افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ بعد از ماه‌ها وعده و وعید و، اما و اگر بالاخره اجرا شد؛ البته فقط برای حدود ۱۱ میلیون نفر؛ آن هم در شرایطی که گرانی کالا‌های اساسی و افزایش هزینه‌های زندگی، قدرت خرید خانوارها را به مرز نابودی رسانده است.
رویداد۲۴| معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ حدود ۱۱ میلیون نفر خبر داده است. بر اساس این اعلام، در مرحله نخست حساب کالابرگ افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی ۵۰۰ هزار تومان شارژ شده و اعتبار این گروه از یک میلیون به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای هر نفر رسیده است.
این افزایش در حالی انجام می‌شود که هزینه تأمین نیاز‌های اولیه خانوارها همچنان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصادی مردم است و بسیاری از خانواده‌ها برای تأمین خوراک، مسکن و درمان با محدودیت جدی روبه‌رو هستند.
افزایش کالابرگ برای ۱۱ میلیون نفر؛ وعده حمایت از بقیه چه شد؟
لازم به ذکر است که رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز از برنامه دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ و شناسایی حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر برای برخورداری از حمایت بیشتر خبر داده است. بر اساس اظهارات منتشرشده، قرار است د برای افراد مشمول پیامک ارسال شود و اطلاعات آنها برای اجرای طرح مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، اعلام افزایش اعتبار برای حدود ۱۱ میلیون نفر نشان می‌دهد که دست‌کم در مرحله نخست، اجرای طرح به گروه مشخصی – افراد تحت پوشش بهزیستی - محدود شده است.
دولت باید به‌روشنی اعلام کند افزایش اعتبار برای سایر خانوار‌های مشمول چه زمانی انجام خواهد شد، مبلغ نهایی آن چقدر است و چه معیار‌هایی برای تعیین دریافت‌کنندگان در نظر گرفته شده است. در شرایطی که هزینه‌های زندگی هر روز بخش بیشتری از درآمد خانوارها را می‌بلعد، فاصله میان وعده حمایت از ده‌ها میلیون نفر و اجرای مرحله‌ای طرح، موضوعی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
۵۰۰ هزار تومان بیشتر؛ در برابر کدام هزینه‌ها؟
افزایش اعتبار کالابرگ برای خانوار‌های کم‌درآمد می‌تواند بخشی از هزینه خرید کالا‌های اساسی را پوشش دهد و نادیده گرفتن همین کمک نیز منصفانه نیست. اما مسئله اصلی، نسبت این افزایش با هزینه‌های واقعی زندگی است. وقتی قیمت مواد غذایی و سایر اقلام ضروری بالا می‌رود، افزایش اسمی کمک دولتی لزوماً به معنای بهبود قدرت خرید نیست.
خانواری که با هزینه‌های سنگین اجاره، درمان و خوراک مواجه است، تنها با افزایش اعتبار خرید کالا‌های اساسی از تمام فشار‌های اقتصادی رها نمی‌شود. کالابرگ ممکن است بخشی از هزینه خرید مواد غذایی را کاهش دهد، اما اجاره خانه را پایین نمی‌آورد، هزینه دارو را مهار نمی‌کند و درآمد ازدست‌رفته خانوار را جبران نخواهد کرد.
از همین رو، معیار ارزیابی این سیاست نباید فقط تعداد افراد مشمول یا رقم اعلام‌شده باشد. دولت باید توضیح دهد این افزایش اعتبار چه سهمی از هزینه سبد ضروری خانوار را پوشش می‌دهد و آیا قدرت خرید دریافت‌کنندگان در عمل بهبود پیدا می‌کند یا خیر. اگر قیمت‌ها همچنان با سرعت بالا بروند، افزایش اعتبار امروز ممکن است در مدت کوتاهی اثر خود را از دست بدهد.
چرا دولت به جای مهار گرانی، کالابرگ را افزایش می‌دهد؟
اصل حمایت معیشتی از اقشار آسیب‌پذیر ضروری است، اما مشکل زمانی آغاز می‌شود که پرداخت کمک‌های اعتباری به مهم‌ترین پاسخ دولت به بحران اقتصادی تبدیل شود. کالابرگ می‌تواند بخشی از فشار را کاهش دهد، ولی جای سیاست مؤثر برای کنترل تورم، ثبات بازار و تقویت درآمد واقعی خانوارها را نمی‌گیرد.
وقتی هزینه‌های زندگی از درآمد بسیاری از خانواده‌ها پیشی می‌گیرد، حتی افزایش یارانه نیز نمی‌تواند به‌تنهایی شکاف ایجادشده را جبران کند. دولت باید در کنار حمایت مستقیم از خانوار‌های کم‌درآمد، درباره دلایل تداوم گرانی و برنامه خود برای مهار آن پاسخ‌گو باشد. در غیر این صورت، هر بار با افزایش قیمت‌ها، ضرورت افزایش دوباره اعتبار کالابرگ مطرح می‌شود؛ چرخه‌ای که هم منابع عمومی را تحت فشار قرار می‌دهد و هم خانواده‌ها را در انتظار حمایت‌های بعدی نگه می‌دارد.
حمایت معیشتی با وعده حل نمی‌شود
ابهام درباره زمان اجرای طرح برای سایر مشمولان و منابع مالی آن نیز از جمله مسائلی است که دولت باید روشن کند. حمایت معیشتی زمانی می‌تواند مؤثر باشد که مبلغ و زمان پرداخت آن مشخص، منابع مالی آن پایدار و شیوه شناسایی خانوار‌های نیازمند شفاف باشد. مردم نباید برای اطلاع از میزان کمک ضروری خود، میان وعده‌های مختلف و اعلام‌های مرحله‌ای سرگردان بمانند.
افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ برای گروهی از خانوارها، در کوتاه‌مدت می‌تواند کمکی برای تأمین بخشی از نیاز‌های ضروری باشد؛ اما نمی‌توان آن را نشانه حل بحران معیشت دانست. دولت باید نشان دهد که در کنار این حمایت، چه برنامه‌ای برای مهار تورم و بازگرداندن قدرت خرید مردم دارد.
در نهایت، مسئله فقط این نیست که کالابرگ چقدر افزایش یافته است؛ مسئله این است که مردم با درآمد خود چه میزان از هزینه‌های ضروری زندگی را می‌توانند تأمین کنند. اگر پاسخ این پرسش همچنان نگران‌کننده باشد، افزایش اعتبار کالابرگ هرچند لازم، تنها مُسکنی موقت خواهد بود؛ مُسکنی که درد سفره‌های کوچک‌شده را برای مدتی کاهش می‌دهد، اما علت اصلی این وضعیت را درمان نمی‌کند.