این مطلب، ۱۰ رشته‌کوه مرتفع جهان را براساس میانگین ارتفاع سه قله بلند هرکدام رتبه‌بندی می‌کند.
نکات کلیدی:
- هیمالیا با میانگین ارتفاع ۸٬۶۵۰ متر برای سه قله بلند خود، در صدر فهرست مرتفع‌ترین رشته‌کوه‌های جهان قرار دارد.
- رشته‌کوه قره‌قروم با میانگین ارتفاع ۸٬۲۴۷ متر در رتبه دوم ایستاده و رشته‌کوه‌های پامیر و هندوکش در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
- هشت رشته‌کوه از ۱۰ رشته‌کوه مرتفع جهان در اطراف فلات تبت واقع شده‌اند.
بلندترین کوه‌های جهان در تعداد محدودی از رشته‌کوه‌ها متمرکز شده‌اند؛ مناطقی که قله‌های افسانه‌ای مانند اورست و K2 را در خود جای داده‌اند. اما اگر برای مقایسه رشته‌کوه‌ها تنها بلندترین قله آن‌ها را در نظر نگیریم، کدام رشته‌کوه‌ها مرتفع‌ترین مناطق کوهستانی جهان محسوب می‌شوند؟
این بررسی، ۱۰ رشته‌کوه مرتفع جهان را براساس میانگین ارتفاع سه قله بلند هرکدام رتبه‌بندی می‌کند تا مقایسه جامع‌تری از مرتفع‌ترین سامانه‌های کوهستانی زمین ارائه دهد.
داده‌های این رتبه‌بندی از وب‌سایت‌های WorldAtlas و Wikipedia گردآوری شده‌اند.
هیمالیا و قره‌قروم در صدر فهرست مرتفع‌ترین رشته‌کوه‌های جهان
رشته‌کوه هیمالیا سه قله از بلندترین قله‌های جهان را در خود جای داده است: اورست با ارتفاع ۸٬۸۴۹ متر، کانگچنجونگا با ارتفاع ۸٬۵۸۶ متر و لوتسه با ارتفاع ۸٬۵۱۶ متر. ارتفاع هر سه قله از ۸٬۵۰۰ متر فراتر می‌رود؛ حدی که سومین قله بلند هیچ‌یک از دیگر رشته‌کوه‌های این رتبه‌بندی به آن نمی‌رسد.
شهرت اورست و جایگاه آن به‌عنوان بلندترین قله جهان، این کوه را به مقصدی محبوب برای کوهنوردان تبدیل کرده است. همین محبوبیت به افزایش مشکل ازدحام کوهنوردان، به‌ویژه در فصل‌های اوج صعود، منجر شده است.
جدول زیر ۱۰ رشته‌کوه مرتفع جهان را براساس میانگین ارتفاع سه قله بلند آن‌ها نشان می‌دهد.
| رتبه | رشته‌کوه | میانگین ارتفاع سه قله بلند (متر) |
| ۱ | هیمالیا (Himalayas) | ۸٬۶۵۰ |
| ۲ | قره‌قروم (Karakoram) | ۸٬۲۴۷ |
| ۳ | پامیر (Pamir) | ۷٬۵۷۵ |
| ۴ | هندوکش (Hindu Kush) | ۷٬۵۳۴ |
| ۵ | تیان شان (Tian Shan) | ۷٬۱۶۳ |
| ۶ | نینچن تانگلا (Nyenchen Tanglha) | ۷٬۱۰۸ |
| ۷ | هنگدوان (Hengduan) | ۷٬۰۲۸ |
| ۸ | کونلون (Kunlun) | ۷٬۰۲۵ |
| ۹ | آند (Andes) | ۶٬۸۸۳ |
| ۱۰ | سنت الیاس (Saint Elias Mountains) | ۵٬۵۶۳ |
رشته‌کوه قره‌قروم که در همسایگی هیمالیا قرار دارد، رتبه دوم را به خود اختصاص داده است. بلندترین قله این رشته‌کوه K2 نام دارد که ارتفاع آن به ۸٬۶۱۱ متر می‌رسد.
