یزد- ایرنا- مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد با بیان اینکه محیط‌بانان در طول خدمت با خطرهای مختلفی مواجه هستند، گفت: با وجود این شرایط، محیط‌بانی هنوز جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب نمی‌شود و این موضوع مشکلاتی برای بازنشستگی آنها ایجاد کرده است.
حسن اکبری، روز جمعه به مناسبت روز محیط‌بان (هشتم آبانماه) در گفت‌وگو با ایرنا با اشاره به دشواری‌های شغل محیط‌بانی اظهار کرد: فعالیت شیفتی و حضور شبانه‌روزی در پاسگاه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، با توجه به شرایط زندگی امروزی، برای افراد سخت است و محیط‌بانان باید سرما، گرما و شرایط دشوار کویر، کوهستان و بیابان را تحمل کنند.
وی دوری از خانواده، گشت‌وکنترل در محیط‌های سخت، احتمال سقوط از کوه، آسیب‌های ناشی از تعقیب و گریز شکارچیان و خطرهای کمین و بیتوته شبانه در طبیعت را از جمله دشواری‌های این شغل برشمرد.
اکبری افزود: در مشاغل سخت، افراد می‌توانند زودتر به سن بازنشستگی برسند تا بدن آنها بیش از اندازه فرسوده نشود، اما محیط‌بانان با وجود سختی‌های شغل، مجبورند ۳۰ سال کامل خدمت کنند.
وی با اشاره به آسیب‌های جسمی محیط‌بانان در طول خدمت اظهار کرد: این افراد در جریان فعالیت‌های خود، به‌ویژه در گشت‌زنی و موتورسواری در مناطق طبیعی، آسیب‌های مختلفی می‌بینند و با رسیدن به بازنشستگی، بسیاری از آنها از نظر جسمی دچار فرسودگی شده‌اند.
اکبری ادامه داد: اینها بخشی از سختی‌هایی است که محیط‌بانان تحمل می‌کنند؛ شاید بیان این مسائل تکراری و کلیشه‌ای به نظر برسد، اما کسی که در چنین شرایطی قرار بگیرد و آن را تجربه کند، به خوبی متوجه دشواری‌های این شغل می‌شود.
یزد به ۳۰۰ محیط‌بان نیاز دارد
وی در ادامه با اشاره به فعالیت ۶۰ محیط‌بان در مناطق طبیعی استان گفت: برای حفاظت از مناطق چهارگانه و زیستگاه‌های مهم یزد، به حدود ۳۰۰ محیط‌بان نیاز داریم، در حالی که هم‌اکنون با محدودیت جدی نیروی انسانی، حفاظت از عرصه‌های طبیعی انجام می‌شود.
وی با اشاره به وضعیت محیط‌بانی در استان یزد و با بیان اینکه حدود ۱۱.۵ درصد خاک استان تحت حفاظت قرار دارد، افزود: اگرچه فعالیت محیط‌بانان بیشتر در مناطق حفاظت‌شده متمرکز است، اما در هر نقطه از استان که تخلفی صورت بگیرد یا گزارشی از تخلف دریافت شود، محیط‌بانان برای رسیدگی و پیگیری حضور پیدا می کنند.
وی با بیان اینکه این استان به نیروی محیط‌بانی بیشتری نیاز دارد، اظهار کرد: در شرایط فعلی، تعداد محیط‌بانان موجود برای حفاظت قابل قبول از مناطق چهارگانه و زیستگاه‌های مهم استان کافی نیست.
اکبری ادامه داد: از مجموع نیروهای موجود، حدود یک‌سوم تا حداکثر نیمی از افراد در هر زمان در محل خدمت حضور دارند و بقیه باید استراحت کنند. از سوی دیگر، امکان انجام گشت و کنترل به صورت یک‌نفره وجود ندارد و گشت‌ها باید حداقل با دو نفر انجام شود.
وی افزود: وقتی این شرایط را در نظر بگیریم، تعداد نیروهای حاضر در هر زمان بسیار محدود می‌شود؛ هرچند از ظرفیت همیاران و امکانات دیگر نیز برای پوشش مناطق و انجام حفاظت حداقلی استفاده می‌کنیم.
