متخصص زنان و زایمان گفت: HPV در بسیاری از موارد هیچ علامت، زخم یا ترشح غیرعادی ندارد و غربالگری آن از طریق تست پاپ‌اسمیر انجام می‌شود.
به گزارش همشهری آنلاین، شیرین نیرومنش متخصص زنان و زایمان با اشاره به روند صعودی ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) به تشریح ابعاد مختلف این بیماری، باورهای نادرست درباره راه‌های سرایت، لزوم واکسیناسیون و پروتکل‌های غربالگری و درمان پرداخت.
وی در پاسخ به پرسش‌هایی درباره راه‌های سرایت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) اظهار داشت: عامل انتقال این بیماری ویروس است و بیش از ۹۵ درصد موارد ابتلا از طریق رابطه جنسی رخ می‌دهد. مواردی همچون انتقال از طریق استخر، حوله و دستگاه لیزر بسیار نادر و درصد آن ناچیز است.
این پزشک با اشاره به ماهیت این ویروس افزود: صدها گونه از این ویروس وجود دارد که به دو دسته کلی «کم‌خطر» و «پرخطر» تقسیم می‌شوند. این بیماری تنها سرطانی محسوب می‌شود که عامل دقیق آن شناسایی شده و واکسن پیشگیری برای آن ساخته شده است.
- چرا ورود واکسن HPV به برنامه ملی واکسیناسیون اهمیت دارد؟ | بازار سیاه واکسن HPV سلامت مردم را تهدید می‌کند
- به این دلایل واکسن ایرانی از گارداسیل موثرتر است | چه افرادی نباید واکسن HPV بزنند؟
عوارض تایپ‌های مختلف ویروس اچ‌پی‌وی
نیرومنش درباره عوارض تایپ‌های مختلف ویروس توضیح داد: گونه‌های کم‌خطر معمولاً عامل ایجاد زگیل تناسلی هستند که در برخی موارد استفاده غیرمنطقی و مشترک از وسایلی نظیر شیرآلات بهداشتی ممکن است در انتقال آن نقش داشته باشد.
وی ادامه داد: در این گروه، به‌ویژه ویروس تایپ ۶ شایع‌ترین عامل زگیل تناسلی است که می‌تواند برجستگی‌هایی از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر و حتی توده‌های زگیلی بسیار بزرگ در نواحی خارجی تناسلی یا اطراف مقعد ایجاد کند. همچنین اقداماتی مثل تیغ زدن، شیو کردن یا ایجاد خراش در ناحیه تناسلی می‌تواند باعث کاشت و انتشار بیشتر زگیل شود.
این متخصص در تشریح تایپ‌های پرخطر تصریح کرد: گونه‌های پرخطر عامل بروز انواع سرطان از جمله سرطان دهانه رحم (سرویکس)، سرطان واژن، پرینه، آلت تناسلی مردان، انتهای روده بزرگ (مقعد) و در صورت برقراری رابطه جنسی دهانی با فرد مبتلا، عامل سرطان دهان، زبان، حلق و حنجره هستند. در میان تایپ‌های پرخطر، شماره‌های ۱۶ و ۱۸ مهم‌ترین و اصلی‌ترین عوامل ایجادکننده سرطان دهانه رحم به شمار می‌روند و اگر بیماری در مراحل سرطانی تشخیص داده شود، می‌تواند کشنده باشد.
داشتن شرکای جنسی متعدد در سنین زیر ۱۸ سال
متخصص زنان و زایمان با ابراز نگرانی از روند نزولی سن مواجهه با این ویروس خاطرنشان کرد: هر چقدر سن ابتلا پایین‌تر باشد، احتمال پیشرفت بیماری به سمت سرطان در طول زمان بیشتر است.
وی افزود: متأسفانه در سال‌های اخیر سن شروع روابط جنسی در برخی گروه‌ها به اوایل بلوغ و زیر ۱۸ سال رسیده و مراجعانی با سنین ۱۵ و ۱۶ سال داریم که به دلیل داشتن شرکای جنسی متعدد بدون آگاهی خانواده‌ها، ناقل این ویروس شده‌اند.
زنده ماندن ویروس تا سال‌ها در بدن مردان
نیرومنش یادآور شد: همچنین مردانی که قبل از ازدواج روابط متعددی داشته‌اند، می‌توانند این ویروس را تا سال‌ها در بدن خود نگه دارند و به همسرانشان منتقل کنند.
