در نظرسنجی با مشارکت ۱۰۶۵ شهروند شیعه لبنانی مطرح شد
یک نظرسنجی که با مشارکت ۱۰۶۵ شهروند شیعه لبنانی انجام شده، نشان می‌دهد که آنان با وجود وخامت شرایط معیشتی، همچنان بر گزینه مقاومت مسلحانه پافشاری می‌کنند. در مقابل، اعتماد آنان به ریاست‌جمهوری و دولت کاهش یافته و ۷۷ درصد از پاسخ‌دهندگان نیز حمایت خود را از فهرست‌های انتخاباتی مقاومت اعلام کرده‌اند.
الاخبار نوشت: حدود ۸۰ درصد از شیعیان لبنان پیش‌بینی می‌کنند که وضعیت معیشتی‌شان نسبت به سال گذشته بدتر شود. با این حال، آنان با وجود ابهام و نااطمینانی درباره شرایط اقتصادی و معیشتی، از گزینه مقاومت مسلحانه برای آزادسازی سرزمین دست نکشیده‌اند.
از نظر ۶۲.۳ درصد از پاسخ‌دهندگان، مهم‌ترین مسئله، پایان دادن به اشغالگری اسرائیل است. همچنین ۴۸.۴ درصد معتقدند مؤثرترین راه برای آزادسازی سرزمین و تضمین امنیت، حاکمیت و استقلال لبنان، مقاومت مسلحانه است.
در خصوص اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح نیز ۵۳.۵ درصد از پاسخ‌دهندگان معتقدند این اختیار باید منحصراً در دست مقاومت باشد؛ در حالی که ۳۷.۶ درصد ترجیح می‌دهند این تصمیم با توافق و هماهنگی میان دولت و مقاومت اتخاذ شود.
در مجموع، نظرسنجی مرکز اسلامی مطالعات و مستندسازی با عنوان «دیدگاه جامعه شیعی درباره آزادسازی سرزمین و موضع‌گیری سیاسی» به این نتایج رسیده است:
-
وخامت وضعیت معیشتی، عامل تعیین‌کننده‌ای در تغییر موضع سیاسی جامعه شیعه نیست.
-
مسئله مقابله با اشغالگری، در سلسله‌مراتب اولویت‌های آنان جایگاهی بالاتر از وضعیت معیشتی دارد.
-
ساختار سیاسی و حاکمیت کنونی لبنان با بی‌اعتمادی گسترده مواجه است.
-
ارتش لبنان از سطح قابل‌توجهی از اعتماد برخوردار است.
-
در عرصه انتخابات، فهرست‌های انتخاباتی مقاومت با رقیب جدی از سوی سایر جریان‌ها مواجه نیستند.
این نتایج بر اساس نظرسنجی از ۱۰۶۵ شهروند شیعه ساکن لبنان به دست آمده است. نمونه آماری پژوهش، مناطق مختلف محل سکونت شیعیان لبنان در استان‌ها و نواحی گوناگون را در بر گرفته است؛ از استان جنوب لبنان و نبطیه گرفته تا بعلبک ـ هرمل، بقاع مرکزی و بقاع غربی و همچنین بیروت و استان جبل لبنان، به‌ویژه ضاحیه جنوبی بیروت و دو شهرک کیفون و قماطیه.
اهمیت نتایج مربوط به حمایت از گزینه مقاومت از آن جهت است که این نظرسنجی در مقطعی انجام شده که حزب‌الله هنوز پرداخت کمک‌هزینه اسکان به صاحبان خانه‌های ویران‌شده در پی تجاوز اسرائیل را آغاز نکرده یا دست‌کم برنامه‌ای برای آن اعلام نکرده بود.
از این منظر، به اعتقاد گزارش، نمی‌توان نتایج نظرسنجی را به دریافت کمک‌های مالی یا تأثیرگذاری پول و حمایت‌های مالی سیاسی نسبت داد.
پاسخ‌دهندگان در عین اعلام حمایت از مقاومت، درباره آینده اقتصادی و معیشتی خود اطمینان چندانی نداشتند؛ چه در ارزیابی وضعیت معیشتی در مقایسه با سال گذشته و چه در پیش‌بینی شرایط سال آینده.
تنها ۳ درصد از پاسخ‌دهندگان انتظار داشتند وضعیت معیشتی‌شان به میزان زیادی بهبود یابد و ۲۰ درصد نیز پیش‌بینی می‌کردند که شرایط بهتر شود.
