محمدحسین غفرانی، تهیه‌کننده سریال «آسباد»، با اشاره به تلاش این مجموعه برای بازنمایی ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی سیستان و بلوچستان، از حضور بیش از ۷۰ درصدی بازیگران بومی در پروژه خبر داد و تأکید کرد که معرفی استعداد‌های هنری استان‌ها و نمایش تصویری فراتر از اخبار ناامنی و محرومیت، از مهم‌ترین اهداف ساخت این سریال بوده است.
- تلاش برای فاصله گرفتن از تصویر کلیشه‌ای سیستان و بلوچستان
- بحران آب و مهاجرت در زمینه یک روایت داستانی
- بیش از ۷۰ درصد بازیگران «آسباد» بومی هستند
- «آسباد» در فاصله دو جنگ ساخته شد
- بازخورد مثبت مردم سیستان و بلوچستان به سریال
- معرفی استعداد‌های بومی؛ یکی از دستاورد‌های مهم «آسباد»
- پژوهش درباره فرهنگ بومی در مراحل پیش‌تولید و تصویربرداری
محمدحسین غفرانی، تهیه‌کننده سریال «آسباد»، در گفت‌و‌گو با میزان درباره شکل‌گیری ایده اولیه این مجموعه و انتخاب یک سازه تاریخی به‌عنوان محور داستان اظهار کرد: ایده اولیه پروژه و طرح قصه از سوی سیدمهدی هاشمی، تهیه‌کننده مشترک این مجموعه، شکل گرفت. او به دلیل تعلق به استان سیستان و بلوچستان، دغدغه ساخت اثری درباره زادگاهش را داشت و در همین مسیر، سراغ یک سازه تاریخی رفت که بخشی از هویت معماری منطقه به شمار می‌رود.
تلاش برای فاصله گرفتن از تصویر کلیشه‌ای سیستان و بلوچستان
وی درباره چگونگی بازنمایی فرهنگ و زندگی مردم سیستان و بلوچستان و تلاش برای فاصله گرفتن از کلیشه‌های رایج گفت: نشان دادن واقعیت، به معنای آن نیست که بخواهیم چیزی را برخلاف واقعیت نمایش دهیم. ما در این قصه چیزی را غیرواقعی نشان نداده‌ایم.
غفرانی ادامه داد: به دلیل مرزی بودن این استان، اخبار مربوط به اتفاقات امنیتی بیشتر مورد توجه قرار گرفته، در حالی که چنین اتفاقاتی مختص یک منطقه نیست و در نقاط مرزی کشور‌های مختلف نیز ممکن است رخ دهد. سیستان و بلوچستان در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ظرفیت‌های فراوانی دارد و در کنار این ظرفیت‌ها، با برخی مشکلات و کم‌برخورداری‌ها نیز مواجه است. نمی‌توان این مشکلات را انکار کرد، اما مسئله این است که در رسانه‌ها معمولاً بیشتر به جنبه‌های منفی پرداخته شده است.
این تهیه‌کننده با اشاره به محل فیلم‌برداری سریال «آسباد» بیان کرد: از حدود ۹ ماهی که فرایند تولید پروژه به طول انجامید، بیش از هشت ماه فیلم‌برداری ما در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. در شهر‌های زاهدان و زابل و همچنین روستا‌های منطقه سیستان تصویربرداری داشتیم و تلاش کردیم زندگی مردم را همان‌گونه که هست، به تصویر بکشیم؛ بدون اغراق و دور شدن از واقعیت.
وی افزود: مردم این منطقه خونگرم، مهربان، شاد و وطن‌دوست هستند. البته شرایط جغرافیایی، خشکسالی و مشکلات مربوط به آب نیز بر زندگی آنان تأثیر گذاشته است، اما در کنار این مسائل، باید مقاومت و ظرفیت‌های مردم را هم دید.
بحران آب و مهاجرت در زمینه یک روایت داستانی
غفرانی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی پرداختن به بحران آب و حفظ میراث فرهنگی در کنار پیشبرد قصه اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های اصلی سیدمهدی هاشمی، مسائل هویتی استان بود؛ از معماری گرفته تا بحران آب که به‌ویژه در منطقه سیستان، مسئله‌ای جدی است و نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
وی توضیح داد: خشکسالی و مشکلات مربوط به آب، کشاورزی و دامداری مردم منطقه را تحت تأثیر قرار داده و در نتیجه، بخشی از مردم به دلیل مشکلات معیشتی و اشتغال ناچار به مهاجرت شده‌اند. منطقه سیستان در گذشته از منابع آبی برخوردار بوده و کشاورزی و دامداری از فعالیت‌های مهم مردم به شمار می‌رفته است.
