تهران- ایرنا- مدتی است طرح شخصی سازی کارت بلیت مترو در تهران با وعده حفظ موجودی اعتبار کارت و بازیابی مجدد کارت بلیت در صورت خرابی یا مفقودی به اجرا درآمده است؛ اما این اقدام نگرانی‌هایی را پیش روی شهروندان قرار داده است. آنان هنوز نمی دانند پیوند خوردن کارت بلیت‌های حمل و نقل عمومی با هویت شخصی شهروندان یک امتیاز شهروندی است؛ یا نگرانی تازه ای است که به مشکلات آنان اضافه خواهد کرد؟
به گزارش خبرنگار ایرنا، کارت بلیت های متروی تهران از ۱۱ مهر امسال با هدف تسهیل خدمات‌رسانی به مسافران با از سوی شرکت بهره برداری مترو در حال شخصی سازی است و در ۲۶ ایستگاه مترو به صورت آنی صادر شده و در اختیار شهروندان قرار می گیرد؛ اما با گذشت بیش از یک ماه از این اقدام هنوز بسیاری از شهروندان نمی دانند کارت بلیت های خود را شخصی سازی کنند و یا آنکه بدون نام و نشان نزد خود نگه دارند!
گویی تهرانی ها در نقطه تلاقی میان دو مطالبه قرار گرفته اند؛ اول بهره مندی از خدماتی هوشمند که قطعا مزایای بهمراه دارد و دیگری حصول اطمینان از حفاظت اطلاعات شخصی اشان.
پیشینه کارت بلیت در دهه‌های گذشته
در دهه های گذشته، کارت بلیت های مترو بدون نام و نشان از سوی شهرداری تهران صادر می شد و یکی از مشکلات آن این بود که در صورتی که کارت بلیت گم می شد یا سرقت می رفت، اعتبار موجودی باقی‌مانده کارت از دسترس صاحب کارت خارج شده و از آنجاییکه این کارت‌ها به هویت مشخصی متصل نبودند امکان شناسایی مالک و انتقال موجودی به کارت جایگزین وجود نداشت.
اما حالا پس از دو دهه شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه شهرداری تهران با اجرای طرح شخصی‌سازی کارت بلیت، درصدد رفع این مشکل و ارائه خدمات یکپارچه تر در حمل‌ونقل عمومی برآمده است.
حال این پرسش ها مطرح است آیا شهروندان می توانند از مزایای این فناوری بدون نگرانی از درج اطلاعات شخصی در فضای عمومی بهره ببرند؟ نحوه نگهداری داده‌ها، حدود دسترسی به اطلاعات شخصی شهروندان و چگونگی حفاظت از حریم خصوصی آنان چگونه تعریف شده است؟
آیا همه ساکنان تهران ملزم به دریافت کارت بلیت های شخصی هستند؟ و ایجاد این زیرساخت متضمن اجرای بی نقص و رعایت کامل حقوق شهروندان است؟ اینها سوالاتی است شهروندان از مدیریت شهری دارند.
از سوی دیگر شهروندان نگرانند که با شخصی سازی بلیت مترو از داده‌های هویتی شان برای اهدافی متفاوت تر از اهداف توسعه خدمات شهری بهره برداری شود! آنان نگرانند که اگر شهردار تهران تغییر کند و فردی جدید جایگزین وی شود سرنوشت اطلاعات هویتی شان در شهرداری چه خواهد شد و آیا ممکن است برای مقاصد دیگری مورد استفاده قرار بگیرد؟
کارت بلیت ها چگونه شخصی سازی و صادر می شوند
فرایند صدور کارت بلیت های شخصی سازی شده اینگونه است که با شخصی سازی کارت بلیت های مترو؛ کد ملی خریدار در سامانه فروش ثبت می‌شود و کد تأیید به شماره تلفن همراهی ارسال می‌شود که سیم‌کارت آن به نام متقاضی باشد و پس از آن تأیید اطلاعات، کارت به نام فرد صادر می‌شود.
کارشناسان چه می گویند
مسئولان مترو معتقدند که شخصی‌سازی کارت بلیت تنها به حفظ موجودی کارت محدود نمی‌شود و اتصال کارت به هویت مسافران، ظرفیت‌های بیشتری را برای توسعه خدمات شهری ایجاد می‌کند.
آنان بر این باورند که با شخصی سازی کارت بلیت مترو، پرونده الکترونیکی سفر برای هر شهروند ایجاد می شود که این موضوع می تواند منجر به استفاده از ظرفیت‌های بیمه‌ای و اعمال تخفیف‌های حمایتی شود.
و البته کارشناسان شهری هم اعتقاد دارند که شخصی‌سازی کارت بلیت مترو می‌تواند مشکل قدیمی ازدست‌رفتن اعتبار کارت‌های مفقود شده شود و ارائه خدمات را هدفمندتر کند.
آنان باور دارند که در کنار اجرای طرح فوق باید بررسی جامعی درباره مزایای خدماتی و پیامدهای احتمالی آن در موضوع حریم خصوصی شهروندان توسط کارشناسان انجام گیرد.
