاده از آن خودداری کردند. به گفته اندی بلک‌ول، تحلیلگر امنیت هوانوردی و مدیر امنیت پیشین شرکت ویرجین آتلانتیک، باز اعلام شدن یک فرودگاه به معنای امن بودن پرواز به مقصد آن نیست.
۵. هزینه‌های پنهان ناامنی
افزایش خطر پرواز به کشورهای خلیج فارس، هزینه‌های بیمه، تغییر برنامه پروازها، انتخاب مسیرهای طولانی‌تر و انتقال هواپیماها از فرودگاه‌های در معرض حمله را افزایش داده است.
برخی مدیران و فعالان اقتصادی خارجی نیز برای کاهش خطر سفر هوایی، مسیرهای زمینی طولانی میان پایتخت‌های منطقه را انتخاب کرده‌اند. ماه گذشته، گروهی از مدیران مستقر در ریاض برای شرکت در نشست‌های کاری، به‌جای پرواز، مسیر ۱۸ ساعته زمینی تا دمشق را از میان بیابان و با عبور از دو مرز بین‌المللی طی کردند.
۶. توقف پروژه‌های توسعه‌ای
جنگ، برنامه‌های بلندپروازانه کشورهای منطقه برای توسعه فرودگاه‌ها را نیز با ابهام روبه‌رو کرده است. دبی همچنان پروژه ۳۵ میلیارد دلاری توسعه فرودگاه بین‌المللی آل‌مکتوم را پیش می‌برد؛ پروژه‌ای که قرار است نخستین مرحله آن در سال ۲۰۳۲ افتتاح شود و پس از تکمیل، با ظرفیت سالانه بیش از ۲۶۰ میلیون مسافر به بزرگ‌ترین قطب هوانوردی جهان تبدیل شود.
در مقابل، پروژه فرودگاه بین‌المللی ملک سلمان در ریاض با مشکلاتی مواجه شده است. عربستان در سال ۲۰۲۲ از ساخت این فرودگاه با ظرفیت پیش‌بینی‌شده ۱۲۰ میلیون مسافر تا سال ۲۰۳۰ خبر داده بود. اما به گفته منابع آگاه، برخی فعالیت‌های این پروژه پس از حملات اخیر یمنی‌ها متوقف شده و ادامه آن تا روشن شدن وضعیت امنیتی در بلاتکلیفی قرار دارد. همچنین بخش‌هایی از فرودگاه فعلی ملک خالد چنان آسیب دیده‌اند که تعمیر آن‌ها به چند ماه زمان نیاز دارد.
۷. آسیب به الگوی اقتصادی خلیج فارس
کشورهایی مانند امارات، قطر و عربستان تنها به درآمد حاصل از جابه‌جایی مسافران چشم نداشته‌اند. آن‌ها هوانوردی را ابزاری برای تبدیل شدن به مراکز جهانی تجارت، گردشگری، سرگرمی، فناوری و امور مالی می‌دانند.
آندریاس کریگ، استاد ارشد مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، می‌گوید الگوی حکمرانی و توسعه این کشورها بر اتصال جریان‌های مالی، کالا، لجستیک، زنجیره تأمین و جابه‌جایی انسان‌ها به جهان استوار است؛ جریان‌هایی که بخش عمده آن‌ها از مسیر حمل‌ونقل هوایی عبور می‌کنند. به همین دلیل، ناامنی فرودگاه‌ها می‌تواند بنیان بخشی از راهبرد اقتصادی این کشورها را تضعیف کند.