مدیرکل دفتر مجامع، با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه برگزاری هفته کتاب، گفت: اثرگذاری این رویداد فرهنگی زمانی افزایش می‌یابد که برنامه‌ها به مشارکت فعال مردم، تداوم فعالیت‌های کتابخوانی و ارزیابی نتایج منجر شوند.

علیرضا نوری‌زاده، مدیرکل دفتر مجامع، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به سابقه بیش از سه‌دهه برگزاری هفته کتاب، این رویداد را سرمایه‌ای ارزشمند در تقویم فرهنگی کشور دانست و گفت: استمرار هفته کتاب در بیش از سه‌دهه، یک سرمایه فرهنگی ارزشمند است. این مناسبت فرصت می‌دهد توجه عمومی به کتاب جلب شود، تلاش نویسندگان، ناشران، کتابداران و مروجان کتابخوانی دیده شود و نهادهای مختلف درباره مسئولیت خود در گسترش مطالعه گفت‌وگو کنند. حفظ چنین فرصتی در تقویم فرهنگی کشور اهمیت دارد؛ به‌ویژه در روزگاری که موضوعات متعددی برای جلب توجه مردم رقابت می‌کنند.


وی افزود: اکنون زمان مناسبی است که حاصل این تجربه را دقیق‌تر بررسی کنیم. در ارزیابی هفته کتاب باید ببینیم برنامه‌ها چه تعداد مخاطب جدید را با کتاب همراه کرده‌اند، چه فعالیت‌هایی پس از این هفته ادامه یافته و دسترسی مردم به کتاب چقدر بهتر شده است. ارزش این سابقه زمانی بیشتر می‌شود که تجربه‌های موفق آن را بشناسیم، کاستی‌ها را اصلاح کنیم و هر دوره بر دستاورد دوره پیشین بیفزاییم.

مدیرکل دفتر مجامع درباره میزان تأثیرگذاری هفته کتاب در ایجاد فرهنگ کتابخوانی اظهار کرد: هفته کتاب می‌تواند انگیزه آغاز مطالعه را ایجاد کند و فرصتی برای آشنایی مردم با کتاب‌های متناسب با علاقه و نیازشان باشد، اما تبدیل این انگیزه به عادت، به تداوم ارتباط با کتاب وابسته است. برای مثال، کودکی که در یک برنامه بلندخوانی شرکت می‌کند، باید پس از آن نیز به کتاب مناسب، مربی همراه و جمعی برای صحبت درباره خوانده‌هایش دسترسی داشته باشد. بنابراین، میزان اثرگذاری هفته کتاب را باید در پیوند آن با زندگی روزمره خانواده‌ها، مدارس و محله‌ها جست‌وجو کرد.

نوری‌زاده، با تأکید بر ضرورت حرکت برنامه‌های هفته کتاب به سمت مشارکت فعال مخاطبان گفت: بلندخوانی، قصه‌گویی، باشگاه‌های کتابخوانی، دیدار و گفت‌وگو با نویسندگان و نشست‌های خانوادگی می‌توانند زمینه مشارکت بیشتر مردم را فراهم کنند. شعار امسال، «با کتاب گفت‌وگو کنیم»، نیز زمینه مناسبی برای این رویکرد ایجاد کرده است. باید به مخاطب فرصت بدهیم پرسش کند، برداشت خود را بیان کند و درباره ارتباط کتاب با مسائل زندگی‌اش حرف بزند.

وی توجه به کودکان و نوجوانان، حمایت از مربیان و مروجان کتابخوانی و استفاده سنجیده از کتاب‌های صوتی و الکترونیکی را از دیگر ضرورت‌های برنامه‌ریزی برای ترویج مطالعه برشمرد.


مدیرکل دفتر مجامع در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی برگزاری اثربخش‌تر هفته کتاب بیان کرد: به نظرم، سه ویژگی مشارکت مردم، تداوم فعالیت‌ها و امکان ارزیابی نتایج، در موفقیت این رویداد تعیین‌کننده است. خانواده‌ها، معلمان، کتابداران، کتاب‌فروشان، انجمن‌های فرهنگی و مروجان محلی باید در طراحی و اجرای برنامه‌ها سهم داشته باشند. این افراد مخاطبان خود را می‌شناسند و می‌توانند برنامه‌ای متناسب با نیازهای آنان پیشنهاد دهند. نقش دستگاه‌های فرهنگی نیز فراهم‌کردن امکانات، پشتیبانی و کمک به ارتباط این مجموعه‌ها با یکدیگر است.

وی ادامه داد: همچنین لازم است از ابتدا برای ادامه هر فعالیت برنامه‌ریزی کنیم؛ برای مثال، نشست آشنایی با کتاب می‌تواند به تشکیل یک جمع کتابخوانی منجر شود و کارگاه مربیان نیز باید برنامه پیگیری و انتقال تجربه داشته باشد. توجه به روستاها و محله‌های کم‌برخوردار، تأمین کتاب متناسب با نیاز مخاطبان و تقویت ارتباط مدارس با کتابخانه‌ها و کتاب‌فروشی‌ها نیز از ضرورت‌های این حوزه است.


نوری‌زاده با اشاره به اهمیت ارزیابی برنامه‌های هفته کتاب تصریح کرد: در ارزیابی باید شاخص‌های روشنی داشته باشیم؛ اینکه چند مخاطب تازه جذب شده‌اند، چند جمع کتابخوانی فعال مانده‌اند و اعضا چه تجربه‌ای از برنامه داشته‌اند. پاسخ به این پرسش‌ها کمک می‌کند منابع و حمایت‌ها به فعالیت‌های مؤثرتر اختصاص پیدا کند.


وی در ادامه درباره نقش هفته کتاب در تقویت هویت فرهنگی و جمعی جامعه گفت: کتاب یکی از راه‌های شناخت ریشه‌ها، حافظه تاریخی و تجربه مشترک ماست. آشنایی نسل جدید با زبان و ادبیات فارسی، میراث اسلامی و ایرانی و روایت‌های متنوع اقوام و مناطق کشور می‌تواند احساس تعلق به ایران را عمیق‌تر کند. هفته کتاب فرصت مناسبی است تا این میراث در قالب خواندن، روایت‌کردن و گفت‌وگو با تجربه امروز مردم ارتباط پیدا کند.

مدیرکل دفتر مجامع افزود: علاوه‌براین وقتی افراد با سن، سلیقه و پیشینه متفاوت درباره یک کتاب صحبت می‌کنند، فرصتی برای شنیدن یکدیگر پیدا می‌شود. شناخت زندگی و دغدغه‌های دیگران می‌تواند به همدلی و پذیرش تفاوت‌ها کمک کند. هویت جمعی نیز با همین شناخت متقابل و احساس سهیم‌بودن در یک سرنوشت مشترک تقویت می‌شود.


نوری‌زاده، با تأکید بر ظرفیت کتابخوانی جمعی برای تقویت همبستگی اجتماعی خاطرنشان کرد: در شرایطی که جامعه ما به امید، همبستگی و تاب‌آوری نیاز دارد، برنامه‌های جمعی کتابخوانی می‌توانند فضایی برای بیان تجربه‌ها، فهم نگرانی‌های مشترک و تقویت پیوند میان نسل‌ها فراهم کنند. هر اندازه هفته کتاب بتواند چنین ارتباطی ایجاد کند، حضور آن در زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم ماندگارتر خواهد شد.