تهران - ایرنا - تحلیلگران بر این باورند که با وجود تکرار رویارویی‌ها بین دو کره، اولویت‌های راهبردی پیونگ یانگ و موضع‌اش نسبت به سئول، تغییر کرده و سوالاتی را در مورد چگونگی بروز تنش‌های اخیر مطرح کرده است.
به گزارش روز سه شنبه ایرنا از کانال خبری آسیا، تنش‌ها بین کره شمالی و جنوبی در هفته‌های اخیر بالا گرفته است، موج جدیدی از آزمایش‌های تسلیحاتی و اختلافات مرزی، نگرانی‌ها را در مورد خطر یک رویارویی نظامی ناخواسته که می‌تواند به یک درگیری گسترده‌تر تبدیل شود، افزایش داده است.
کارشناسان معتقدند که روابط بین دو کره وارد یک «مرحله به طور اساسی متفاوت» شده است.
کریستوفر گرین، مشاور ارشد گروه بحران بین‌المللی (ICG) در امور شبه‌جزیره کره، گفت: در چرخه متعارف اقدامات تحریک‌آمیز نیستیم، اما اوضاع به طور اساسی خطرناک‌تر از گذشته نزدیک هم نیست.
لامی کیم، رئیس بخش کره در فناوری‌های پیشرفته، امنیت ملی و دفاع در موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک (IISS) معتقد است که «هیچ‌کدام از طرفین خواهان جنگ نیستند، جنگی که برای هر دو طرف بسیار پرهزینه خواهد بود».
وی گفت: با اینحال به نظر می‌رسد پیونگ یانگ مصمم به عدم تعامل با سئول است، فقدان کانال‌های ارتباطی قابل اعتماد، خطر تبدیل شدن یک حادثه کوچک یا اشتباه محاسباتی به جنگ را افزایش می‌دهد.
چه چیزی باعث تشدید اخیر تنش‌ها شده است؟
کره شمالی در هفته‌های اخیر فعالیت‌های نظامی خود را افزایش داده و در ۲۹ اکتبر (۷ آبان) حدود ۱۲دوازده موشک بالستیک کوتاه‌برد را از سواحل شرقی خود شلیک کرد و بلافاصله آزمایش کلاهک‌های بمب خوشه‌ای را که برای موشک‌های بالستیک تاکتیکی در نظر گرفته شده بود، اعلام کرد.
۱۱ آبان، پیونگ یانگ واشنگتن و سئول را به انجام تمرین جنگ هسته‌ای در جریان رزمایش‌های نظامی مشترک اخیر متهم کرد و متعهد شد که تلاش‌ها برای تقویت بازدارندگی هسته‌ای خود را تسریع بخشد.
این تحولات همچنین پس از هفته‌ها افزایش اصطکاک در امتداد مرز رخ می‌دهد.
پیونگ یانگ همچنین تهدید کرده است که پخش تبلیغات از طریق بلندگوها را از سر می‌گیرد و توپخانه‌هایی را در نزدیکی مرز مستقر می‌کند، در حالی که سئول پیشنهاد مذاکرات نظامی در ۲۳ اکتبر برای رسیدگی به تنش‌های مرزی را داده است.
راشل مینیونگ لی، پژوهشگر ارشد برنامه کره در مرکز استیمسون و ۳۸ نورث، گفت: روابط بین دو کره از زمانی که کره شمالی «سیاست اتحاد بیش از ۵۰ ساله خود را کنار گذاشت و کره جنوبی را به عنوان یک کشور جداگانه و کاملاً متخاصم تعریف کرد»، وارد «مرحله‌ای متفاوت» شده است.
کره شمالی از اواخر سال ۲۰۲۳ با کره جنوبی به عنوان یک کشور متخاصم رفتار کرده است.
در ماه مارس امسال، کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، دوباره سئول را «متخاصم‌ترین کشور» نامید، در حالی که پیونگ یانگ تمام ارجاعات به اتحاد مجدد را از قانون اساسی خود حذف کرد.