بنابراین، وخامت وضعیت معیشتی از نظر پاسخ‌دهندگان، عامل تعیین‌کننده موضع‌گیری سیاسی شیعیان نیست؛ چراکه مقابله با اشغالگری در سلسله‌مراتب اولویت‌های آنان بر مسائل معیشتی تقدم دارد و ساختار سیاسی کنونی نیز با مخالفت و بی‌اعتمادی گسترده مواجه است.
میزان اعتماد شیعیان به نهادهای سیاسی لبنان
در خصوص نگرش شیعیان به ساختار سیاسی لبنان، ۵۶ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که به ارتش اعتماد دارند؛ در مقابل، ریاست‌جمهوری و عملکرد دولت کنونی با سطح بسیار بالایی از بی‌اعتمادی مواجه است.
بر اساس نتایج نظرسنجی، ۸۱ درصد از شیعیان به ریاست‌جمهوری اعتماد ندارند.
این موضوع بار دیگر پرسشی را مطرح می‌کند: میزان نمایندگی واقعی شیعیانی که به کاخ ریاست‌جمهوری بعبدا رفت‌وآمد دارند و در آنجا، در برابر دوربین‌ها و از تریبون رسمی، بر پایبندی خود به «رئیس‌جمهور، مشروعیت قانونی لبنان و مذاکرات با دشمن به‌عنوان راه آزادسازی سرزمین» تأکید می‌کنند، تا چه اندازه است؟
در خصوص عملکرد دولت کنونی لبنان نیز میزان رضایت شیعیان از ۱۲ درصد فراتر نمی‌رود؛ در حالی که ۸۸ درصد از پاسخ‌دهندگان نسبت به دولت بی‌اعتماد هستند.
همچنین در پرسشی جداگانه، ۸۱ درصد از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی خواستار تغییر دولت شده‌اند.
در خصوص اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح نیز ۵۳.۵ درصد از پاسخ‌دهندگان معتقدند این اختیار باید منحصراً در دست مقاومت باشد؛ در حالی که ۳۷.۶ درصد ترجیح می‌دهند این تصمیم با توافق و هماهنگی میان دولت و مقاومت اتخاذ شود
نگاه شیعیان به سلاح مقاومت و مسئله جنگ و صلح
از اینجا بحث سیاسی نظرسنجی مرکز اسلامی مطالعات و مستندسازی درباره مسائل کلان لبنان، از جمله سلاح مقاومت و مفاد مربوط به آن در اسناد رسمی و تأسیسی کشور، مانند بیانیه وزارتی دولت، آغاز می‌شود.
از نظر ۸۴ درصد از شیعیان، نقش سلاح مقاومت عبارت است از:
«حفاظت و بازدارندگی، تا زمانی که تهدید همچنان وجود دارد.»
در مقابل، تنها ۴ درصد از شیعیان با انحصار سلاح در دست دولت موافق هستند.
بر اساس نتایج این نظرسنجی، ۵۰ درصد از پاسخ‌دهندگان معتقدند مقاومت مسلحانه مؤثرترین راه برای آزادسازی سرزمین و تضمین امنیت، حاکمیت و استقلال لبنان است.
پس از این گزینه، موارد زیر قرار دارند:
-
۱۶ درصد: مسیر ایران و آمریکا.
-
۱۳ درصد: دیپلماسی و مذاکرات.
در این میان، نکته قابل‌توجه آن است که در میان پاسخ‌دهندگانی که مقاومت مسلحانه را راه آزادسازی سرزمین می‌دانند، ۵۴ درصد از سرگیری عملیات نظامی علیه اشغالگری را حتی در صورتی که به بازگشت جنگ منجر شود، تأیید می‌کنند.
در مقابل، ۲۴ درصد از این گروه با ازسرگیری عملیات نظامی، اما با شدتی که به بازگشت جنگ منجر نشود، موافق هستند.
مخالفت با توافق چارچوب و عادی‌سازی روابط با اسرائیل
در همین ارتباط، بی‌اعتمادی به ساختار سیاسی کنونی لبنان در موضع منفی ۸۶ درصد از شیعیان نسبت به «توافق چارچوب» که ساختار سیاسی لبنان با رژیم اسرائیل امضا کرده، بازتاب یافته است.
