غیبت ستاره‌های سرشناس و حضور پررنگ بازیکنان جوان، فهرست جدید تیم ملی فوتبال ایران را به یکی از متفاوت‌ترین انتخاب‌های امیر قلعه‌نویی تبدیل کرده است؛ فهرستی که در آن استقلال بیشترین سهم را دارد و تعویق جام ملت‌های آسیا می‌تواند فرصتی برای آغاز تغییر نسل در فوتبال ایران باشد.
فهرست جدید تیم ملی فوتبال ایران برای فیفادی نوامبر، بیش از آنکه یک انتخاب معمول برای دو مسابقه دوستانه باشد، نشانه‌ای از تغییر احتمالی در نگاه کادر فنی به آینده تیم ملی است. امیر قلعه‌نویی در شرایطی فهرست بازیکنان موردنظر خود را اعلام کرده که تعویق یک‌ساله جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷، زمان بیشتری برای آماده‌سازی و ارزیابی بازیکنان در اختیار او قرار داده است. فرصتی که می‌تواند به معنای پایان تدریجی اتکا به نسل باتجربه و میدان دادن به چهره‌هایی باشد که قرار است آینده فوتبال ایران را بسازند.
نگاهی به اسامی دعوت‌شده نشان می‌دهد که سرمربی تیم ملی در این مرحله تصمیم گرفته ترکیب متفاوتی را آزمایش کند. غیبت نام‌هایی همچون مهدی طارمی، شجاع خلیل‌زاده، علیرضا بیرانوند، علیرضا جهانبخش، سامان قدوس، روزبه چشمی، علی علیپور و مهدی قایدی، در کنار حضور بازیکنان جوان‌تر، مهم‌ترین ویژگی فهرست جدید است.
البته نمی‌توان صرفاً با یک فهرست، از پایان حضور ستاره‌های باتجربه در تیم ملی سخن گفت؛ اما کنار هم قرار گرفتن این غیبت‌ها و دعوت از بازیکنان جوان، این پیام را منتقل می‌کند که قلعه‌نویی دست‌کم در این مقطع به دنبال بررسی گزینه‌های تازه و ایجاد رقابت در ترکیب ملی است.
تغییر نسل؛ فرصتی که نباید از دست برود
یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های فهرست جدید، کاهش میانگین سنی و حضور پررنگ‌تر بازیکنان جوان است. در میان نفرات دعوت‌شده، تنها چهار بازیکن در گروه سنی ۳۰ سال و بالاتر قرار می‌گیرند؛ پیام نیازمند، سعید عزت‌اللهی، سردار آزمون و علی نعمتی.
این آمار در مقایسه با اردوهای قبلی تیم ملی قابل توجه است و نشان می‌دهد کادر فنی قصد دارد دامنه انتخاب‌های خود را گسترش دهد. بازیکنانی که شاید در سال‌های گذشته فرصت چندانی برای حضور در تیم ملی نداشتند، حالا می‌توانند در کنار نفرات باتجربه، شانس خود را برای تثبیت جایگاهشان امتحان کنند.
تعویق جام ملت‌های آسیا نیز در این میان اهمیت زیادی دارد. تیم ملی به جای آنکه در فاصله‌ای کوتاه خود را برای یک تورنمنت بزرگ آماده کند، حالا زمان بیشتری برای ارزیابی استعدادها، ایجاد هماهنگی و ساختن ترکیبی تازه در اختیار دارد. بنابراین، فیفادی‌های پیش‌رو می‌توانند به بخشی از یک پروژه بلندمدت تبدیل شوند؛ البته به شرط آنکه جوان‌گرایی صرفاً به دعوت از چند بازیکن محدود نماند و در میدان مسابقه نیز به آنها فرصت واقعی داده شود.
استقلال؛ برنده بزرگ انتخاب‌های قلعه‌نویی
در میان باشگاه‌های حاضر در لیگ برتر، استقلال بیشترین سهم را در فهرست جدید تیم ملی دارد. هفت بازیکن آبی‌پوش شامل حبیب فرعباسی، سامان فلاح، عارف آقاسی، صالح حردانی، حسین گودرزی، امیرمحمد رزاقی‌نیا و اسماعیل قلی‌زاده به اردوی ملی دعوت شده‌اند.
این در حالی است که سپاهان پنج نماینده، پرسپولیس سه بازیکن و تراکتور و فولاد هر کدام یک نماینده در فهرست اعلام‌شده دارند. اختلافی که نشان می‌دهد قلعه‌نویی نگاه ویژه‌ای به عملکرد استقلال در فصل جاری داشته است.
البته این اتفاق را نمی‌توان صرفاً به نام استقلال یا جایگاه این تیم در جدول رده‌بندی نسبت داد. شرایط فنی بازیکنان و عملکرد آنها در ترکیب تیمشان، عامل مهم‌تری در این انتخاب‌ها بوده است. استقلال در فصل جاری با محدودیت‌هایی در نقل‌وانتقالات مواجه بوده و سهراب بختیاری‌زاده ناچار شده از بخش قابل توجهی از نفرات موجود خود استفاده کند. همین موضوع باعث شده تعدادی از بازیکنان جوان فرصت بیشتری برای حضور در ترکیب اصلی پیدا کنند و حالا ثمره این اعتماد را در فهرست تیم ملی ببینند.