اگرچه اورست ۲۳۸ متر بلندتر از K2 است، اما صعود به K2 به‌دلیل شیب‌های تند، خطر ریزش سنگ و بهمن و شرایط آب‌وهوایی سخت و پیش‌بینی‌ناپذیر، به‌طور عمده خطرناک‌تر و از نظر فنی دشوارتر ارزیابی می‌شود.
رشته‌کوه‌های پامیر و هندوکش به‌ترتیب در جایگاه‌های سوم و چهارم قرار دارند. میانگین ارتفاع سه قله بلند این دو رشته‌کوه به‌ترتیب ۷٬۵۷۵ و ۷٬۵۳۴ متر است.
نکته جالب اینکه قله تیریچ میر، بلندترین قله هندوکش با ارتفاع ۷٬۷۰۸ متر، از قله کنگور تاغ در رشته‌کوه پامیر با ارتفاع ۷٬۶۴۹ متر بلندتر است؛ بااین‌حال، پامیر در رتبه‌بندی کلی بالاتر از هندوکش قرار می‌گیرد.
چرا بیشتر رشته‌کوه‌های مرتفع جهان در آسیا قرار دارند؟
تمرکز کوهستان‌های بسیار مرتفع در آسیا عمدتاً نتیجه برخورد صفحه زمین‌ساختی هند با صفحه اوراسیا است. این فرایند ده‌ها میلیون سال پیش آغاز شد و همچنان ادامه دارد و باعث بالاآمدن بخش‌هایی از این منطقه می‌شود.
این فعالیت زمین‌شناسی مداوم نقش مهمی در شکل‌گیری هیمالیا و سامانه‌های کوهستانی مرتفع اطراف آن داشته و فلات تبت را به یکی از شاخص‌ترین مناطق جهان از نظر فرایندهای کوه‌زایی تبدیل کرده است.
جدول زیر ارتفاع سه قله بلند در هر یک از ۱۰ رشته‌کوه مرتفع جهان را نشان می‌دهد.
| قله | رشته‌کوه | ارتفاع (متر) |
| اورست (Everest) | هیمالیا | ۸٬۸۴۹ |
| کانگچنجونگا (Kangchenjunga) | هیمالیا | ۸٬۵۸۶ |
| لوتسه (Lhotse) | هیمالیا | ۸٬۵۱۶ |
| K2 | قراقروم | ۸٬۶۱۱ |
| گاشربروم ۱ (Gasherbrum I) | قراقروم | ۸٬۰۸۰ |
| برود پیک (Broad Peak) | قراقروم | ۸٬۰۵۱ |
| کنگور تاغ (Kongur Tagh) | پامیر | ۷٬۶۴۹ |
| موستاق آتا (Muztagh Ata) | پامیر | ۷٬۵۴۶ |
| کنگور جیوبیه (Kongur Jiubie) | پامیر | ۷٬۵۳۰ |
| تیریچ میر (Tirich Mir) | هندوکش | ۷٬۷۰۸ |
| نوشاخ (Noshaq) | هندوکش | ۷٬۴۹۲ |
| استور و نال (Istor-o-Nal) | هندوکش | ۷٬۴۰۳ |
| جنگیش چوکوسو (Jengish Chokusu) | تیان شان | ۷٬۴۳۹ |
| پشاولا (Pshavella) | تیان شان | ۷٬۰۴۱ |
| خان تنگری (Khan Tengri) | تیان شان | ۷٬۰۱۰ |
| نینچن تانگلا ۱ (Nyenchen Tanglha I) | نینچن تانگلا | ۷٬۱۶۲ |
| نینچن تانگلا ۲ (Nyenchen Tanglha II) | نینچن تانگلا | ۷٬۱۱۷ |
| نینچن تانگلا ۳ (Nyenchen Tanglha III) | نینچن تانگلا | ۷٬۰۴۶ |
