محمدرضا تهمک با اشاره به شیوه پژوهش صفی‌نژاد گفت: او نظریه آزمایی نمی‌کند اما بر پایه مردم‌شناسی و مردم‌نگاری متکی بر دیسیپلین خودش نظریه‌پردازی می کند. صفی‌نژاد به جای اینکه درگیر هایدگر و دریدا شود با نبوغی که داشت به آن‌ها رسیده بود.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نخستین نشست سالانه «بازخوانی آثار و آراء جواد صفی‌نژاد» روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه ۵ و ۶ آبان ۱۴۰۵ با همت نشریه سرونامه، با همکاری انجمن انسان‌شناسی ایران و با حمایت و میزبانی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در این پژوهشگاه، با هدف بازخوانی آثار، روش پژوهش و میراث فکری جواد صفی‌نژاد و از منظرهای انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، تاریخ اجتماعی، مطالعات روستایی و عشایری، آب و قنات برگزار شد.
احمد مسجدجامعی در نشست «بازخوانی آثار و آراء زنده یاد جواد صفی نژاد» این استاد را پژوهشگر عرصه‌های نادیده فرهنگ خواند و گفت: او پای صحبت مردم می‌نشست و راز یک تمدن ماندگار را کشف می‌کرد.
وی با اشاره به شخصیت ویژه و روش پژوهشی خاص جواد صفی نژاد اظهار داشت: او پژوهشگری جزئی نگر بود که ایران را نه تنها در کتاب و آثار باستانی می شناخت بلکه به دنبال این تمدن ۷هزار ساله و کشف رازهای پنهان آن می رفت. ترکیبات مختلف زبانی را جستجو می کرد، واژه ها را می شناخت، پیدا می کرد و به زبان می افزود. او ذهن خلاق ایرانی را کشف و جزئیات و ظرفیت های موجود را کشف می کرد.
وی با اشاره به اینکه الگوی توسعه خود را پیدا نکرده ایم گفت: این غفلت ناشی از عدم اطلاع است. ما گرفتار فریب هستیم. شاهد آن هستیم که کوروش جدیدی خلق شده است که روایت زمانه است. کدام کوروش؟! ما چشمه ها و قنات هایمان را به دلیل آنکه نمی شناختیمشان، خشک کرده ایم در صورتی که اگر تمدن ۷هزار ساله خود را بشناسیم این طور با آن برخورد نمی کنیم.
مسجدجامعی در پایان سخنان خود پیشنهاد ساماندهی کتابخانه جواد صفی نژاد ذیل کتابخانه ملی یا بنیاد دایره المعارف را مطرح کرد.
دغدغه‌های کشاورزان و روستاییان ایرانی را صبورانه بشنویم
در ادامه نشست «بازخوانی آثار و آراء زنده یاد جواد صفی نژاد» متن پیام مکتوب اریک هوگلاند پژوهشگر و صاحب‌نظر مطالعات ایران قرائت شد. هوگلاند در این پیام به همکاری با موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در سال ۱۳۵۰ اشاره کرد و گفت: در آن سال ها با جواد صفی نژاد آشنا شدم و یکی از چیزهای فراوانی که از او آموختم این بود که چگونه با کشاورزان و روستاییان ایرانی «مصاحبه صرف» نکنم بلکه همچون کسی هم تراز با آنان به گفتگو بنشینم و به دغدغه ها، سرخوردگی ها و ناکامی هایشان از برنامه اصلاحات ارضی دولتی صبورانه گوش بسپارم.
هوگلاند در این یادداشت افزود: «صفی جان» نه تنها کارشناسی برجسته در زمینه ساختارهای اقتصادی و اجتماعی روستایی بود بلکه متخصصی تمام عیار در تاریخ ایران و به ویژه زادگاهش، شهر ری، ادبیات، شعر، دین، آداب و رسوم اجتماعی و البته به شکلی دلپذیر در زمینه سفره و آشپزی ایرانی بود.
صفی‌نژاد عاشق پژوهش و ابتکار، خطرپذیر و متواضع بود
احمد امینی پژوهشگر تاریخ اجتماعی ورامین در پنل نخست این نشست اظهار داشت: کسی را ندیدم که مثل استاد صفی نژاد به ابتکار و خلاقیت در علوم اجتماعی عشق بورزد. اگر چه در این زمینه کارهای بزرگی انجام شده بود اما به طور رسمی غربی بود. استاد صفی نژاد آن را به سطح جامعه برد و خود به سطح جامعه رفت. حرف های تازه را یافت و شنید و راه حل هایی برای مسائل پیدا کرد. او از تحقیق، کشف، ابتکار و خلاقیت، از سوی هر کس که باشد، لذت می برد. او خطرپذیر و متواضع بود و مسائل بکر ایرانی، ملی و محلی را دنبال می کرد.
