جوان آنلاین: بیش از ۵۰۶ هزار فقره تخلف استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی و بیش از ۸۹۳ هزار فقره تخلف نبستن کمربند ایمنی از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون در تهران ثبت شده‌است، آماری که در کنار مرگ ۱۴۳ نفر در تصادفات ناشی از عدم توجه به جلو، ضرورت بازنگری در رفتار‌های ترافیکی شهروندان را نشان می‌دهد. درحالی‌که استفاده از تلفن همراه پشت فرمان همچنان در میان رانندگان خودرو‌ها و موتورسیکلت‌ها دیده‌می‌شود، بستن کمربند ایمنی نیز هنوز به رفتاری همگانی برای تمام سرنشینان، به‌ویژه سرنشینان صندلی عقب، تبدیل نشده‌است.
نگاهی به خیابان‌ها نشان می‌دهد استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی به رفتاری آشنا میان کاربران ترافیک تبدیل شده‌است. راننده‌ای که پشت فرمان مشغول مکالمه است، موتورسوار یا دوچرخه‌سواری که هم‌زمان به صفحه تلفن نگاه می‌کند، ممکن است خطر رفتار خود را کمتر از آنچه هست ارزیابی کند، غافل از اینکه در محیط پرتردد شهری، چند ثانیه بی‌توجهی می‌تواند فرصت واکنش به یک عابر پیاده، تغییر مسیر یک خودرو یا ترمز ناگهانی وسیله نقلیه جلویی را از بین ببرد. خطر این رفتار تنها به راننده محدود نمی‌شود. سرنشینان خودرو، موتورسواران، دوچرخه‌سواران و عابران پیاده نیز ممکن است قربانی حواس‌پرتی راننده‌ای شوند که در لحظه‌ای حساس، نگاه یا تمرکز خود را از مسیر برداشته است. به همین دلیل، استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی صرفاً یک تخلف فردی نیست، بلکه رفتاری است که ایمنی سایر کاربران معبر را نیز تهدید می‌کند. سرهنگ فیروز کشیر، معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور تهران بزرگ، از ثبت بیش از ۵۰۶ هزار فقره تخلف استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون در پایتخت خبر داده است. او با اشاره به نقش حواس‌پرتی در وقوع تصادفات می‌گوید استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی می‌تواند باعث شود راننده عابر پیاده، موتورسوار یا خودرو‌های دیگر را به موقع نبیند.
۱۴۳ کشته در تصادفات عدم توجه به جلو
اهمیت این هشدار زمانی بیشتر آشکار می‌شود که آمار تصادفات ناشی از عدم‌توجه به جلو بررسی شود. بر اساس اعلام پلیس راهور تهران بزرگ، این عامل در تصادفات فوتی پایتخت به مرگ ۱۴۳ نفر منجر شده‌است، رقمی که معادل ۳۹ درصد از کل جان‌باختگان تصادفات فوتی اعلام‌شده در این آمار است. همچنین ۴هزار۹۲۰ فقره تصادف جرحی، معادل ۳۵ درصد از کل تصادفات جرحی و ۲۳ هزار و ۶۵۰ فقره تصادف خسارتی، معادل ۳۳ درصد از کل تصادفات خسارتی پایتخت، به عدم‌توجه به جلو نسبت داده شده‌است. هر چند عدم توجه به جلو می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، سرهنگ کشیر استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی را از عوامل مهم حواس‌پرتی رانندگان عنوان کرده‌است.
در شرایطی که راننده باید به‌طور مستمر مسیر، اطراف خودرو و رفتار سایر کاربران ترافیک را زیر نظر داشته باشد، درگیرشدن دست و ذهن با تلفن همراه می‌تواند توانایی تشخیص خطر و واکنش به‌موقع را کاهش دهد. تماس ضروری نیز نباید بهانه‌ای برای ادامه رانندگی همراه با حواس‌پرتی باشد، توقف در محلی امن و سپس پاسخ‌دادن به تماس، انتخابی ساده برای جلوگیری از خطر‌های بزرگ است.
