اعداد دو سر باند زاویه آن را با قطب‌نمای مغناطیسی نشان می‌دهند و حروف انگلیسی برای تفکیک باندهای موازی به خلبانان کمک می‌کنند.
وقتی هواپیمایی برای فرود به فرودگاه نزدیک می‌شود، خلبان باید در کنار بررسی سرعت، ارتفاع، وضعیت هوا و سایر اطلاعات پروازی، جهت باند را نیز به‌دقت تشخیص دهد. یکی از نشانه‌هایی که در این مرحله به کمک او می‌آید، اعداد بزرگی است که در دو انتهای باند فرودگاه روی سطح زمین نقاشی شده‌اند.
شاید تصور کنید این اعداد برای شماره‌گذاری باندها یا مشخص کردن طول آن‌ها به کار می‌روند، اما معنای دقیق‌تری دارند: این اعداد جهت باند را بر اساس قطب‌نمای مغناطیسی نشان می‌دهند و به خلبان کمک می‌کنند باند موردنظر را شناسایی کند.
شماره باند فرودگاه چگونه تعیین می‌شود؟
برای درک مفهوم این اعداد، باید با جهت‌های جغرافیایی و زاویه‌های قطب‌نما آشنا باشیم. در سیستم جهت‌یابی، شمال مغناطیسی معادل صفر یا ۳۶۰ درجه، شرق ۹۰ درجه، جنوب ۱۸۰ درجه و غرب ۲۷۰ درجه در نظر گرفته می‌شود. جهت محور باند نسبت به شمال مغناطیسی اندازه‌گیری می‌شود و سپس این زاویه به نزدیک‌ترین مضرب ۱۰ درجه گرد می‌شود. با حذف صفر انتهایی، عددی به دست می‌آید که روی باند درج می‌شود.
برای مثال، اگر جهت محور باند ۹۲ درجه باشد، عدد آن ۰۹ خواهد بود؛ زیرا زاویه به ۹۰ درجه گرد می‌شود. در مقابل، باندی که در جهت تقریبی ۲۷۰ درجه امتداد دارد، با عدد ۲۷ مشخص می‌شود. به همین دلیل، اعداد یک‌رقمی نیز معمولاً با یک صفر در سمت چپ نوشته می‌شوند تا شماره باند دو رقمی باقی بماند.
این شماره‌ها به خلبان کمک می‌کنند جهت باند را سریع‌تر تشخیص دهد و آن را با اطلاعات دریافتی از برج مراقبت و سیستم‌های ناوبری تطبیق دهد. البته شماره باند به‌تنهایی مجوز فرود یا برخاستن نیست و خلبان باید دستورهای کنترل ترافیک هوایی و شرایط عملیاتی را نیز در نظر بگیرد.
چرا دو سر یک باند شماره‌های متفاوتی دارند؟
هر باند معمولاً امکان استفاده از هر دو جهت را دارد؛ بنابراین، زاویه جهت حرکت هواپیما در دو سر باند تقریباً ۱۸۰ درجه با یکدیگر تفاوت دارد. برای نمونه، اگر یک سر باند شماره ۰۹ داشته باشد، سر دیگر آن معمولاً با شماره ۲۷ مشخص می‌شود. این دو عدد به ترتیب جهت‌های تقریبی ۹۰ و ۲۷۰ درجه را نشان می‌دهند.
انتخاب جهت استفاده از باند به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهم‌ترین آن‌ها جهت و سرعت باد است. هواپیماها معمولاً ترجیح می‌دهند هنگام برخاستن و فرود آمدن تا حد امکان با باد روبه‌رو شوند؛ زیرا این وضعیت به عملکرد بهتر هواپیما در مراحل حساس پرواز کمک می‌کند. به همین دلیل، ممکن است در یک فرودگاه، هواپیماها در زمان‌های مختلف از دو سر متفاوت یک باند استفاده کنند.
حروف کنار شماره باند چه معنایی دارند؟
در فرودگاه‌هایی که چند باند موازی وجود دارد، ممکن است علاوه بر عدد، حروفی مانند L، R یا C نیز دیده شود. حرف L مخفف Left به معنای چپ، R مخفف Right به معنای راست و C مخفف Center به معنای وسط است. این حروف باندهای موازی را از یکدیگر متمایز می‌کنند و جایگاه آن‌ها از دید خلبان در مسیر نزدیک شدن به باند تعیین می‌شود.
برای مثال، دو باند موازی با جهت یکسان ممکن است شماره ۲۷L و ۲۷R داشته باشند. اگر سه باند موازی وجود داشته باشد، حروف L، C و R برای مشخص کردن باند چپ، میانی و راست به کار می‌روند. این روش احتمال اشتباه در شناسایی باند را کاهش می‌دهد؛ موضوعی که در فرودگاه‌های پرتردد اهمیت زیادی دارد.
نکته دیگر اینکه شماره‌های باند ممکن است در طول زمان تغییر کنند. از آنجا که مبنای شماره‌گذاری، جهت مغناطیسی است، تغییرات میدان مغناطیسی زمین می‌تواند باعث شود شماره باند با زاویه جدید همخوانی نداشته باشد. در چنین شرایطی، مسئولان فرودگاه ممکن است پس از بررسی‌های لازم، شماره‌های درج شده را تغییر دهند.
بنابراین، اعداد بزرگ روی باند فرودگاه نه طول باند را نشان می‌دهند و نه شماره پرواز را؛ آن‌ها نشانه‌ای ساده اما مهم برای مشخص کردن جهت باند هستند که به هماهنگی میان خلبانان و کنترل‌کنندگان ترافیک هوایی کمک می‌کنند.