| مینیا کونکا (Minya Konka) | هنگدوان | ۷٬۵۵۶ |
| ژونگ شان فنگ (Zhong Shan Feng) | هنگدوان | ۶٬۹۰۴ |
| تای شان (Tai Shan) | هنگدوان | ۶٬۶۲۶ |
| قله الهه کونلون (Kunlun Goddess Peak) | کونلون | ۷٬۱۶۷ |
| اولوغ موستاغ (Ulugh Muztagh) | کونلون | ۶٬۹۷۳ |
| لیوشی شان ۲ (Liushi Shan II) | کونلون | ۶٬۹۳۶ |
| آکونکاگوا (Aconcagua) | آند | ۶٬۹۶۱ |
| اوخوس دل سالادو (Ojos del Salado) | آند | ۶٬۸۹۳ |
| مونته پیسیس (Monte Pissis) | آند | ۶٬۷۹۵ |
| کوه لوگان (Mount Logan) | سنت الیاس | ۵٬۹۵۹ |
| کوه سنت الیاس (Mount Saint Elias) | سنت الیاس | ۵٬۴۸۹ |
| کوه لوکانیا (Mount Lucania) | سنت الیاس | ۵٬۲۴۰ |
پس از چهار رشته‌کوه نخست، رشته‌کوه‌های تیان شان، نینچن تانگلا، هنگدوان و کونلون نیز میانگین ارتفاعی بیش از ۷ هزار متر برای سه قله بلند خود دارند.
اختلاف میان رشته‌کوه‌های هنگدوان و کونلون به‌ویژه بسیار اندک است. میانگین ارتفاع سه قله بلند این دو رشته‌کوه به‌ترتیب ۷٬۰۲۸ و ۷٬۰۲۵ متر است؛ یعنی تنها سه متر اختلاف دارند.
مرتفع‌ترین رشته‌کوه‌های جهان خارج از آسیا
در خارج از آسیا، رشته‌کوه آند در آمریکای جنوبی با میانگین ارتفاع ۶٬۸۸۳ متر برای سه قله بلند خود، در رتبه نهم جهان قرار می‌گیرد.
بلندترین قله این رشته‌کوه آکونکاگوا با ارتفاع ۶٬۹۶۱ متر است. پس از آن، اوخوس دل سالادو با ارتفاع ۶٬۸۹۳ متر و مونته پیسیس با ارتفاع ۶٬۷۹۵ متر قرار دارند. آکونکاگوا همچنین بلندترین کوه خارج از آسیا و مرتفع‌ترین قله آمریکای جنوبی محسوب می‌شود.
رشته‌کوه سنت الیاس که در آلاسکا و شمال غربی کانادا امتداد دارد، آخرین جایگاه فهرست ۱۰ رشته‌کوه مرتفع جهان را به خود اختصاص داده است. میانگین ارتفاع سه قله بلند این رشته‌کوه به ۵٬۵۶۳ متر می‌رسد.
بلندترین قله این رشته‌کوه، کوه لوگان با ارتفاع ۵٬۹۵۹ متر است که عنوان بلندترین کوه کانادا را نیز در اختیار دارد. پس از آن، کوه سنت الیاس با ارتفاع ۵٬۴۸۹ متر و کوه لوکانیا با ارتفاع ۵٬۲۴۰ متر قرار گرفته‌اند.
مقایسه این رشته‌کوه با هیمالیا اختلاف قابل‌توجهی را آشکار می‌کند؛ میانگین ارتفاع سه قله بلند سنت الیاس بیش از ۳ هزار متر کمتر از میانگین ارتفاع سه قله بلند هیمالیاست. بااین‌حال، رشته‌کوه سنت الیاس همچنان میزبان شماری از دشوارترین و باشکوه‌ترین قله‌های آمریکای شمالی است.