این تهیه‌کننده ادامه داد: در داستان سریال نیز می‌بینیم که شخصیت‌ها به دنبال راهکار‌های نوین در حوزه کشاورزی و بهینه‌سازی مصرف آب هستند تا بتوانند شرایط را بهبود ببخشند و زمینه بازگشت مهاجران به منطقه فراهم شود. تلاش کردیم در کنار روایت داستانی، به مسئله‌ای بپردازیم که در زندگی واقعی مردم نیز وجود دارد و راهکار‌هایی برای حل آن مطرح کنیم.
بیش از ۷۰ درصد بازیگران «آسباد» بومی هستند
وی درباره اهمیت استفاده از ظرفیت هنرمندان بومی در این مجموعه گفت: رویکرد تلویزیون و سیمافیلم در تولید پروژه‌های خارج از تهران، صرفاً به معنای تغییر محل فیلم‌برداری نیست. استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری هر استان و کشف استعداد‌های بومی نیز از موضوعات مهم در تولید این آثار است.
غفرانی با اشاره به ترکیب بازیگران «آسباد» اظهار کرد: بیش از ۷۰ درصد بازیگران پروژه از هنرمندان بومی سیستان و بلوچستان هستند. در این استان استعداد‌های بسیار خوبی داریم که ممکن است به دلیل محدودیت فرصت‌های دیده شدن، امکان حضور گسترده در تلویزیون را نداشته باشند.
وی افزود: به اعتقاد من، از نظر کیفیت بازیگری، تفاوت قابل‌توجهی میان بسیاری از هنرمندان مستعد بومی و بازیگران شناخته‌شده تلویزیون وجود ندارد. امیدواریم حضور این هنرمندان در سریال باعث معرفی بیشتر آنها به مخاطبان سراسر کشور شود. چنین پروژه‌هایی فرصت مناسبی برای هنرمندان شهر‌های مختلف فراهم می‌کنند تا بدون نیاز به مهاجرت به تهران، توانایی‌های خود را به نمایش بگذارند.
«آسباد» در فاصله دو جنگ ساخته شد
تهیه‌کننده این مجموعه درباره دشواری‌های تولید سریال در شرایط خاص کشور گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما این بود که پروژه در فاصله دو جنگ ساخته شد. آغاز فیلم‌برداری با شروع جنگ ۱۲روزه هم‌زمان شد و بسیاری از عوامل که از شهر‌های مختلف ایران به پروژه پیوسته بودند، نگران خانواده‌های خود و شرایط کشور بودند.
وی ادامه داد: با وجود این شرایط، پروژه حتی یک روز هم تعطیل نشد و عوامل با تمام توان به کار ادامه دادند. در روز‌های پایانی تولید نیز با آغاز جنگ دیگری مواجه شدیم، اما اعضای گروه با وجود نگرانی‌هایی که داشتند، پای کار ایستادند و تلاش کردند پروژه به پایان برسد.
غفرانی با اشاره به دشواری‌های اقلیمی منطقه سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: دوری از مرکز، شرایط آب‌وهوایی و طوفان‌های منطقه نیز کار را دشوار می‌کرد. با این حال، همدلی عوامل و همراهی افرادی که با دغدغه کار و میهن در پروژه حضور داشتند، کمک کرد تا بتوانیم تولید را ادامه دهیم.
بازخورد مثبت مردم سیستان و بلوچستان به سریال
وی درباره واکنش مردم منطقه به پخش «آسباد» بیان کرد: پیش از این نیز تجربه ساخت سریال «بازار» را در سیستان و بلوچستان داشتیم که آن پروژه هم دشواری‌های خاص خود را داشت. درباره «آسباد» نیز بازخورد‌هایی که از مردم استان و دوستان محلی دریافت کرده‌ایم، رضایت‌بخش بوده است و خوشبختانه مردم منطقه ارتباط خوبی با سریال برقرار کرده‌اند.
