حوزه/ مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به گستردگی فعالیت‌های حوزوی در پرتو انقلاب اسلامی تصریح کرد: در سایه انقلاب اسلامی، سپاه بزرگی از نیروهای حوزوی در جهان منتشر شدند و افق‌های جدیدی را برای حوزه‌های علمیه، معارف اهل‌بیت(ع) و اندیشه اسلامی گسترش دادند.
ببینید:
جایگاه علمی و تربیتی مدرسه حقانی
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به جایگاه علمی و تربیتی مدرسه حقانی در میان مدارس علمیه کشور گفت: هرگاه در مناطق مختلف درباره آینده حوزه‌های علمیه سخن می‌گوییم، تأکید می‌کنیم که حدود ۲۰ مدرسه در قم و سراسر کشور از جایگاه ممتازی برخوردارند و نخبگان حوزه در این مدارس اجتماع کرده‌اند؛ ازاین‌رو آینده حوزه باید به دست شما رقم بخورد.
عضو فقهای شورای نگهبان افزود: اگر بخواهیم از میان حدود ۵۰۰ مرکز و مؤسسه حوزوی، ۲۰ مجموعه برتر را طبقه‌بندی و معرفی کنیم، مدرسه حقانی در رتبه‌های نخست این فهرست قرار می‌گیرد. این جایگاه، هم افتخاری بزرگ و هم مسئولیتی سنگین بر دوش شماست؛ چراکه آینده حوزه‌های علمیه باید به دست شما رقم بخورد.
ظرفیت‌های جهانی انقلاب اسلامی
مدیر حوزه‌های علمیه با بیان اینکه انقلاب اسلامی و دوره جدید حوزه علمیه قم، افق‌های گسترده و بی‌سابقه‌ای را پیش‌روی حوزه گشوده است، اظهار کرد: انقلاب اسلامی و این دوره اخیر حوزه قم، یعنی یکصد سال اخیر و پنجاه سال عصر نهضت و انقلاب اسلامی، افق‌هایی را به روی ما گشوده است که اگر همین امروز ظرفیت‌های حوزه‌های علمیه ۱۰۰ برابر شود، باز هم پاسخگوی این نیازها و افق‌های پیشرو نخواهد بود.
تجربه‌های میدانی در عرصه بین‌المللی
عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به تجربه‌های میدانی خود در عرصه بین‌المللی و مأموریت‌های حوزوی در کشورهای مختلف جهان بیان کرد: این سخن را طلبه‌ای با شما در میان می‌گذارد که افتخار داشته است برای انجام مأموریت و رسالت حوزوی، در ده‌ها کشور جهان حضور یابد؛ آن هم نه با نگاهی معمولی، بلکه با حضور در عمق مسائل بیش از یکصد کشور، مطالعه و بررسی تفکرات، رفت‌وآمد، طراحی و همراهی با کاروانی که برای گسترش حرکت حوزه‌های علمیه در جهان تلاش می‌کردند.
آیت‌الله اعرافی ادامه داد: با همین اطلاع و کارشناسی که دارم، عرض می‌کنم آنچه پیش‌روی شما قرار دارد، افق‌هایی بی‌نهایت برای اسلام، انقلاب اسلامی و ارزش‌های متعالی الهی است.
عرصه‌هایی که در جهان پیش‌روی ما گشوده شده است
عضو فقهای شورای نگهبان با اشاره به طرح مسائل بین‌المللی در دیدارها و نشست‌های مختلف با مسئولان و افراد تأثیرگذار در نظام گفت: بارها درباره جابجایی معادلات کشورها و عرصه‌هایی که در جهان پیش‌روی ما گشوده شده است، با مسئولان و افراد مؤثر در نظام سخن گفته‌ام. در همان روزهای ابتدایی که آقای محسن رضایی به شعام آمد، رابط ما در همان روزهای اول به قم آمد و در آن جلسه ۱۱ نکته را مطرح کردم و از جمله آنها مسائل خارج از کشور و عرصه‌هایی بود که در جهان پیش‌روی ما گشوده شده است.
