سناریوی عجیب برای پایان تقابل ایران و آمریکا
در شرایطی که پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، گمانه‌زنی‌ها درباره آینده تقابل نظامی واشنگتن و تهران افزایش یافته است، یک تحلیل تازه از تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی، سناریوی متفاوتی را برای پایان دادن به این رویارویی مطرح می‌کند؛ سناریویی که نه به معنای صلح واقعی است و نه لزوما به جنگی تازه منتهی می‌شود.
به گزارش دیروزبان او این وضعیت را «راه‌حل پنیر سوئیسی» نامیده است؛ الگویی که در آن ساختار تحریم‌ها و محاصره اقتصادی ایران ظاهرا حفظ می‌شود، اما در عمل به‌تدریج کارایی خود را از دست می‌دهد.
پارسی معتقد است خوش‌بینی درباره کنار گذاشتن گزینه نظامی از سوی دونالد ترامپ هنوز زودهنگام است. با این حال، به باور او اگر رئیس‌جمهور آمریکا طی سه تا چهار هفته آینده تصمیم به حمله مجدد نگیرد، احتمال بازگشت واشنگتن به جنگ به‌تدریج کاهش خواهد یافت.
چرا احتمال جنگ دوباره کاهش می‌یابد؟
یکی از عوامل مهم در این تحلیل، تغییر موازنه سیاسی در داخل آمریکاست. با در اختیار گرفتن اکثریت مجلس نمایندگان و سنا از سوی دموکرات‌ها، فضای مانور سیاسی ترامپ محدودتر خواهد شد. همچنین احتمال تغییر در ترکیب کابینه و کنار رفتن وزیر جنگ آمریکا می‌تواند بر تصمیم‌گیری‌های نظامی دولت تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، پارسی معتقد است نخست‌وزیر آینده اسرائیل ممکن است به اندازه بنیامین نتانیاهو بر تقابل نظامی با ایران متمرکز نباشد و نتواند مانند او بر فضای سیاسی واشنگتن تأثیر بگذارد.
با این حال، کاهش احتمال جنگ الزاما به معنای افزایش شانس توافق نیست. اختلافات تهران و واشنگتن همچنان جدی است؛ از سرنوشت ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی ایران و آینده برنامه غنی‌سازی گرفته تا آتش‌بس منطقه‌ای، رفع تحریم‌ها و هزینه سیاسی توافق برای ترامپ.
پنیر سوئیسی؛ نه جنگ، نه صلح
مهم‌ترین بخش تحلیل پارسی به سناریویی مربوط می‌شود که در آن ترامپ بدون توافق رسمی با ایران، به‌تدریج از تقابل فاصله می‌گیرد.
در این الگو، آمریکا در ظاهر همچنان تحریم‌ها و محاصره اقتصادی را حفظ می‌کند، اما در عمل از شدت اجرای آن‌ها می‌کاهد. به‌تدریج محدودیت‌های تجاری سست می‌شوند، کشورهای آسیایی و خاورمیانه‌ای فعالیت اقتصادی و سرمایه‌گذاری در ایران را از سر می‌گیرند و شکاف‌هایی در ساختار تحریم‌ها ایجاد می‌شود.
پارسی این وضعیت را به پنیر سوئیسی تشبیه می‌کند؛ ساختاری که همچنان وجود دارد، اما مانند پنیر پر از حفره و شکاف است و دیگر انسجام و کارایی گذشته را ندارد.
چرا ترامپ ممکن است این سناریو را انتخاب کند؟
از نگاه نویسنده، چنین رویکردی یک مزیت سیاسی مهم برای ترامپ دارد: او می‌تواند بدون پذیرش رسمی شکست نظامی و بدون ورود به مذاکرات پیچیده و پرهزینه، از تقابل با ایران فاصله بگیرد.
ترامپ تمایلی ندارد توافقی را بپذیرد که از نگاه منتقدان، نشانه شکست کارزار نظامی او تلقی شود. در عین حال، حفظ کامل محاصره و تحریم‌ها نیز می‌تواند تنش را در سطحی نگه دارد که احتمال وقوع جنگ دیگری را افزایش دهد.
پارسی تأکید می‌کند راه‌حل پنیر سوئیسی جایگزین مناسبی برای یک توافق صلح واقعی نیست. توافقی که بتواند به ۴۷ سال خصومت پایان دهد، مانع گسترش تسلیحات هسته‌ای شود، اقتصاد ایران را به روی شرکت‌های آمریکایی باز کند و ثبات منطقه را افزایش دهد، همچنان گزینه مطلوب‌تری برای واشنگتن خواهد بود.
با این حال، به اعتقاد او، با توجه به تمایل ترامپ برای فرار از تصویر یک رئیس‌جمهور شکست‌خورده، بی‌حوصلگی او در دیپلماسی پیچیده و اختلافات تهران و واشنگتن، ممکن است در نهایت سناریوی پنیر سوئیسی را انتخاب کند؛ نه به این دلیل که بهترین گزینه است، بلکه چون هزینه سیاسی کمتری برای او دارد.