همچنین مخالفت با عادی‌سازی روابط با دشمن به رقم بسیار بالای ۹۷ درصد از پاسخ‌دهندگان رسیده است.
از سوی دیگر، در پاسخ به یکی از پرسش‌های همیشگی و اساسی سیاست لبنان، یعنی اینکه اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح باید در دست چه نهادی باشد، نتایج نظرسنجی از وجود یک گرایش کاملاً یکپارچه و یکدست حکایت نمی‌کند؛ بلکه اختلاف دیدگاه‌هایی میان پاسخ‌دهندگان مشاهده می‌شود.
۵۳ درصد معتقدند تصمیم جنگ و صلح باید منحصراً در اختیار مقاومت باشد.
در مقابل، ۳۷ درصد ترجیح می‌دهند این تصمیم با توافق و هماهنگی میان دولت و مقاومت اتخاذ شود.
گزارش نظرسنجی تأکید می‌کند که این گروه دوم، یعنی طرفداران تصمیم‌گیری توافقی، با سهمی در حدود یک‌سوم پاسخ‌دهندگان، گروهی قابل‌توجه هستند و نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
معیارهای انتخاباتی شیعیان و جایگاه جریان‌های سیاسی
در بخش پایانی نظرسنجی، نگرش رأی‌دهندگان شیعه نسبت به نمایندگان خود و سایر جریان‌های سیاسی شیعه مورد بررسی قرار گرفته است.
نتایج نشان می‌دهد که شیعیان هنگام ارزیابی نمایندگان منتخب خود، عمدتاً دو معیار را در نظر می‌گیرند:
-
تأمین خدمات عمومی و توسعه: ۳۲ درصد.
-
ایفای نقش ملی: ۳۰ درصد.
اما هنگامی که عملکرد سایر جریان‌ها و نیروهای سیاسی شیعه را ارزیابی می‌کنند، معیار اصلی آنان متفاوت است.
در این زمینه، ۷۰ درصد از پاسخ‌دهندگان موضع‌گیری نیروهای سیاسی در قبال مقاومت در برابر اسرائیل را معیار اصلی ارزیابی خود می‌دانند؛ در حالی که اهمیت توسعه محلی و منطقه‌ای به ۱۵ درصد کاهش می‌یابد.
از نظر گزارش، این مسئله نشان‌دهنده آن است که جریان مقاومت در عرصه انتخابات، رقیبان جدی و قابل‌توجهی ندارد.
به‌ویژه اینکه ۷۷ درصد از پاسخ‌دهندگان تأکید کرده‌اند که در هر انتخابات پارلمانی، حتی اگر انتخابات همین فردا برگزار شود، رأی خود را به فهرست انتخاباتی مقاومت یا فهرست‌های مورد حمایت آن اختصاص خواهند داد.
نتایج کلی محتوای نظرسنجی در جدول
برای روشن‌تر شدن تصویری که این نظرسنجی از جامعه شیعه لبنان ارائه می‌دهد، مهم‌ترین اعداد آن را می‌توان به این شکل دسته‌بندی کرد:
|
موضوع مورد بررسی |
نتیجه نظرسنجی |
|
پیش‌بینی بدتر شدن وضعیت معیشتی |
حدود ۸۰٪ |
|
اولویت پایان دادن به اشغالگری اسرائیل |
۶۲.۳٪ |
|
انتخاب مقاومت مسلحانه به‌عنوان راه مؤثر آزادسازی |
۵۰٪ |
|
ضرورت انحصار تصمیم جنگ و صلح در دست مقاومت |
۵۳ تا ۵۳.۵٪ |
|
تصمیم‌گیری مشترک دولت و مقاومت |
۳۷ تا ۳۷.۶٪ |
|
ضرورت ادامه نقش بازدارندگی سلاح مقاومت |
۸۴٪ |
|
موافقت با انحصار سلاح در دست دولت |
۴٪ |
|
اعتماد به ارتش لبنان |
۵۶٪ |
|
بی‌اعتمادی به ریاست‌جمهوری |
۸۱٪ |
|
بی‌اعتمادی به دولت |
۸۸٪ |
|
درخواست برای تغییر دولت |
|
|
مخالفت با توافق چارچوب |
۸۶٪ |
|
مخالفت با عادی‌سازی روابط با اسرائیل |
۹۷٪ |
|
حمایت از فهرست‌های انتخاباتی مقاومت |
۷۷٪ |