مدیر حوزه‌های علمیه با تأکید بر اینکه شرایط کنونی، در کنار چالش‌های سنگین، فرصت‌های کم‌نظیری نیز ایجاد کرده است، خاطرنشان کرد: امروز با چالش‌های بزرگی مواجه هستیم، اما در مقابل، افق‌ها و ظرفیت‌هایی نیز پدید آمده که فوق‌العاده و بی‌نظیر است.
ضرورت نگرش کلان به تحولات جهانی
آیت‌الله اعرافی با توصیه طلاب به عبور از نگاه محدود و محلی و اتخاذ نگرشی کلان به تحولات جهان تصریح کرد: اگر از نگاه محدود به اطراف خود فراتر برویم و از فرازی بالاتر جهان امروز را ببینیم، متوجه می‌شویم که با کارهای بی‌نهایتی مواجه هستیم. برای این ظرفیت جدیدی که در جهان پدید آمده، حتی صدها نفر مانند شهید مطهری نیز کافی نیستند و هزار نفر مانند ایشان هم برای پاسخگویی به این نیازها ضرورت دارند.
عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه یکی از شروط مهم طلبه امروز را برخورداری از نگاه کلان، راهبردی، بخشی، جهانی و بین‌المللی دانست و گفت: این امر مستلزم برخورداری از اطلاعات کافی، نگاه عمیق و عزم جدی برای حضور در یک مصاف بزرگ در مسیر نشر معارف الهی است و انتظاری که از مراکز نخبه‌پروری مانند مدرسه حقانی وجود دارد، بسیار بالاست.
* انقلاب اسلامی؛ سرآمد تحولات بزرگ تاریخی حوزه‌های علمیه
مدیر حوزه‌های علمیه در ادامه با اشاره به تحولات بزرگ سیاسی و اجتماعی برخاسته از حوزه‌های علمیه در طول تاریخ اظهار کرد: در ادوار گذشته حوزه‌های علمیه، چند اتفاق بزرگ سیاسی رخ داده که از حوزه برخاسته و تحولات عظیم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را رقم زده و حوزه را وارد مراحل و فضاهای جدیدی کرده است.
وی نخستین مقطع را دوره پس از اواخر غیبت صغری و عصر مرحوم شیخ مفید دانست و افزود: در آن دوره، سه حوزه کهن بغداد، به‌ویژه بغداد، ری و قم، شکل گرفتند و دوره‌ای از شکوفایی اندیشه اهل‌بیت(ع) و معارف الهی رقم خورد. مرحوم شیخ مفید، شیخ طوسی و بزرگان دیگری در آن مقطع تاریخی، بنیان‌های جدیدی را پایه‌گذاری کردند و در پی آن، موج‌هایی از نشر معارف الهی و گسترش مذهب تشیع شکل گرفت.
آیت‌الله اعرافی دومین مقطع مهم تاریخی را عصر علامه حلی و خواجه نصیرالدین طوسی در دوره مغول عنوان کرد و گفت: در عصر مغول نیز عالمانی برخاستند که از جمله آنها علامه حلی و مرحوم خواجه نصیرالدین طوسی بودند. جمع زیادی از علما در عراق و ایران، جریان مغول را مدیریت کردند؛ به‌گونه‌ای که این تهاجم بزرگ به حوزه کشورهای اسلامی و ایران، به دست آنان مدیریت شد و حوزه‌های علمیه در پرتو آن، رشد و شکوفایی عظیمی پیدا کردند.
عضو فقهای شورای نگهبان، عصر صفویه را سومین مقطع مهم تاریخی در تحولات حوزه‌های علمیه برشمرد و اظهار داشت: در عصر صفویه، محقق کرکی، شیخ بهایی، ملاصدرا، میرداماد و بزرگان دیگری حضور داشتند که حوزه را متحول کردند و در عرصه سیاست نیز نقش‌آفرینی مؤثری داشتند. این پدیده بسیار عجیب و قابل‌توجه بود.