قانونی که هنوز برای همه اجرا نمی‌شود
در سوی دیگر این ماجرا، نبستن کمربند ایمنی قرار دارد، تخلفی که با وجود سال‌ها اطلاع‌رسانی و افزایش آگاهی عمومی درباره ضرورت استفاده از آن، همچنان در شمار تخلفات پرتکرار رانندگی است. به گفته معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور تهران بزرگ، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون بیش از ۸۹۳ هزار فقره تخلف نبستن کمربند ایمنی در پایتخت ثبت شده‌است. این آمار نشان می‌دهد که با وجود آشنایی عمومی با اهمیت کمربند، رعایت این الزام قانونی همچنان نیازمند توجه و پیگیری است. در سال‌های گذشته، بستن کمربند برای راننده و سرنشین صندلی جلو در بسیاری از خودرو‌ها به رفتاری متداول تبدیل شده‌است، اما این عادت هنوز به‌طور کامل به تمام سرنشینان تعمیم نیافته است. یکی از موارد قابل توجه، کمربند نبستن سرنشینان صندلی عقب است، رفتاری که گاه به دلیل کوتاه‌بودن مسیر، سرعت پایین خودرو یا تصور نادرست از ایمنی صندلی عقب توجیه می‌شود. در حالی‌که کمربند ایمنی برای همه سرنشینان خودرو‌های در حال حرکت الزامی است، محل نشستن نمی‌تواند مبنای چشم‌پوشی از آن باشد. سرنشین صندلی عقب نیز در زمان ترمز ناگهانی یا برخورد، در معرض آسیب قرار دارد و حتی ممکن است بر اثر شدت حرکت به سایر سرنشینان برخورد کند.
قانون برای راننده و تمام سرنشینان
مطابق ماده ۱۹ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، بستن کمربند ایمنی برای رانندگان و همه سرنشینان انواع خودرو‌های در حال حرکت در تمام راه‌ها الزامی است. استفاده از کلاه ایمنی استاندارد برای رانندگان و ترک‌نشینان موتورسیکلت نیز در این قانون مورد تأکید قرار گرفته‌است. سرهنگ کشیر همچنین با اشاره به مقررات مربوط به استفاده از تلفن همراه اعلام کرده‌است که استفاده از تلفن همراه یا وسایل ارتباطی مشابه هنگام رانندگی با سرعت بیش از ۶۰ کیلومتر بر ساعت، برای راننده خودروی شخصی سه نمره منفی و برای راننده خودروی عمومی پنج نمره منفی به همراه دارد. به گفته او، تکرار تخلف و تجمیع نمرات منفی می‌تواند پیامد‌هایی از جمله ضبط یا ابطال گواهینامه داشته باشد. این مقررات در کنار برخورد قانونی، بر ضرورت شکل‌گیری مسئولیت‌پذیری فردی در رانندگی تأکید دارد. رعایت قانون زمانی می‌تواند به کاهش خطر کمک کند که راننده، حتی در نبود پلیس، از رفتار‌های تهدیدکننده ایمنی پرهیز کند و مسئولیت خود در برابر جان دیگران را جدی بگیرد.
کودکان، سرنشینانی که به مراقبت بیشتری نیاز دارند
بخش دیگری از هشدار پلیس به نحوه جابه‌جایی کودکان مربوط است. بر اساس اعلام سرهنگ کشیر، کودکان زیر ۱۲ سال نباید در صندلی جلو خودرو بنشینند و باید در صندلی عقب مستقر شوند. استفاده از صندلی ایمنی متناسب با سن و اندازه کودک نیز در افزایش ایمنی سفر اهمیت دارد. گاهی خانواده‌ها به دلیل کوتاه‌بودن مسیر یا برای نزدیک‌بودن کودک به راننده، او را در صندلی جلو می‌نشانند، تصمیمی که می‌تواند خطرآفرین باشد. ایمنی کودک نباید تابع مسافت سفر یا سهولت دسترسی والدین باشد. پیش از حرکت، لازم است جایگاه مناسب کودک و تجهیزات ایمنی مورد نیاز او فراهم شود.
تغییر رفتار، فراتر از جریمه
آمار تخلفات ثبت‌شده در تهران نشان می‌دهد که برخورد قانونی با رفتار‌های پرخطر همچنان ضروری است، اما کاهش این تخلفات به نظارت پلیس محدود نمی‌شود. هنگامی که استفاده از تلفن همراه پشت فرمان یا نبستن کمربند به رفتاری عادی تبدیل شود، تکرار هشدار‌ها به‌تنهایی برای تغییر آن کافی نخواهد بود، شهروندان باید خطر این رفتار‌ها را در تصمیم‌های روزمره خود جدی بگیرند. رانندگی ایمن از انتخاب‌های ساده آغاز می‌شود: تلفن همراه هنگام حرکت کنار گذاشته شود، کمربند ایمنی همه سرنشینان پیش از شروع سفر بسته شود و کودکان در جایگاه مناسب قرار گیرند. این اقدامات ممکن است کوچک به نظر برسند، اما در لحظه وقوع حادثه می‌توانند در میزان آسیب و حفظ جان انسان‌ها مؤثر باشند.