این تهیه‌کننده با تأکید بر نقش آثار نمایشی در معرفی مناطق کمتر دیده‌شده کشور گفت: بسیاری از مردم اطلاعات چندانی درباره سیستان و بلوچستان ندارند و تصویری که از این استان در ذهنشان شکل گرفته، بیشتر متأثر از اخبار مربوط به حوادث و مسائل امنیتی است. در حالی که این منطقه ظرفیت‌های فراوانی در حوزه گردشگری، فرهنگ، اقتصاد و دیگر زمینه‌ها دارد.
وی افزود: حتی اگر بخواهیم درباره همین استان آثار دیگری بسازیم، سوژه‌های متعددی برای پرداختن وجود دارد. این ظرفیت فقط مختص سیستان و بلوچستان نیست و در تمام استان‌های کشور می‌توان موضوعات ارزشمند و کمتر دیده‌شده‌ای پیدا کرد.
غفرانی ادامه داد: تلویزیون و شبکه‌های ملی فقط برای مردم پایتخت و چند شهر بزرگ نیستند. وقتی یک پروژه در استان‌ها ساخته می‌شود و مردم آن منطقه خودشان و فرهنگشان را در قاب تلویزیون می‌بینند، احساس بهتری پیدا می‌کنند و این موضوع می‌تواند در تقویت همدلی و آشنایی مردم نقاط مختلف کشور با یکدیگر مؤثر باشد.
معرفی استعداد‌های بومی؛ یکی از دستاورد‌های مهم «آسباد»
وی درباره مهم‌ترین دستاورد این سریال گفت: از نظر فنی، یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های «آسباد» معرفی چند بازیگر توانمند از سیستان و بلوچستان است. بسیاری از این هنرمندان این سریال در حوزه تئاتر استان فعال بوده‌اند، اما شاید فرصت چندانی برای دیده شدن در تلویزیون نداشته‌اند.
غفرانی افزود: معرفی این هنرمندان برای من اتفاق مهمی بود، زیرا نشان داد در استان‌های مختلف کشور استعداد‌های ارزشمندی وجود دارند که باید فرصت بروز توانایی‌هایشان فراهم شود.
وی درباره انتخاب لوکیشن‌ها و نمایش ظرفیت‌های بصری منطقه نیز اظهار کرد: در جریان تولید، در بیش از ۳۰ روستای منطقه سیستان فیلم‌برداری داشتیم. تلاش کردیم حتی در نمایش روستا‌های کم‌برخوردار نیز به زیبایی‌های بصری توجه کنیم تا مخاطب با جنبه‌های دیگری از این منطقه آشنا شود.
این تهیه‌کننده با اشاره به تجربه‌ای از مواجهه با یکی از مخاطبان گفت: یک بار در تاکسی بودم و درباره پخش سریال صحبت می‌شد. راننده متوجه شد که در تولید این مجموعه نقش داشته‌ام و گفت یکی از قسمت‌های سریال را دیده است. او توضیح داد که حالا وقتی فردی را با لباس سیستانی و بلوچی می‌بیند، به یاد یکی از شخصیت‌های سریال می‌افتد و لبخند می‌زند.
وی ادامه داد: امیدوارم این مجموعه بتواند به بهبود نگاه مخاطبان به استان سیستان و بلوچستان کمک کند.
پژوهش درباره فرهنگ بومی در مراحل پیش‌تولید و تصویربرداری
غفرانی در پایان، درباره فرایند پژوهش و استفاده از نظر کارشناسان محلی برای بازنمایی دقیق فرهنگ و سبک زندگی مردم منطقه گفت: در مرحله نگارش، پژوهش‌های لازم با استفاده از کارشناسان محتوایی و ظرفیت‌های بومی انجام شد.
وی افزود: در مرحله تولید نیز برای حوزه‌های مختلف از کارشناسان بهره گرفتیم. در زمینه میراث فرهنگی، مسائل انتظامی و همچنین لهجه و ویژگی‌های بومی، مشاورانی در کنار گروه حضور داشتند. در بخش لباس نیز با کمک اداره کل میراث فرهنگی و خیاطان بومی استان که در این حوزه تخصص داشتند، کار را پیش بردیم.
این تهیه‌کننده تأکید کرد: تلاش ما این بود که از ظرفیت نیرو‌های بومی فقط در بخش بازیگری استفاده نکنیم، بلکه در بخش‌های مختلف تولید نیز تا حد امکان از دانش، تجربه و توانمندی افراد همان منطقه بهره ببریم.