از آوریل ۲۰۲۴، کره شمالی در حال ساخت استحکامات دائمی در امتداد منطقه غیرنظامی (DMZ) از جمله حصارهای سیمی، میدان‌های مین، جاده‌های تاکتیکی و موانع ضد تانک است.
همچنین به گفته قانونگذاران سئول به نقل از آمار ارتش کره جنوبی، تخمین زده می‌شود که کره شمالی از سال ۲۰۲۴ حدود ۹۶۰ هزار مین زمینی در امتداد مرز بین دو کره کاشته است.
رئیس بخش کره در فناوری‌های پیشرفته در این باره گفت که تحریکات اخیر پیونگ یانگ بیشتر واشنگتن را هدف قرار داده است در حالی که به دنبال تقویت موقعیت چانه‌زنی خود پیش از مذاکرات احتمالی آینده است.
لامی کیم افزود: کره شمالی ممکن است امیدوار باشد که افزایش تنش‌ها، تقاضا برای اقدامات کاهش ریسک را افزایش دهد و زمینه‌ای برای به رسمیت شناختن وضعیت سلاح هسته‌ای این کشور از سوی آمریکا و تضمین‌های امنیتی در برابر حمله ایجاد کند.
بنابراین، شواهد کافی برای نتیجه‌گیری وجود ندارد که پرتاب‌های موشکی اخیر به‌طور خاص با هدف تقویت موضع مذاکره کیم پیش از دیدار با ترامپ انجام شده باشد.
تغییر در محاسبات راهبردی
تحلیلگران خاطرنشان می‌کنند که تحولات اخیر در حالی رخ می‌دهد که کره شمالی خود را در موقعیت راهبردی متفاوتی نسبت به دهه‌های گذشته با پیوندهای قوی‌تر با چین و روسیه و همچنین اعتماد بیشتر به بازدارندگی هسته‌ای خود می بیند.
گرین از ICG با اشاره به اخبار مربوط به سرقت ارز دیجیتال از صرافی بایننس گفت : امروزه، کره شمالی متحدان قابل اعتمادی دارد و از طریق تجارت با آنها و جرایم سایبری درآمد کسب می‌کند.
وی افزود: همچنین آزمایش‌های هسته‌ای کافی انجام داده است تا نسبت به قابلیت‌های بازدارندگی خود نسبتاً مطمئن باشد، حتی اگر برخی از مکانیسم‌های پرتاب هنوز نیاز به کار داشته باشند.
در گذشته، پیونگ یانگ مرتباً بین تحریکات نظامی و دوره‌های آرامش نسبی در نوسان بود و از آرامش نسبی برای کسب امتیازات دیپلماتیک و اقتصادی از سایر کشورها استفاده می‌کرد.
گرین گفت : این چرخه‌ها به کره شمالی اجازه داد تا قبل از شرکت در مذاکرات، برنامه‌های تسلیحاتی خود را پیش ببرد و در عین حال منابع خود را از طریق تجارت و کمک‌های مالی تجدید کند.
در همین حال، برای کره جنوبی، چالش حفظ بازدارندگی معتبر و در عین حال جلوگیری از تشدید تنشی است که می‌تواند به درگیری مسلحانه منجر شود.
لامی کیم نیز در این باره گفت که لی جائه میونگ رئیس جمهور کره جنوبی پس از حادثه مین گذاری در ماه سپتامبر، به ویژه پس از تعهد به اقدامات تلافی جویانه بیشتر علیه آنچه سئول مین گذاری کره شمالی در جنوب خط مرزی نظامی (MDL) نامید، با فشار برای نشان دادن عزم راسخ روبرو است.
وی گفت: دولت ممکن است احساس کند که مجبور است قابلیت‌های نظامی خود را به پیونگ یانگ نشان دهد و در عین حال به مردم کره جنوبی اطمینان دهد که موضع قاطعی اتخاذ می‌کند.