شخصی سازی بدون ثبت اطلاعات هویتی ممکن نیست
هادی زند، مدیرارتباطات و امور بین‌الملل شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه دراین باره گفت: امکان خرید کارت‌های جدید بدون ثبت اطلاعات مالک وجود ندارد و حتما باید هویت افراد ثبت شود.
وی تاکید کرد: شهروندانی که از قبل کارت بلیت دارند نیازی به خرید کارت جدید ندارند و می‌توانند کارت موجود خود را از طریق نرم‌افزار "شهرزاد" یا باجه‌های منتخب به صورت رایگان به کد ملی و شماره همراه خود متصل کنند.
زند افزود: متقاضیان می‌توانند با ارائه کد ملی و سیم‌کارت به نام خود به گیشه فروش بلیت مراجعه کنند.
استفاده از بلیت شخصی‌سازی‌شده مترو اجباری نیست
و اما سید جعفر تشکری هاشمی؛ رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای شهر تهران با تأکید بر اینکه شخصی‌سازی بلیت مترو به معنای الزام شهروندان به ثبت اطلاعات هویتی نیست در گفت وگو با خبرنگار ایرنا افزود: هیچ مصوبه‌ای از شورای اسلامی شهر تهران مبنی بر استفاده اجباری همه مسافران از کارت‌های شخصی‌سازی‌شده وجود ندارد. نه چنین مصوبه‌ای در شورای شهر تصویب شده و نه استفاده از این نوع کارت‌ها به‌عنوان الزام برای مسافران تجویز شده است؛ بلکه این امکان صرفاً به‌صورت داوطلبانه برای شهروندانی در نظر گرفته شده که می‌خواهند از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کنند.
وی یادآور شد: شخصی سازی کارت بلیت ها موضوع جدیدی نیست و این موضوع از سال‌های گذشته با هدف حل مشکلات شهروندان در صورت مفقود شدن یا خرابی کارت‌های بلیت مطرح بود.
معاون پیشین حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران در ادامه با اشاره به مشکلات پیشین دارندگان کارت‌های بلیت حمل ونقل عمومی افزود: در گذشته اگر کارت شهروندی گم یا خراب می‌شد امکان پیگیری موجودی آن وجود نداشت و از طرفی مالکیت کارت نیز مشخص نبود؛ بنابراین هر فردی که کارت را پیدا می‌کرد می‌توانست از آن استفاده کند.
تشکری ادامه داد: برای رفع این مشکل این پیشنهاد مطرح شد که شهروندانی که تمایل دارند، کارت اختصاصی خود را داشته باشند تا در صورت مفقود شدن یا خرابی کارت، موجودی آن‌ها از بین نرود و امکان پیگیری اعتبار باقی‌مانده فراهم باشد. این موضوع با هدف کمک به شهروندان مورد موافقت قرار گرفت.
تشکری درباره ماهیت این کارت‌ها هم توضیح داد: این کارت‌ها برای استفاده از خدمات حمل ونقل عمومی و دیگر خدماتی از جمله مترو و اتوبوسرانی است و در صورت فراهم بودن زیرساخت‌های مربوطه برخی خدمات دیگر مانند پارک حاشیه‌ای نیز به آن اضافه خواهد شد.
وی گفت: البته نحوه استفاده از کارت‌ها به خدماتی بستگی دارد که شهرداری روی این بستر ارائه می‌کند.
وی در پاسخ به برخی نگرانی‌ها درباره ثبت اطلاعات شخصی شهروندان و احتمال استفاده های دیگری از این اطلاعات در آینده تأکید کرد: موضوع شخصی‌سازی کارت‌ها به معنای الزام مردم به ثبت اطلاعات شخصی یا نام‌دار شدن تمام کارت‌های حمل‌ونقل عمومی نیست و شهروندان همچنان می‌توانند از کارت‌های بی‌نام استفاده کنند.
به گفته وی، هدف از فراهم کردن امکان شخصی‌سازی ایجاد راهکاری برای حفظ موجودی کارت و حل مشکلات احتمالی شهروندان است و این امکان باید انتخابی و داوطلبانه باقی بماند.
تهرانی ها از مدیریت شهری چه می خواهند
اینک شهروندان تهرانی از مدیریت شهری می خواهند که در چنین شرایطی حدود اختیارات دسترسی به اطلاعات مشخص باشد. همچنین هرگونه استفاده از داده‌های هویتی حریم خصوصی افراد قابل پیگیری و نظارت باشد و شهروندان بدانند اطلاعاتشان برای چه اهدافی و تحت چه شرایطی نگهداری می‌شود.
علاوه بر این مشخص شود که هم در صورت دسترسی غیرمجاز یا افشای اطلاعات چه سازوکاری برای رسیدگی به شکایت شهروندان و پاسخ‌گویی مسئولان وجود خواهد داشت. همچنین وضعیت کارت‌های بی‌نام و مکان شهروندانی است که تمایلی به ثبت اطلاعات هویتی خود ندارند مشخص شود.
و در نهایت با مدیریت صحیح بر شخصی سازی کارت بلیت ها و عدم دسترسی غیر به دیتاهای خصوصی افراد و نظارت مؤثر از سوی شهرداری تهران در رفع نگرانی‌های شهروندان کمک شود.