معماران تحول علمی و سیاسی ایران
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به مطالعات تاریخی خود در ماه‌های اخیر، از مطالعه حدود ۱۳۰ کتاب تاریخی در شرایط جنگی و در فرصت‌های شبانه خبر داد و گفت: در همین ایام جنگ، با وجود خانه‌به‌دوشی، رفت‌وآمدها و گرفتاری‌های مختلف، در شب‌ها و ساعات بیداری، حدود ۱۳۰ کتاب تاریخی مطالعه کردم و این نکته را نیز در اینجا با شما در میان می‌گذارم.
عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به مطالعات خود درباره محقق کرکی بیان کرد: محقق کرکی فقیه بزرگی بود که از لبنان برخاست و با دعوت پادشاهان صفوی، دو بار به اصفهان آمد؛ شهری که در دو قرن عصر صفویه، یکی از حوزه‌های علمی برجسته و سرآمد به شمار می‌رفت.
آیت‌الله اعرافی افزود: محقق کرکی تقریباً یکی از هفت یا هشت فقیه و فیلسوف بزرگی بود که معادلات سیاسی ایران و به یک معنا منطقه را تغییر دادند و از ظرفیت حکومت صفویه بهره گرفتند. تحولات علمی و فرهنگی فراوانی نیز به دست ایشان رقم خورد.
وی با اشاره به نقش شیخ بهایی و دیگر عالمان مهاجر از لبنان و عالمان ایرانی در این دوره تاریخی اظهار کرد: در قرن دهم و یازدهم هجری، حوزه اصفهان به یکی از حوزه‌های سرآمد تبدیل شد و مجموعه‌ای کم‌نظیر از فعالیت‌های علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در آن شکل گرفت.
مدیر حوزه‌های علمیه ادامه داد: در حوزه اصفهان، مجموعه‌ای گسترده از فعالیت‌ها در عرصه‌های فلسفه، کلام، حدیث، تاریخ، معماری، شهرسازی، سیاست، گسترش نمازهای جمعه و همچنین تحقیقات و مطالعات در گرایش‌های متنوع فقهی، اصولی، حدیثی، کلامی و فلسفی شکل گرفت. این مجموعه کم‌نظیر به همت همان هفت یا هشت و در مجموع حدود ۱۰ شخصیت بزرگ علمی و دینی رقم خورد.
آیت‌الله اعرافی خاطرنشان کرد: این جریان نه‌تنها ایران را متحول کرد، بلکه حوزه‌های علمیه را نیز در فضای جدیدی قرار داد و زمینه‌ساز تحولات گسترده‌ای شد.
تحولات تاریخی حوزه‌های علمیه در بیش از هزار سال گذشته
عضو فقهای شورای نگهبان با جمع‌بندی تحولات تاریخی حوزه‌های علمیه در بیش از هزار سال گذشته گفت: اگر تاریخ بیش از هزارساله حوزه‌های علمیه را ورق بزنیم، می‌توان به هفت یا هشت مقطع ویژه و مهم اشاره کرد که در آنها تحولات بزرگی در عالم اسلام و حوزه‌های علمیه رخ داده است؛ اما آنچه در عصر ما و در پرتو نهضت یکصدساله قم و انقلاب اسلامی رقم خورده، از همه آن تحولات سرآمدتر است.
ضرورت مغتنم شمردن شرایط ویژه کنونی
مدیر حوزه‌های علمیه با تأکید بر ضرورت مغتنم شمردن شرایط ویژه کنونی اظهار کرد: تحولی که در عصر ما رقم خورده، بسیار متمایز است و باید قدر آن را دانست؛ چراکه هرچه حادثه و اتفاقی عظیم‌تر باشد، خطرات و مخاطرات آن نیز بزرگ‌تر خواهد بود و مجاهدت‌های بیشتری را طلب می‌کند.
طلبهِ امروز در جایگاهی سرآمد و بسیار ویژه قرار دارد
وی خطاب به طلاب مدرسه علمیه حقانی گفت: طلبه امروز باید بداند که در تداوم و تسلسل نقاط عطف تاریخی حوزه‌های علمیه، در جایگاهی سرآمد و بسیار ویژه قرار گرفته است. این جایگاه و تحولی که با نهضت و انقلاب اسلامی از قم آغاز شد، با هفت یا هشت تحول بزرگ تاریخی و نقاط عطف سرنوشت‌ساز گذشته تفاوت دارد و از آنها سرآمدتر است.
