حوزه/ کتاب «دین و علم» اثر ایان باربور، با بررسی رابطه علم و دین، چهار الگوی تعارض، استقلال، گفت‌وگو و یکپارچگی را تبیین می‌کند و با طرح دیدگاه یکپارچگی، به واکاوی جایگاه دین در دوران علم می‌پردازد.
به گزارش خبرگزاری حوزه، کتاب «دین و علم» نوشته ایان باربور، فیلسوف و فیزیک‌دان برجسته معاصر، با ترجمه پیروز فطورچی از سوی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شده است. این اثر که ترجمه کتاب جامع «دین و علم: مسائل تاریخی و معاصر» (۱۹۹۸) است، به یکی از چالش‌های اساسی حیات فکری بشر، یعنی رابطه علم و دین می‌پردازد و می‌کوشد به پرسش‌هایی بنیادین درباره سازگاری یا ناسازگاری این دو حوزه پاسخ دهد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، کتاب «دین و علم» تلفیقی سنجیده از دو اثر پیشین باربور، «مسائلی در باب علم و دین» و «دین در عصر علم» است و علاوه بر پژوهش‌های علمی متأخر، پژوهش‌های دینی و کلامی جدید و رویکردهای نو در بررسی تاریخ ارتباط علم و دین را نیز مدنظر قرار داده است. نویسنده، غرض از تألیف کتاب را کندوکاوی برای تعیین جایگاه دین در دوران علم و ارائه تفسیری از دین معرفی می‌کند و درصدد است هم پاسخ‌گوی ایمان مذهبی باشد و هم به علوم معاصر عنایت داشته باشد.
این کتاب که در سال ۱۳۹۲ با شمارگان هزار نسخه و در ۹۱۰ صفحه منتشر شده، پیش از این نیز در سال ۱۳۷۴ توسط بهاءالدین خرمشاهی ترجمه شده بود. گفتنی است «دین و علم» در سال ۱۳۹۴ به مرحله دوم داوری جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در گروه کلام راه یافته بود.
باربور در این اثر با ارائه چهار الگوی اصلی تعامل میان علم و دین ــ تعارض، استقلال، گفت‌وگو و یکپارچگی ــ چارچوبی تحلیلی برای درک نسبت این دو حوزه ارائه می‌دهد. بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده درباره اندیشه باربور، الگوی «تعارض» شامل بنیادگرایی کتاب‌مقدسی و ماتریالیسم علمی است؛ الگوی «استقلال» به تفاوت روش‌ها و زبان‌های علم و دین اشاره دارد؛ الگوی «گفت‌وگو» بر پیش‌فرض‌ها، پرسش‌های حدی و توازی‌های روش‌شناختی تأکید می‌کند؛ و الگوی «یکپارچگی» شامل الهیات طبیعی، الهیات طبیعت و سنتز نظام‌مند می‌شود. باربور خود مدافع الگوی یکپارچگی است و آن را در قالب الهیات پویشی و با تکیه بر فلسفه آلفرد نورث وایتهد صورت‌بندی می‌کند.
کتاب «دین و علم» از اهمیت بالایی در حوزه مطالعات علم و دین برخوردار است و برای علاقه‌مندان به تحولات تاریخی و روشی در این حوزه، فلسفه علم، فلسفه دین و الهیات، منبعی ارزشمند به شمار می‌رود. خواندن این اثر به کسانی که به نحوه رابطه دین و علم می‌اندیشند و می‌خواهند با دیدگاه‌های یکی از برجسته‌ترین اندیشمندان این عرصه آشنا شوند، توصیه می‌شود.