میزان پروتئین موردنیاز بدن چقدر است؟ پاسخ به این پرسش چندان ساده نیست. پژوهشگران برای دستیابی به نتایج دقیق‌تر، اغلب مطالعات مروری انجام می‌دهند؛ این تحقیقات با بررسی و مقایسه پژوهش‌های پیشین، اطلاعات به‌دست‌آمده از آزمایش‌ها، گروه‌های مختلف جمعیتی و دوره‌های زمانی متفاوت را کنار هم قرار می‌دهند تا الگوهای کلی مشخص شوند. اکنون یک
میزان پروتئین موردنیاز بدن چقدر است؟ پاسخ به این پرسش چندان ساده نیست.
پژوهشگران برای دستیابی به نتایج دقیق‌تر، اغلب مطالعات مروری انجام می‌دهند؛ این تحقیقات با بررسی و مقایسه پژوهش‌های پیشین، اطلاعات به‌دست‌آمده از آزمایش‌ها، گروه‌های مختلف جمعیتی و دوره‌های زمانی متفاوت را کنار هم قرار می‌دهند تا الگوهای کلی مشخص شوند.
اکنون یک بررسی جامع با استناد به ۳۶۱ مطالعه علمی، شواهد بیشتری ارائه داده که نشان می‌دهند کاهش مصرف پروتئین در رژیم غذایی ممکن است روند پیری زیستی را آهسته‌تر کند.
این پژوهش را بیلی ناف، زیست‌شناس مولکولی، و دادلی لمینگ، پژوهشگر زیست‌پزشکی از دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، انجام داده‌اند. نتایج آن نیز در نشریه علمی Cell Press Blue منتشر شده است.
این بررسی تأثیر پروتئین بر سوخت‌وساز بدن و طول عمر را ارزیابی می‌کند و به سازوکارهای زیستی احتمالی مرتبط با این موضوع می‌پردازد. البته موضوع پیچیده‌تر از آن چیزی است که در نگاه نخست به نظر می‌رسد؛ زیرا تحقیقات پیشین بارها فواید پروتئین برای سلامت بدن را نشان داده‌اند. پروتئین در ساخت و ترمیم عضلات نقش دارد، به مدیریت وزن کمک می‌کند و با پیری سالم نیز ارتباط دارد؛ به‌ویژه از طریق حفظ توده عضلانی در سال‌های پایانی عمر.
کاهش پروتئین چه تأثیری بر روند پیری دارد؟
پژوهشگران معتقدند میزان پروتئین مصرفی باید متناسب با شرایط هر فرد تعیین شود و کاهش آن نباید برای همه به‌عنوان یک توصیه عمومی در نظر گرفته شود.
محققان در مقاله خود نوشتند:
با وجود توصیه‌های گسترده برای افزایش مصرف پروتئین در دوران سالمندی، شواهد روزافزون نشان می‌دهند که محدود کردن پروتئین دریافتی از طریق رژیم غذایی می‌تواند در موجودات زنده مختلف، سلامت متابولیک، طول دوره زندگی همراه با سلامتی و طول عمر را بهبود ببخشد.
این بررسی، دانش فعلی درباره فواید محدودیت پروتئین و اسیدهای آمینه برای پیری سالم را به‌طور جامع مرور می‌کند و ظرفیت درمانی مداخلات غذایی مبتنی بر این محدودیت‌ها را برای افزایش طول عمر سالم بررسی می‌کند.
با توجه به اینکه این بررسی از ۳۶۱ منبع علمی استفاده کرده، یافته‌های متعددی در آن مطرح شده است. یکی از نکات مهم، مشاهده نشانه‌های کُندتر شدن روند پیری در حیواناتی است که رژیم غذایی کم‌پروتئین داشته‌اند.
در مطالعات انسانی نیز شواهدی به دست آمده که نشان می‌دهند کاهش پروتئین دریافتی می‌تواند برخی از فرایندهای التهابی مؤثر در تسریع پیری زیستی را کاهش دهد و به بهبود سلامت کلی سوخت‌وساز بدن کمک کند.