زنده ماندن ویروس زیر ناخن تا ۱۴ روز
این متخصص به یک نکته بهداشتی مغفول‌مانده اشاره کرد و گفت: تحقیقات نشان داده است ویروس HPV زیر ناخن‌ها به‌ویژه ناخن‌های بلند و کاشته‌شده در زنان و مردان تا حدود ۱۴ روز زنده می‌ماند.
وی ادامه داد: این ویروس با شست‌وشوی معمولی دست با آب و صابون از بین نمی‌رود. از این رو تماس دست آلوده به ناحیه تناسلی از طریق خاراندن، شست‌وشو یا لمس می‌تواند یکی از راه‌های انتقال و سرایت ویروس به خود فرد یا شریک جنسی او باشد.
تزریق واکسن در سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی/ بالای ۴۵ سال‌ها ۳ دوز بزنند
این پزشک با تأکید بر ارزش بسیار بالای واکسیناسیون گفت: توصیه اکید می‌شود که واکسن HPV از سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی برای دختران و پسران تزریق شود. در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی تزریق ۲ دوز واکسن کافی است.
وی افزود: اما برای افراد بالای ۱۸ سال تا حدود ۴۵ سالگی تزریق ۳ دوز توصیه می‌شود. زدن واکسن مقاومت و ایمنی بدن را در برابر تایپ‌های هدف به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
انواع واکسن موجود در بازار
نیرومنش درباره انواع واکسن موجود در بازار بیان کرد: واکسن ایرانی ۲ ظرفیتی گونه‌های ۱۶ و ۱۸ را پوشش می‌دهد و اخیرا واکسن ایرانی ۴ ظرفیتی نیز به بازار آمده است. نمونه‌های ۴ ظرفیتی و ۹ ظرفیتی خارجی نیز وجود دارند.
وی ادامه داد: هرچند این واکسن به دلیل نبود پوشش بیمه‌ای قیمت بالایی دارد، اما توصیه می‌شود والدین و تمامی افراد در زمان مناسب اقدام به تهیه و تزریق آن کنند. حتی افرادی که مبتلا شده‌اند نیز با تزریق واکسن شانس بالاتری برای پاکسازی ویروس و بهبود سیستم ایمنی خواهند داشت.
HPV در بسیاری از موارد هیچ علامتی ندارد
این متخصص با تأکید بر اینکه HPV در بسیاری از موارد هیچ علامت، زخم یا ترشح غیرعادی ندارد، اظهار داشت: غربالگری از طریق ترشحات دهانه رحم و همراه با تست پاپ‌اسمیر انجام می‌شود. توصیه می‌شود همه افراد حداقل یک بار تست HPV را انجام دهند. در صورت منفی بودن، این آزمایش هر ۵ سال یک بار قابل تکرار است.
اگر آزمایش HPV مثبت شد چه کنیم؟
نیرومنش درباره روند پیگیری در صورت مثبت شدن آزمایش توضیح داد: اگر ویروس پرخطر مثبت باشد و تغییرات سلولی گزارش شود، بیمار باید تحت کولپوسکوپی و بیوپسی (نمونه‌برداری سرپایی از دهانه رحم زیر میکروسکوپ در مطب) قرار گیرد. اگر نتیجه پاتولوژی خوش‌خیم باشد، بیمار در صورت عدم دریافت واکسن باید آن را تزریق کرده و یک سال بعد آزمایش HPV را تکرار کند تا روند پاکسازی ویروس ارزیابی شود.
وی افزود: درمرحله پیش‌سرطانی درجه یک (CIN ۱)، با تجویز داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی و رعایت نکات بهداشتی، احتمال بهبودی خودبه‌خودی و نرمال شدن بافت دهانه رحم ظرف یک سال آینده بسیار بالاست، اما در مراحل پیش‌سرطانی درجه ۲ و ۳ (CIN ۲ و CIN ۳) عملا ورود به فاز سرطان دهانه رحم است که بیمار حتما باید تحت درمان‌های تخصصی و فوری قرار گیرد.
راه‌های اصلی پیشگیری از ابتلا به اچ‌پی‌وی
متخصص زنان و زایمان در پایان تأکید کرد: پایبندی به روابط تک‌همسری، پرهیز جدی از داشتن شرکای جنسی متعدد، واکسیناسیون به‌موقع و انجام آزمایش‌های دوره‌ای اصلی‌ترین راهکارهای مهار این بیماری خاموش و خطرناک به شمار می‌روند.