باستان‌شناسان در شهر باستانی پمپئوپولیس ترکیه، موزاییکی ۱۶۰۰ ساله به مساحت حدود ۱۳۰ مترمربع و سردیس سنگی اروس را کشف کردند.
به نقل از هریتیج دیلی، باستان‌شناسان در شهر باستانی پمپئوپولیس ترکیه، موزاییکی بزرگ متعلق به حدود ۱۶۰۰ سال پیش و سردیس حجاری‌شده اروس، خدای عشق در اساطیر یونان، را کشف کردند. این آثار در جریان کاوش‌های یک بازیلیکای باشکوه به دست آمده‌اند و اطلاعات تازه‌ای از معماری و کاربری فضاهای عمومی شهر در دوران روم و اواخر دوران باستان ارائه می‌کنند.
پمپئوپولیس در منطقه تاش‌کوپرو، در استان کاستامونو ترکیه قرار دارد. این شهر در دوران روم یکی از مراکز مهم شهری منطقه پافلاگونیا و پایتخت آن به شمار می‌رفت. باستان‌شناسان در فصل کاوش‌های سال ۲۰۲۶، بررسی بازیلیکا و یک ویلای رومی را در اولویت قرار دادند تا روند شکل‌گیری و تغییر معماری بناهای مهم شهر را بهتر بشناسند.
کشف موزاییکی ۱۳۰ مترمربعی در بازیلیکای رومی
مهم‌ترین کشف گروه باستان‌شناسی در بازیلیکای شهر، موزاییکی با مساحت تقریبی ۱۲۰ تا ۱۳۰ مترمربع است. این کف‌پوش که قدمتش به حدود قرن چهارم میلادی می‌رسد، از ترکیب طرح‌های هندسی تشکیل شده و بخش زیادی از آن وضعیت نسبتا مناسبی دارد.
باستان‌شناسان موزاییک را در راهروهای مرکزی و شرقی بازیلیکا شناسایی کردند. اکنون عملیات حفاظت و مرمت آن ادامه دارد تا بخش‌های آسیب‌دیده تثبیت شوند و قطعات کوچک سازنده موزاییک از جای خود جدا نشوند.
گروه کاوش نخستین بار در سال ۲۰۲۵ دیوارهای پایه بازیلیکا را شناسایی کرد و در فصل بعد، نقشه کامل بخش‌های شناخته‌شده بنا را آشکار ساخت. بررسی‌ها نشان می‌دهد ساختمان از الگوی سه‌راهرویی پیروی می‌کند و دست‌کم دو مرحله اصلی ساخت یا استفاده داشته است: یکی در حدود میانه قرن دوم میلادی و دیگری در قرن پنجم میلادی. این تفاوت زمانی از تغییرات مهم مجموعه در چند قرن حکایت دارد.
سردیس اروس؛ اثری قدیمی‌تر از موزاییک
کاوش‌ها در بخش شرقی مجموعه، در اتاقی به نام پاستوفوریون، به کشف سردیس حجاری‌شده اروس انجامید. قدمت این اثر به نیمه دوم قرن دوم میلادی می‌رسد؛ بنابراین چند قرن از موزاییک کف بازیلیکا قدیمی‌تر است.
اروس در اساطیر یونان خدای عشق و میل به شمار می‌رفت و هنرمندان یونانی و رومی بارها او را در آثار خود به تصویر کشیده‌اند. پیکرتراشان معمولا اروس را به شکل جوانی با بال یا بدون بال نمایش می‌دادند.
این سردیس به مجموعه آثار پیکرتراشی کشف‌شده در پمپئوپولیس اضافه می‌شود. باستان‌شناسان پیش‌تر نیز مجسمه‌ها و قطعاتی از آن‌ها را در این شهر یافته بودند که برای نگهداری به موزه انتقال داده شدند. سردیس یکی از پیکره‌های آفرودیت، الهه عشق و زیبایی در اساطیر یونان، از جمله آثار پیش‌تر کشف‌شده در این محوطه است.
کاوش‌ها برای شناخت کاربری بنا ادامه دارد
پژوهشگران علاوه بر شناسایی معماری بازیلیکا، به دنبال درک چگونگی استفاده از این مجموعه در دوره‌های مختلف هستند. بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد بخش‌هایی از مجموعه احتمالا در دوره‌های گوناگون کاربری‌های مدنی و مذهبی متفاوتی داشته‌اند.
کاوش‌ها در محدوده موزاییک هنوز به پایان نرسیده است و ممکن است بخش‌های دیگری از کف‌پوش تزئینی زیر خاک باقی مانده باشند. هم‌زمان، باستان‌شناسان در ویلای رومی، تئاتر و دیگر بناهای باشکوه پمپئوپولیس نیز تحقیق می‌کنند.
گروه کاوش قصد دارد در سال ۲۰۲۷ سقفی دائمی برای محافظت از بازیلیکا نصب کند. عملیات حفاظت از موزاییک نیز در کنار ادامه کاوش‌ها پیش خواهد رفت. یافته‌های تازه به پژوهشگران کمک می‌کنند تغییرات معماری و کاربری فضاهای عمومی پمپئوپولیس را از دوران امپراتوری روم تا اواخر دوران باستان بهتر بررسی کنند.