عشق به طبیعت، عامل ماندگاری محیط‌بانان
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با بیان اینکه عشق به طبیعت مهم‌ترین عامل ماندگاری محیط‌بانان در این شغل است گفت: آن چیزی که محیط‌بانان را ثابت‌قدم نگه می‌دارد، به‌ویژه افرادی که صادقانه‌تر خدمت می‌کنند، عشق به شغل، طبیعت و موجوداتی است که توان دفاع از خود را ندارند.
وی افزود: محیط‌بانان دوست دارند مدافع موجوداتی باشند که زبان دفاع از خود ندارند و به مخلوقات خداوند خدمت کنند؛ آنها همچنین به نسلی از بشریت خدمت می‌کنند که اکنون حضور ندارد و نسل آینده از طبیعت و حیات‌وحش بهره‌مند خواهد شد.
اکبری محیط‌بانان را حافظان حقوق بین‌نسلی دانست و اظهار کرد: طبیعت متعلق به همه آیندگان است و محیط‌بانان با حفاظت از آن، در واقع از حقوق نسل‌های آینده دفاع می‌کنند.
فشارهای انسانی، طبیعت را آسیب‌پذیرتر کرده است
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با اشاره به افزایش اهمیت حفاظت از محیط زیست در سال‌های اخیر گفت: در طول یک قرن گذشته، آسیب‌های بسیار زیادی به طبیعت وارد شده و فشارهای محیط زیستی بشر در این دوره قابل مقایسه با گذشته نیست.
وی افزود: طبیعت در سال‌های طولانی زندگی انسان در کنار آن، توانسته بود آسیب‌ها و زخم‌های واردشده را تا حدودی جبران کند، بازسازی شود و دوباره به شرایط تعادل برگردد، اما در سال‌های اخیر، به‌ویژه ۵۰ تا ۶۰ سال گذشته، فشار انسان بر طبیعت بسیار افزایش یافته است.
اکبری شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه‌ها، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی و برهم خوردن تعادل کربن در کره زمین را از جمله عوامل فشار بر طبیعت برشمرد و گفت: این مسائل باعث شده شرایط طبیعت دشوارتر و تعادل آن دچار اختلال شود.
وی با بیان اینکه محیط‌بانان در خط مقدم برخورد با تخلفات و پیشگیری از آسیب‌های محیط زیستی قرار دارند اظهار کرد: هرچه جلوتر می‌رویم، اهمیت کار محیط‌بانان بیشتر می‌شود و فعالیت آنها نقش مهم‌تری در حفاظت از طبیعت پیدا می‌کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد ادامه داد: در کشوری که با شرایط خاص، جنگ یا فشارهای اقتصادی مواجه است، بخشی از فشارها به طبیعت و منابع خدادادی منتقل می‌شود و این موضوع می‌تواند تخریب محیط زیست را افزایش دهد.
دستگیری سالانه بیش از ۱۲۰ شکارچی متخلف در یزد
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با اشاره به فعالیت‌های مقابله با شکار غیرمجاز گفت: به طور متوسط هر سال بیش از ۱۲۰ شکارچی در استان دستگیر و به مقامات قضایی تحویل داده می‌شوند.
وی افزود: از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۱۰ قبضه سلاح غیرمجاز از شکارچیان کشف شده و تعداد بیشتری سلاح مجاز که به صورت غیرمجاز استفاده شده بود نیز از متخلفان به دست آمده است.
اکبری با بیان اینکه عمده این کشفیات در خارج از مناطق حفاظت‌شده انجام شده است، اظهار کرد: بخش مهمی از کار محیط‌بانان پیشگیری از تخلفات است، اما با توجه به محدودیت نیروی انسانی، در مناطق خارج از عرصه‌های حفاظت‌شده گشت و کنترل به صورت موردی انجام می‌شود.
وی گزارش‌های مردمی را یکی از مهم‌ترین عوامل شناسایی تخلفات دانست و گفت: بیش از ۸۰ درصد کشفیات تخلفات محیط زیستی استان از طریق گزارش‌های مردمی انجام می‌شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد افزود: اطلاع‌رسانی مردم و دوستداران محیط زیست درباره محل وقوع تخلفات، کمک می‌کند محیط‌بانان بهتر به وظایف خود عمل کنند و کنترل و رسیدگی به تخلفات با نتایج بهتری انجام شود.
اکبری ابراز امیدواری کرد در آینده شکارچیان غیرمجاز، چه از داخل استان و چه از استان‌های اطراف، به سمت حفاظت از طبیعت هدایت شوند و نسل آینده با تخلفات کمتری در این حوزه مواجه باشد.