کیم گفت: اگرچه دولت لی از کاهش تنش‌های آمریکا و کره شمالی استقبال می‌کند، اما نسبت به اینکه واشنگتن به جای خلع سلاح هسته‌ای، به دنبال توافق کنترل تسلیحات با پیونگ یانگ باشد، محتاط خواهد بود، اقدامی که به طور بالقوه کره جنوبی را در معرض تهدیدات هسته‌ای کره شمالی قرار می‌دهد.
سئول، پیونگ یانگ را به کاشت مین‌ها متهم کرد، اتهامی که پیونگ یانگ آن را رد کرد و همچنین پخش تبلیغات از طریق بلندگوها در امتداد مرز را از سر گرفت.
تنش‌ها زمانی تشدید شد که دو طرف به تبادل آتش توپخانه پرداختند و این نگرانی را ایجاد کرد که یک حادثه مرزی محلی می‌تواند به یک درگیری گسترده‌تر تبدیل شود.
اما پس از چندین روز مذاکرات سطح بالا، دو کره به توافقی دست یافتند که تنش‌ها را کاهش داد.
کره شمالی از آسیب دیدن سربازان کره جنوبی ابراز تاسف کرد، در حالی که سئول موافقت کرد که پخش برنامه‌های بلندگوهای خود را در شرایط عادی متوقف کند.
گرین در این باره گفت که در سال ۲۰۱۵، کره جنوبی توسط یک دولت محافظه‌کار اداره می‌شد و شواهد قوی‌تری وجود داشت که نشان می‌داد کره شمالی عمداً مین‌هایی را صدها متر در مرز کاشته است.
وی ارزیابی کرد که کره شمالی اکنون نسبت به یک دهه پیش تمایل بیشتری به اتخاذ واکنشی سختگیرانه دارد.
گرین افزود: رویارویی سال ۲۰۱۵ در نهایت تا حدودی به این دلیل خنثی شد که کره جنوبی با شدت بیشتری از آنچه پیونگ یانگ انتظار داشت، واکنش نشان داد و این امر انگیزه‌ای برای کره شمالی جهت پیگیری دیپلماسی ایجاد کرد.
کره شمالی آشکارا هدف دیرینه خود برای اتحاد مجدد را کنار گذاشته و به طور فزاینده‌ای با همسایه جنوبی خود به عنوان یک دشمن جداگانه رفتار می‌کند.
خطر محاسباتی اشتباه
یکی از نگرانی‌های فوری، احتمال درگیری نظامی تصادفی در امتداد مرز دوکره است، جایی که اختلاف نظرها بر سر محل دقیق مرز، تفاسیر متناقضی از آنچه تجاوز مرزی محسوب می‌شود، ایجاد کرده است.
لی از مرکز استیمسون گفت: این امر پتانسیل چرخه‌ای از اقدام و تلافی‌جویی را ایجاد می‌کند، حتی اگر هیچ یک از طرفین در ابتدا قصد تشدید تنش را نداشته باشند.
وی افزود: نبود کانال‌های ارتباطی نظامی کارآمد بین دو کره، خطر اشتباه محاسباتی را از هر دو طرف افزایش داده است.
دو کره عملاً توافق نظامی سال ۲۰۱۸ را که برای کاهش خطر درگیری‌های تصادفی طراحی شده بود، کنار گذاشتند، در حالی که کانال‌های ارتباطی مستقیم نظامی تا حد زیادی غیرفعال مانده‌اند.
تحلیلگران می‌گویند چالش پیش روی سئول، تمایز قائل شدن بین نمایش‌های نمادین نیروی نظامی و اقداماتی است که تهدیدی واقعی برای پرسنل یا قلمرو کره جنوبی محسوب می‌شوند.
جنگ کره در سال ۱۹۵۳ با آتش‌بس موقت پایان یافت، اما هیچ پیمان صلحی امضا نشد و کره شمالی و جنوبی از نظر فنی هنوز در حالت جنگ هستند.
با وجود فعالیت‌های نظامی اخیر و لفاظی‌های خصمانه فزاینده، تحلیلگران می‌گویند نشانه‌های کمی وجود دارد که کره شمالی برای یک رویارویی مسلحانه بزرگ آماده می‌شود.