با این حال، پژوهشگران به ارتباط میان فعالیت بدنی و مصرف پروتئین نیز اشاره می‌کنند. به گفته آن‌ها، افرادی که مرتب ورزش می‌کنند و عضلات خود را به کار می‌گیرند، ممکن است از مصرف پروتئین بیشتر سود ببرند.
لمینگ درباره اهمیت پروتئین برای افراد فعال گفت:
کاملاً روشن است که پروتئین برای رشد عضلات و بهبود واکنش بدن به ورزش در افراد فعال فواید زیادی دارد. اما از آنجا که بیشتر مردم فعالیت بدنی نسبتاً کمی دارند، احتمالاً بسیاری از آن‌ها بیش از نیاز واقعی بدنشان پروتئین مصرف می‌کنند؛ موضوعی که ممکن است پیامدهای منفی برای سلامتی داشته باشد.
این بررسی چند توضیح احتمالی برای فواید محدود کردن پروتئین در رژیم غذایی ارائه می‌دهد. یکی از آن‌ها تغییر مسیر پیام‌رسانی سلولی به‌گونه‌ای است که سلول‌ها به‌جای تمرکز بر رشد، منابع بیشتری را به نگهداری و ترمیم خود اختصاص دهند.
کاهش تجمع سلول‌های پیر یا فرسوده که دیگر عملکرد مناسبی ندارند و باید از بدن حذف شوند، یکی دیگر از سازوکارهای احتمالی محسوب می‌شود. همچنین محدودیت پروتئین ممکن است تولید انرژی در سطح سلولی را افزایش دهد.
پژوهشگران به برخی تغییرات شیمیایی ناشی از کاهش مصرف پروتئین نیز اشاره کرده‌اند. برای مثال، ممکن است مقدار هورمون فاکتور رشد فیبروبلاستی ۲۱ یا FGF21 در بدن افزایش یابد. این هورمون در تنظیم سوخت‌وساز نقش دارد.
علاوه بر این، بررسی مذکور به اسیدهای آمینه مشخصی اشاره می‌کند که احتمالاً ارتباط میان پروتئین رژیم غذایی و فرایندهای پیری را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
در نهایت، ممکن است نوع پروتئین مصرفی و ترکیب اسیدهای آمینه موجود در آن، به اندازه مقدار کلی پروتئین اهمیت داشته باشد.
لمینگ درباره پیامدهای احتمالی مصرف بیش از حد پروتئین گفت:
این مطالعات نشان می‌دهند مقدار پروتئینی که افراد کم‌تحرک امروزی مصرف می‌کنند، ممکن است دست‌کم در سطح جمعیت، پیامدهای نامطلوبی برای سلامتی داشته باشد.
پژوهشگران در جمع‌بندی تأکید می‌کنند که کاهش مصرف پروتئین نباید به‌عنوان توصیه‌ای یکسان برای تمام افراد در نظر گرفته شود. آن‌ها در عوض خواستار بازنگری در میزان پروتئین موردنیاز بدن، به‌خصوص با توجه به سن و سطح فعالیت بدنی هستند.
در مراحل بعدی، می‌توان مطالعاتی روی گروه‌های مختلف انسانی انجام داد تا تأثیر مصرف پروتئین بر پیری زیستی و سوخت‌وساز بدن دقیق‌تر مشخص شود. نتایج چنین تحقیقاتی می‌توانند به ارائه توصیه‌های مناسب‌تر برای حفظ سلامت در دوران سالمندی کمک کنند.
لمینگ درباره ضرورت شخصی‌سازی توصیه‌های تغذیه‌ای گفت:
توصیه‌های اخیر مردم را به مصرف پروتئین بیشتر تشویق کرده‌اند، اما هم‌زمان بر افزایش فعالیت ورزشی نیز تأکید داشته‌اند. احتمالاً باید توصیه‌های مربوط به مصرف پروتئین را نه‌تنها بر اساس سن افراد، بلکه با توجه به میزان فعالیت بدنی آن‌ها نیز تنظیم کنیم.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Cell Press Blue منتشر شده است.