آیت‌الله اعرافی افزود: چنین جایگاهی به طلبه‌ای در تراز بالاتر نیاز دارد؛ طلبه‌ای برخوردار از علم، دانش، حکمت، جامعیت، توان پاسخگویی و ابزارهای لازم برای ایفای مسئولیت‌های بزرگ. اینها همگی از شرایط اساسی طلبه‌ای است که می‌خواهد در این تراز نقش‌آفرینی کند.
جایگاه اندیشه‌های امام شهید
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به جایگاه اندیشه‌های امام شهید در ترسیم چنین افقی برای حوزه‌های علمیه تصریح کرد: این همان حقیقتی بود که امام شهید و بزرگوار ما بیش از همه آن را درک می‌کرد، دنبال می‌کرد و دیگران را نیز به آن ترغیب می‌کرد. آخرین مواضع و سخنان ایشان درباره حوزه پیشرو و سرآمد نیز بازتاب‌دهنده همین نگاه بود.
عضو فقهای شورای نگهبان این شرایط را نقطه جدیدی برای شکوفایی حوزه‌های علمیه دانست و تأکید کرد: این نقطه جدید شکوفایی باید به دست شما شکوفاتر شود.
* گسترش جهانی حوزه‌های علمیه؛ ویژگی بی‌سابقه عصر جدید
آیت‌الله اعرافی در ادامه با تبیین تفاوت‌های دوره کنونی حوزه‌های علمیه با ادوار گذشته، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عصر جدید را گستره بین‌المللی و دامنه جهانی فعالیت‌های حوزوی دانست و اظهار کرد: در شرایط امروز، چند تفاوت اساسی با دوره‌های گذشته وجود دارد که پیش از این به این شکل مطرح نبوده و همین تفاوت‌ها، رسالت‌های امروز شما را تعیین می‌کند.
گشوده‌شدن افق‌های جهانی
مدیر حوزه‌های علمیه مهم‌ترین شاخصه مرحله نوین و عصر جدید حوزه‌های علمیه را گشوده‌شدن افق‌های جهانی دانست و تأکید کرد: باز شدن افق‌ها در پهنه جهانی، ویژگی بی‌سابقه این دوره است و در طول هزار سال گذشته سابقه نداشته است.
عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه افزود: امروز که شما در این مدرسه حضور دارید، با همین الگوی آموزشی و تربیتی، در بیش از یکصد کشور جهان از قم الهام گرفته‌اند و راه و رسم طلبگی، حوزه و روحانیت در آن کشورها پایه‌ریزی شده است.
آیت‌الله اعرافی با اشاره به گستره جغرافیایی این حرکت حوزوی اظهار کرد: از اعماق آفریقا تا اروپا و آمریکا، از قفقاز تا شرق دور و جنوب شرق آسیا، پرچم حوزه‌های علمیه برافراشته شده و مسیر جدیدی گشوده شده است.
عضو فقهای شورای نگهبان با قدردانی از تلاش‌های نخستین مبلغان و روحانیون ایرانی در گسترش حوزه‌های علمیه در جهان گفت: پایه‌گذاران این حرکت، همین علمای ایرانی بودند که به مناطق مختلف جهان اعزام شدند و به‌تدریج نیروهای بومی نیز رشد کردند و در این عرصه به میدان آمدند.
سپاه بزرگ حوزویان در جهان؛ میراث بین‌المللی انقلاب اسلامی
مدیر حوزه‌های علمیه در پایان با اشاره به گستردگی فعالیت‌های حوزوی در پرتو انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: در سایه انقلاب اسلامی، سپاه بزرگی از نیروهای حوزوی در جهان منتشر شدند و افق‌های جدیدی را برای حوزه‌های علمیه، معارف اهل‌بیت(ع) و اندیشه اسلامی گسترش دادند. این از مشخصه‌های اصلی عصر جدید حوزه‌های علمیه است و همه ما در برابر این ظرفیت عظیم و مسئولیت تاریخی، وظیفه داریم.
