موشک Iskander یک موشک بالستیک کوتاهبرد با برد حدود ۵۰۰ کیلومتر است که قابلیت حمل کلاهکهای انفجاری شدید و ترکشزا را دارد.
روسیه برای افزایش دقت موشکهای بالستیک Iskander در حمله به اهدافی در امتداد رودخانه دنیپرو اوکراین، آنها را به سامانههای هدایت راداری و اپتیکی پیشرفتهتر مجهز کرده است. هدف از این ارتقا، قطع مسیرهای تدارکاتی میان دو ساحل شرقی و غربی رودخانه و دشوارترکردن شرایط زندگی در شهرهای اوکراین پیش از آغاز زمستان عنوان شده است.
روسیه از اوایل اکتبر حملات خود به پلهای مهم و شبکههای برق اوکراین را افزایش داده تا زیرساختها و مسیرهای پشتیبانی شهرهای کلیدی این کشور را مختل کند. در روزهای اول و دوم اکتبر، پل جنوبی کییف هدف حمله قرار گرفت و در روزهای سوم و چهارم همان ماه نیز پل شمالی این شهر مورد حمله واقع شد. پل مرکزی شهر دنیپرو در ۳۰ اکتبر هدف قرار گرفت و پل کابلی زاپوریژیا نیز در ۶ اکتبر مورد حمله قرار گرفت.
هفته گذشته پل شمالی کییف بار دیگر هدف حمله قرار گرفت، اما این بار روسیه از سلاح متفاوتی استفاده کرد. برخلاف حملات قبلی که با پهپادهای مجهز به موتور جت انجام شده بودند، در حمله آخر هفته گذشته از موشکهای بالستیک Iskander مجهز به سامانههای هدایت ارتقایافته استفاده شد.
چرا روسیه برای حمله به پلهای اوکراین از موشکهای بالستیک استفاده میکند؟
اوکراین از زمان آغاز جنگ، سامانههای جنگ الکترونیک پیشرفتهتری را برای مقابله با حملات روسیه به کار گرفته است. این تجهیزات با ایجاد اختلال در سامانههای الکترونیکی پرتابههای مهاجم، تلاش میکنند دقت حملات را کاهش دهند و خسارت ناشی از آنها را محدود کنند. از سوی دیگر، پلها اهدافی نسبتاً باریک هستند که اصابت دقیق به بخشهای حساس آنها اهمیت زیادی دارد. حملات پهپادی روسیه نتوانسته بودند نتایج موردنظر را به دست آورند و همین مسئله باعث شد مسکو راهبرد خود را تغییر دهد.
موشکهای بالستیک تسلیحاتی با پیشران راکتی هستند که بسته به نوع آنها، بردهای متفاوتی دارند و میتوانند انواع کلاهکهای قدرتمند را حمل کنند. موشک Iskander یک موشک بالستیک کوتاهبرد با برد حدود ۵۰۰ کیلومتر است که قابلیت حمل کلاهکهای انفجاری شدید و ترکشزا، کلاهکهای با سوخت هوا و حتی کلاهکهای گرماهستهای را دارد.
موشکهای بالستیک، صرفنظر از برد و نوع کلاهک، براساس اصول کلی مشابهی عمل میکنند. این موشکها ابتدا با استفاده از موتور راکتی سرعت میگیرند و ارتفاع خود را افزایش میدهند. سپس موتور خاموش میشود و موشک با دنبالکردن مسیری قوسدار، تحت تأثیر نیروی گرانش و با سرعت زیاد به سمت هدف حرکت میکند.
در توضیح این فرایند، زمانی که موشک به ارتفاع موردنظر میرسد، کامپیوتر داخلی آن مسیر حرکت را با موقعیت هدف تنظیم میکند. بااینحال، در موشکهایی که برای ادامه مسیر عمدتاً به حرکت بالستیک متکی هستند، احتمال خطای اصابت میتواند زیاد باشد. این مسئله هدفگیری دقیق سازههایی مانند پلها را دشوار میکند. روسیه با ارتقای سامانه هدایت موشکهای Iskander تلاش کرده این محدودیت را برطرف کند.
موشکهای ارتقایافته Iskander چگونه دقت بیشتری پیدا کردهاند؟
مهمترین تغییر در نسخههای ارتقایافته موشک بالستیک Iskander، استفاده از جستوجوگرهای هدایت راداری و اپتیکی است. این تجهیزات به موشک اجازه میدهند در مرحله پایانی پرواز، مسیر خود را اصلاح کند و با دقت بیشتری به سمت هدف حرکت کند. براساس اطلاعات منتشرشده، این ارتقا میتواند خطای اصابت را به چند متر کاهش دهد؛ قابلیتی که برای حمله به اهدافی مانند پلها اهمیت زیادی دارد.
هدف روسیه از این تغییرات، افزایش دقت حملات به پلهای اوکراین است. در حمله آخر هفته گذشته به پل شمالی کییف، چهار موشک Iskander به این سازه شلیک شدند که نمونهای از بهکارگیری موشکهای ارتقایافته در حملات اخیر محسوب میشود.
مقامهای اوکراینی انتظار دارند با نزدیکشدن فصل زمستان، شدت این حملات افزایش پیدا کند. براساس گزارش رسانههای اوکراینی، راهبرد روسیه بر هدف قراردادن پلهای مهم رودخانه دنیپرو متمرکز شده است تا ارتباطات و مسیرهای تدارکاتی نظامی و غیرنظامی میان دو سوی رودخانه مختل شود. چنین حملاتی میتوانند جابهجایی نیروها، تجهیزات و کالاهای ضروری را دشوار کنند و فشار بیشتری بر شهرهای اوکراین وارد آورند.
کارشناسان راهبرد نظامی و فناوری نیز تأیید کردهاند که ارتقاهای انجامشده احتمالاً دقت موشکهای روسیه را افزایش دادهاند. بااینحال، توانایی این موشکها برای تخریب پلهای اصلی کییف تنها به دقت اصابت بستگی ندارد و استحکام و کیفیت مهندسی سازهها نیز نقش تعیینکنندهای دارد. گذرگاههای مهم رودخانهای اوکراین با سازههای مستحکم و طراحی مهندسی پیچیده ساخته شدهاند و به همین دلیل، در شرایط فعلی احتمال اینکه روسیه بتواند این پلها را بهطور کامل تخریب کند، همچنان نسبتاً پایین ارزیابی میشود.