وی به همت خود برای افتتاح موزه مردم شناسی در ورامین با ۲۰۰ قلم از اقلام مرتبط اشاره کرد و گفت: این موزه انبار شد.
نگاه صفی‌نژاد، نگاهی ریزوماتیک به اجزای فرهنگ ایرانی بود
جبار رحمانی رئیس انجمن انسان شناسی ایران در این نشست با اشاره به اینکه نوعی نادیده انگاری نسبت به آثار جواد صفی نژاد وجود دارد گفت: هر جای دنیا پژوهشگری مانند صفی نژاد داشتند موسسه ای برای ادامه راه او تأسیس می کردند. اما سوال اینجاست که او چرا مهجور مانده یا حذف می شود.
وی افزود: در شرایطی که محققانی با تقلیل گرایی تنها تنه و مولد اصلی را در علوم اجتماعی توضیح می دهند، محققانی چون صفی نژاد پای خود را روی زمین گذاشتند و با جزئی نگری ریشه هایی را که اصلی نیستند، افقی پخش می شوند در عین حال خود را بازتولید می کنند بررسی کردند. چیزهایی که جزئی و ریز هستند اما این تمدن را شکل می دهند و خود را تکثیر می کنند.
رحمانی این نگاه را ریزوماتیک توصیف کرد و گفت: این نگاه فهم سیال، پویا و جزء به جزء در فرهنگ ایرانی را دارد که به دنبال مرکز و ستون نیست بلکه به دنبال فهم مویرگی است که می تواند خون را به همه اجزا برساند و سرپا بماند. بنابراین برای فهم مطالعات جواد صفی نژاد در این رویکرد باید صبور بود. پروژه او دفاع از ایران در مقابل نفی کننده آن بود.
وی افزود: علوم انسانی ایران اگر بخواهد علوم اجتماعی خود را داشته باشد باید به جواد صفی نژاد و همه آنچه به فهم تجربه مند اشاره دارد برگردد. او در روستا قدم زده، زیست کرده، جزئیات زندگی مردم را ثبت کرده و می تواند آن را نشان دهد. این دست محققان در نقطه عطفی در تاریخ ایران هستند و بزنگاه تاریخ اجتماعی را خوب فهمیده اند.
رحمانی افزود: دو دانشگاه تهران و علامه به مثابه نماد دو نیروی غلبه یافته در علوم اجتماعی ایران، با تمام ظاهر متضاد خود، در عقیم ماندن این نوع از علوم اجتماعی همکاری کرده اند و آن را در غبار کشمکش خود نادیدنی کرده اند.
صفی‌نژاد با نبوغش به هایدگر و دریدا رسیده بود
محمدرضا تهمک در این نشست با اشاره به شیوه پژوهش صفی‌نژاد گفت: او نظریه آزمایی نمی‌کند اما بر پایه مردم‌شناسی و مردم‌نگاری متکی بر دیسیپلین خودش نظریه‌پردازی می کند. صفی‌نژاد به جای اینکه درگیر هایدگر و دریدا شود با نبوغی که داشت به آن‌ها رسیده بود.
وی افزود: شناخت ما از ایران کم است. عمده کاری که انجام شده مرتبط با زندگی روستایی و عشایری است و قریب به سه چهارم حوزه شهری جمعیت مغفول مانده است که اگر انسان‌شناسی به آن سمت برود، می شود با سبک جواد صفی نژاد به زبان اجتماعی در مورد جامعه ایران صحبت کرد.
در نشست «بازخوانی آثار و آراء زنده یاد جواد صفی‌نژاد»، محمد حسین پاپلی یزدی در ارتباطی آنلاین در خصوص جواد صفی نژاد سخن گفت و تأکید کرد: او دانشجویان بسیاری را پرورش داده است که در مونوگرافی ها همراه او بوده اند. میراث علمی و اخلاقی او ماندگار خواهد بود.
در ادامه روز نخست این نشست پوریا گل محمدی نتایج پژوهشی با عنوان «از قنات تا ایسیل» با موضوع بازخوانی سازه و نهاد بومی آب در پرتو اندیشه و روش پژوهشی جواد صفی نژاد را ارائه داد. همچنین احمد داغستانی به ارائه نتایج پژوهش مرتبط با «کرمانج های خراسان به مثابه امر اجتماعی فراگیر؛ بازخوانی روش شناختی جواد صفی نژاد در مطالعه یک زیست بوم عشایری» پرداخت.
نخستین نشست سالانه «بازخوانی آثار و آراء جواد صفی‌نژاد» روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه ۵ و ۶ آبان ۱۴۰۵ با همت نشریه سرونامه، با همکاری انجمن انسان‌شناسی ایران و با حمایت و میزبانی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در این پژوهشگاه برگزار می شود.