۱۵۴۰، سامانه دریافت گزارش‌های محیط زیستی
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با اشاره به راه‌های ارتباط مردم با محیط زیست برای گزارش تخلفات گفت: سامانه ۱۵۴۰ به صورت شبانه‌روزی برای دریافت گزارش تخلفات، اعتراض‌ها و مسائل محیط زیستی فعال است.
وی افزود: این شماره به صورت گویا عمل می‌کند و معمولاً صدای گزارش‌دهنده ضبط می‌شود و پس از آن همکاران موضوع را بررسی و پیگیری می‌کنند.
اکبری با بیان اینکه بهترین راه برای اطلاع‌رسانی درباره تخلفات، ارتباط با واحدهای شهرستانی و محیط‌بانی است، اظهار کرد: افرادی مانند کوهنوردان، طبیعت‌گردان و کسانی که در مناطق طبیعی حضور دارند، می‌توانند با واحدهای شهرستانی و مسئولان محیط‌بانی ارتباط برقرار کنند.
وی ادامه داد: افراد محلی، کشاورزان و دامداران که در مناطق مختلف حضور دارند، معمولاً شماره تماس مسئولان محیط زیست شهرستان یا منطقه را در اختیار دارند و بخش عمده گزارش‌ها نیز از همین طریق دریافت می‌شود.
ضرورت تبدیل حفاظت از محیط زیست به دغدغه عمومی
اکبری با تأکید بر ضرورت گسترش فرهنگ حفاظت از طبیعت گفت: امیدواریم موضوع حفظ محیط زیست هرچه سریع‌تر به عنوان یک دغدغه عمومی مطرح شود و اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه گروه‌های فرهنگی، آموزش و پرورش و دانش‌آموزان، توجه بیشتری به این مسئله داشته باشند.
وی افزود: باید بتوانیم فرهنگ‌سازی فراگیری در حوزه محیط زیست انجام دهیم تا مسائل و تخلفات محیط زیستی در آینده نزدیک کاهش پیدا کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با اشاره به تلاش‌های محیط‌بانان برای حفاظت از طبیعت اظهار کرد: نگرانی ما این است که برخوردهای قهری، با وجود تلاش همکاران، نتواند آن‌گونه که باید از سرمایه‌های زیستی استان حفاظت کند و به همین دلیل، فرهنگ‌سازی و مشارکت عمومی اهمیت زیادی دارد.
وی ادامه داد: هشتم آبانماه فرصتی برای پاسداشت فعالیت‌ها، تلاش‌ها و زحمات این قشر در حفاظت از طبیعت و حیات‌وحش است.
اگبری با اشاره به سابقه حفاظت از طبیعت در کشور افزود: اگر به گذشته برگردیم، از حدود سال ۱۳۳۶ حفاظت از طبیعت به شکل رسمی و دولتی نمود پیدا کرد، هرچند در طول تاریخ همواره افرادی بودند که به طبیعت علاقه داشتند و برای حفاظت از آن تلاش می‌کردند.
وی ادامه داد: در بسیاری از سنت‌های عشایری نیز قواعد خاصی برای حفظ طبیعت وجود داشته و افرادی برای حفاظت از بخش‌هایی از عرصه‌های طبیعی تعیین می‌شدند. در ساختار رسمی نیز ابتدا افرادی با عنوان شکاربان فعالیت می‌کردند که وظیفه اصلی آنها پیشگیری از تخلفات شکار بود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با بیان اینکه وظایف محیط‌بانان در سال‌های اخیر گسترده‌تر شده است، گفت: اگرچه بخش مهمی از فعالیت محیط‌بانان همچنان مقابله با تخلفات شکار و برخورد با متخلفان است، اما وظایف دیگری مانند برخورد با تصرفات غیرمجاز در مناطق چهارگانه، مقابله با قاچاق حیات‌وحش و رسیدگی به مسائل مختلف محیط زیستی نیز به آنها اضافه شده است.
وی حفاظت از محیط زیست را وظیفه اصلی محیط‌بانان دانست و افزود: محیط‌بانان به صورت شیفتی فعالیت می‌کنند و وظیفه دارند شبانه‌روز در محدوده‌هایی که برای آنها مشخص شده، حضور داشته باشند و کار حفاظت را دنبال کنند.