مرکز ملی فضای مجازی ارزیابی امنیت سایبری بانک‌ها را آغاز کرد؛ طرحی که مدیران ارشد را نیز در برابر حفاظت از اطلاعات مشتریان مسئول می‌داند.
مرکز ملی فضای مجازی نخستین طرح جامع رتبه‌بندی امنیت سایبری شبکه بانکی کشور را اجرا کرده است؛ ارزیابی‌ای که با هدف شناسایی ضعف‌های امنیتی، افزایش آمادگی بانک‌ها در برابر حملات سایبری و حفاظت از اطلاعات مالی و هویتی مشتریان انجام می‌شود. در این طرح، مسئولیت تأمین امنیت تنها بر عهده واحدهای فناوری اطلاعات نیست و مدیران ارشد و اعضای هیئت‌مدیره بانک‌ها نیز باید در این زمینه پاسخ‌گو باشند.
محسن پاشا، قائم‌مقام و معاون امنیت مرکز ملی فضای مجازی، با اعلام این خبر توضیح داد که نخستین دوره ارزیابی و رتبه‌بندی جامع امنیت سایبری بانک‌ها با هدف ارتقای توان دفاعی و افزایش پایداری زیرساخت‌های مالی کشور به اجرا درآمده است.
این اقدام در چارچوب سند ارتقای امنیت سایبری مصوب سال ۱۴۰۴ شورای عالی فضای مجازی و با هدف ایجاد نظامی جامع برای پایش و ارزیابی زیرساخت‌های حیاتی کشور صورت می‌گیرد.
به گفته پاشا، خروجی این رتبه‌بندی باید به اصلاح فرایندهای امنیتی، استفاده بهینه‌تر از منابع و تقویت ظرفیت دفاع سایبری بانک‌ها منجر شود. او همچنین تأکید کرد که صرف در اختیار داشتن تجهیزات امنیتی پیشرفته برای حفاظت از شبکه بانکی کافی نیست و عواملی مانند آمادگی نیروی انسانی، کیفیت فرایندهای عملیاتی و توان مدیریت بحران نیز باید در ارزیابی‌ها لحاظ شوند.
حفاظت از اطلاعات مشتریان و تداوم خدمات بانکی در کانون ارزیابی
بر اساس توضیحات معاون امنیت مرکز ملی فضای مجازی، مجموعه‌ای از شاخص‌ها برای سنجش میزان آمادگی و تاب‌آوری بانک‌ها در نظر گرفته شده است. توانایی شناسایی و مهار حملات سایبری، حفاظت از داده‌های مشتریان، مدیریت رخدادهای امنیتی، بازیابی سریع خدمات و کنترل ریسک‌های ناشی از فعالیت پیمانکاران، از مهم‌ترین معیارهای این ارزیابی محسوب می‌شوند.
پاشا حفاظت از اطلاعات هویتی، مالی و تراکنشی شهروندان را از مسئولیت‌های اساسی شبکه بانکی دانست. افشای چنین داده‌هایی فقط به زیان‌های مالی محدود نمی‌شود و می‌تواند حریم خصوصی مشتریان و اعتماد عمومی به نظام بانکی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
او در همین زمینه تأکید کرد که امنیت سایبری نباید صرفاً به‌عنوان وظیفه واحد فناوری اطلاعات بانک‌ها در نظر گرفته شود. مدیران ارشد و اعضای هیئت‌مدیره نیز باید درباره آمادگی سایبری، مدیریت ریسک و استمرار ارائه خدمات بانکی مسئولیت‌پذیر باشند.
ضعف امنیتی پیمانکاران می‌تواند شبکه بانکی را تهدید کند
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید در این ارزیابی، وابستگی متقابل بانک‌ها به شرکت‌های فناوری و زیرساخت‌های ارتباطی است. پاشا معتقد است همکاری میان بانک‌ها، بانک مرکزی، شرکت‌های فناوری و اپراتورها برای مقابله با تهدیدهای پیچیده سایبری ضرورت دارد.
از آنجا که بانک‌ها از خدمات مجموعه‌ای از تأمین‌کنندگان نرم‌افزاری و زیرساختی استفاده می‌کنند، بروز آسیب‌پذیری در یکی از این شرکت‌ها یا اختلال در شبکه‌های ارتباطی ممکن است چند بانک را هم‌زمان تحت تأثیر قرار دهد و حتی عملکرد زنجیره پرداخت کشور را مختل کند.
معاون امنیت مرکز ملی فضای مجازی همچنین بر ضرورت شفاف بودن شاخص‌های رتبه‌بندی، حفاظت از محرمانگی اطلاعات امنیتی بانک‌ها، فراهم کردن امکان اعتراض به نتایج ارزیابی و ارائه برنامه‌های اصلاحی متناسب با وضعیت هر بانک تأکید کرد.
بانک‌ها باید پیش از وقوع حمله برای مدیریت بحران آماده باشند
به گفته پاشا، رویکرد امنیتی بانک‌ها نباید صرفاً به واکنش پس از وقوع حمله محدود شود. مؤسسات مالی باید به‌صورت مستمر فعالیت مهاجمان را رصد کنند، آسیب‌پذیری‌های موجود را برطرف سازند و برای مواجهه با رخدادهای احتمالی برنامه داشته باشند.
همچنین در صورت وقوع حمله سایبری، توانایی حفظ خدمات ضروری و جلوگیری از اختلال گسترده در دسترسی مردم به خدمات بانکی اهمیت زیادی دارد.
در مجموع، نخستین رتبه‌بندی امنیت سایبری شبکه بانکی کشور قرار است علاوه بر شناسایی نقاط ضعف فنی، مسئولیت‌پذیری مدیریتی و آمادگی عملیاتی بانک‌ها را نیز مورد توجه قرار دهد. موفقیت این طرح به میزان اجرای اصلاحات پیشنهادی و تبدیل نتایج ارزیابی به اقدامات عملی برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های مالی وابسته خواهد بود.