شاکله استقلال در اختیار قلعه‌نویی
نکته جالب‌تر درباره نمایندگان استقلال، ترکیب پست‌های آنهاست. قلعه‌نویی تقریباً بخش مهمی از ساختار اصلی این تیم را به اردوی ملی فراخوانده است؛ حبیب فرعباسی درون دروازه، سامان فلاح و عارف آقاسی در قلب خط دفاع، صالح حردانی و حسین گودرزی در کناره‌ها و امیرمحمد رزاقی‌نیا و اسماعیل قلی‌زاده در خط میانی.
به این ترتیب، سرمربی تیم ملی نه‌تنها به سراغ چند استعداد پراکنده از استقلال رفته، بلکه مجموعه‌ای از بازیکنان حاضر در خطوط مختلف این تیم را انتخاب کرده است. موضوعی که می‌تواند از یک سو به هماهنگی بیشتر آنها در تمرینات تیم ملی کمک کند و از سوی دیگر، استقلال را به یکی از منابع اصلی تأمین بازیکن برای نسل جدید فوتبال ایران تبدیل کند.
میانگین سنی حدود ۲۵ سال برای هفت بازیکن استقلال نیز نکته قابل توجه دیگری است. این بازیکنان در شرایطی به تیم ملی دعوت شده‌اند که فرصت کافی برای رشد و تجربه‌اندوزی دارند و می‌توانند در صورت تداوم عملکرد مطلوب، به مهره‌های مهم فوتبال ایران در سال‌های آینده تبدیل شوند.
آزمون بزرگ برای چهره‌های تازه
در میان استقلالی‌های دعوت‌شده، عملکرد حبیب فرعباسی یکی از نمونه‌های قابل توجه است. این دروازه‌بان با ثبت ۹ کلین‌شیت در ۱۵ مسابقه لیگ برتر و لیگ نخبگان، یکی از بهترین عملکردها را در میان دروازه‌بانان این فصل داشته و حالا فرصت دارد توانایی‌هایش را در سطح ملی نیز به نمایش بگذارد.
در خط دفاع، سامان فلاح و عارف آقاسی با نمایش‌های خود در ترکیب استقلال توانسته‌اند توجه کادر فنی را جلب کنند. صالح حردانی و حسین گودرزی نیز در کناره‌های زمین از بازیکنانی بوده‌اند که حضورشان در فهرست جدید قابل پیش‌بینی به نظر می‌رسید.
در خط میانی هم امیرمحمد رزاقی‌نیا و اسماعیل قلی‌زاده از جمله بازیکنانی هستند که می‌توانند در پروژه جوان‌گرایی تیم ملی نقش داشته باشند. قلی‌زاده به دلیل توانایی بازی در چند پست، گزینه‌ای انعطاف‌پذیر برای کادر فنی محسوب می‌شود و رزاقی‌نیا نیز با عملکرد خود در استقلال توانسته جایگاه قابل توجهی پیدا کند.
با این حال، دعوت از این بازیکنان به‌تنهایی به معنای موفقیت پروژه جوان‌گرایی نیست. مسئله اصلی این است که چه تعداد از آنها در مسابقات پیش‌رو فرصت بازی پیدا می‌کنند و آیا کادر فنی حاضر است در رقابت‌های رسمی نیز به نسل جدید اعتماد کند یا خیر.
از بصره تا جام ملت‌ها؛ جوان‌گرایی واقعی یا تغییر موقت؟
تیم ملی ایران در فیفادی نوامبر دو مسابقه تدارکاتی در بصره پیش رو دارد. شاگردان قلعه‌نویی ابتدا ۲۳ آبان به مصاف فلسطین می‌روند و سپس در ۲۶ آبان برابر عراق، میزبان این دیدارها، قرار خواهند گرفت.
این دو مسابقه می‌تواند نخستین فرصت جدی برای ارزیابی بخشی از بازیکنان تازه‌وارد باشد. البته اهمیت این اردو صرفاً به نتیجه مسابقات محدود نمی‌شود؛ بلکه نحوه استفاده از بازیکنان جوان، میزان اعتماد کادر فنی به آنها و شکل‌گیری رقابت در پست‌های مختلف، اهمیت بیشتری خواهد داشت.
فهرست جدید قلعه‌نویی از یک جهت امیدوارکننده است؛ چراکه نشان می‌دهد درهای تیم ملی به روی چهره‌های تازه باز شده و عملکرد بازیکنان جوان در لیگ برتر می‌تواند به دعوت ملی منجر شود. از سوی دیگر، سهم بالای استقلال و تمرکز انتخاب‌ها روی چند بازیکن این تیم، پرسش‌هایی درباره گستره استعدادیابی و میزان توجه به سایر باشگاه‌ها ایجاد می‌کند.
در نهایت، فوتبال ایران برای عبور از وابستگی به نسل فعلی ستاره‌ها، به چیزی فراتر از یک فهرست متفاوت نیاز دارد. جوان‌گرایی زمانی معنا پیدا می‌کند که بازیکنان مستعد نه‌تنها به اردو دعوت شوند، بلکه در مسابقات فرصت بازی داشته باشند، در رقابت با چهره‌های باتجربه رشد کنند و به تدریج مسئولیت‌های بزرگ‌تری را برعهده بگیرند.
قلعه‌نویی حالا فرصت دارد از فاصله ایجادشده تا جام ملت‌های آسیا برای ساختن تیمی تازه استفاده کند. فهرست بصره می‌تواند شروع این مسیر باشد؛ اما اینکه این تغییر به یک پوست‌اندازی واقعی تبدیل می‌شود یا در حد یک آزمون موقت باقی می‌ماند، به تصمیم‌های بعدی سرمربی تیم ملی و عملکرد بازیکنان در زمین مسابقه بستگی خواهد داشت.