یکی از عجیبترین و بحثبرانگیزترین روایتهای دوران حکومت صدام حسین، ماجرای قرآنی است که گفته میشود با خون خود او نوشته شده است؛ اثری که ترکیبی نامتعارف از مذهب، قدرتنمایی سیاسی و شخصیتپرستی را به نمایش میگذارد.
به گزارش دیروزبان، ماجرا به سال ۱۹۹۷ بازمیگردد؛ زمانی که صدام حسین، رئیسجمهور وقت عراق، تصمیم گرفت نسخهای از قرآن کریم با استفاده از خون خودش تهیه کند. بر اساس روایتهای منتشرشده، او طی حدود دو سال چندین لیتر خون اهدا کرد تا از آن برای خوشنویسی این نسخه استفاده شود. این اقدام در شرایطی صورت گرفت که حکومت صدام تلاش میکرد با بهرهگیری از نمادهای مذهبی، تصویر خاصی از رهبری و جایگاه خود در جامعه عراق بسازد.
۶۰۴ صفحه با مرکب خون صدام
مسئولیت نگارش این نسخه به عباس شاکر جودی البغدادی، خوشنویس عراقی، سپرده شد؛ هنرمندی که مأموریت داشت متن قرآن را با استفاده از مرکبی آمیخته به خون صدام کتابت کند.
این اثر در ۶۰۴ صفحه آماده شد؛ همان تعداد صفحاتی که در نسخه رایج قرآن کریم وجود دارد. گفته میشود برای تکمیل آن، حدود ۲۷ لیتر خون صدام طی دو سال جمعآوری شد. انتخاب خون بهعنوان ماده اصلی خوشنویسی، این اثر را به یکی از غیرمعمولترین اشیای مذهبی و سیاسی دوران معاصر تبدیل کرد.
البته همین موضوع از همان ابتدا پرسشها و بحثهای فراوانی درباره انگیزه صدام و چگونگی استفاده از چنین اثری در فضای مذهبی عراق ایجاد کرد.
قرآن خونین در مسجد امالقری چه شد؟
تا پیش از سقوط حکومت صدام حسین در سال ۲۰۰۳، این قرآن در مسجد امالقری بغداد نگهداری میشد؛ مسجدی بزرگ که ساخت آن در دوران ریاستجمهوری صدام انجام شد و نام آن نیز با فضای مذهبی و سیاسی حکومت وقت عراق پیوند خورده بود.
اما با سقوط صدام و ورود نیروهای آمریکایی به بغداد، سرنوشت این اثر به یکی از پرسشهای مطرح درباره میراث حکومت او تبدیل شد.
روزنامه بریتانیایی گاردین در گزارشی در سال ۲۰۱۰ به این موضوع پرداخت و نوشت که این اثر یا دستکم بخشی از آن، همچنان در زیرزمین مسجد امالقری نگهداری میشود. بر اساس این گزارش، این اثر تحت تدابیر شدید حفاظتی قرار داشت و دسترسی به آن آسان نبود.
وبسایت اطلس ابسکیورا نیز در معرفی این مکان به این ماجرا و نگهداری آن در مسجد اشاره کرده است.
میراث عجیب یک دیکتاتور
این ماجرا تنها یک حکایت عجیب از زندگی صدام نیست؛ بلکه نمونهای قابلتأمل از تلاش یک حاکم برای پیوندزدن قدرت سیاسی خود با نمادهای مذهبی است. صدام که سالها با تکیه بر ساختار امنیتی و نظامی بر عراق حکومت کرد، در سالهای پایانی قدرت خود بیش از گذشته از نمادهای اسلامی در تبلیغات حکومتی استفاده میکرد.
قرآنی که گفته میشود با خون او نوشته شده، امروز نیز در روایتهای مربوط به دوران حکومت بعث جایگاه ویژهای دارد؛ اثری که سرنوشت آن پس از سقوط صدام، همچنان با ابهامهایی همراه است.
