پارک کردن خودرو در حاشیه بعضی از خیابان‌ها، برخلاف تصور برخی رانندگان، همیشه رایگان نیست. در معابری که طرح پارک حاشیه‌ای اجرا می‌شود، توقف خودرو مشمول هزینه است و این مبلغ براساس مدت پارک و موقعیت خیابان محاسبه می‌گردد. به همین دلیل، ممکن است مالک خودرو با بدهی پارک حاشیه‌ای مواجه شود، بدون اینکه هنگام توقف از ثبت هزینه اطلاع داشته باشد. مبنای قانونی دریافت این هزینه، ماده ۱۵ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی است. عوارض پارک حاشیه‌ای با جریمه‌های رانندگی تفاوت دارد و شیوه محاسبه، استعلام و پرداخت آن نیز متفاوت خواهد بود. در این مطلب، تعرفه پارک حاشیه‌ای در سال ۱۴۰۵، روش مشاهده بدهی از طریق سامانه‌های مربوط و نحوه پیگیری اعتراض به مبالغ ثبت‌شده را بررسی می‌کنیم.
عوارض پارک حاشیه‌ای چیست؟
پارک حاشیه‌ای به توقف خودرو در بخش‌های مشخص‌شده‌ای از حاشیه خیابان گفته می‌شود که مدیریت و استفاده از فضای پارک در آنها تحت نظارت شهرداری قرار دارد. در این محدوده‌ها، راننده برای استفاده از جای پارک باید هزینه تعیین‌شده را پرداخت کند. در گذشته، دریافت هزینه توقف در برخی خیابان‌ها با استفاده از پارکومتر انجام می‌شد؛ اما در شیوه هوشمند، ثبت توقف و محاسبه هزینه می‌تواند بدون مراجعه به متصدی یا پرداخت نقدی در محل صورت بگیرد. در این روش، اطلاعات خودرو از طریق پلاک شناسایی می‌شود و مبلغ قابل پرداخت براساس مدت توقف و تعرفه معبر محاسبه خواهد شد.
بنابراین، نداشتن قبض کاغذی یا دریافت نکردن پیامک به معنای رایگان بودن توقف نیست. اگر خودرو در محدوده مشمول طرح پارک حاشیه‌ای متوقف شده باشد، هزینه مربوط به آن می‌تواند برای پلاک خودرو ثبت گردد. طبق اعلام پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، این طرح در مناطق ۱، ۴، ۵ و ۲۲ تهران اجرا می‌شود. ساعات فعالیت طرح نیز از ساعت ۷ صبح تا ۲۱ اعلام شده است. علاوه بر تهران، شهرهایی مانند اردبیل، همدان، گرگان و مشهد نیز از جمله شهرهای دارای طرح پارک حاشیه‌ای هستند.
هزینه پارک حاشیه‌ای در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
مبلغ عوارض پارک حاشیه‌ای در تهران به دو عامل اصلی وابسته است:
- مدت زمانی که خودرو در محل توقف داشته است.
- رده معبری که جای پارک در آن قرار دارد.
براساس تعرفه سال ۱۴۰۵، نرخ پایه توقف خودروهای سواری و وانت در دو ساعت ابتدایی، برای هر نیم‌ساعت ۶ هزار و ۱۰۰ تومان است. پس از گذشت دو ساعت، هزینه هر نیم‌ساعت افزایش پیدا می‌کند. تعرفه اعلام‌شده برای خودروهای سنگین‌تر نیز بیشتر خواهد بود.
برای موتورسیکلت نیز با توجه به اینکه هر پنج دستگاه تقریباً به اندازه یک خودرو فضای پارک اشغال می‌کنند، هزینه‌ای معادل ۲۰ درصد تعرفه پارک خودرو در نظر گرفته شده است.
رده معبر چه تأثیری بر هزینه پارک دارد؟
مبالغ جدول بالا نرخ پایه هستند و هزینه نهایی با توجه به موقعیت خیابان تغییر می‌کند. معابر مشمول طرح در چهار گروه الف، ب، ج و د قرار می‌گیرند و هر گروه ضریب مشخصی دارد. معابری که با تقاضای بیشتر برای جای پارک مواجه هستند یا در محدوده‌های پرتردد تجاری، اداری و خدماتی قرار گرفته‌اند، ممکن است در رده‌های بالاتر طبقه‌بندی شوند. رده الف بیشترین ضریب و رده د کمترین ضریب را دارد.
برای نمونه، اگر خودروی سواری به مدت ۸ ساعت در یک محل مشمول طرح توقف داشته باشد، هزینه پایه آن حدود ۱۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان محاسبه می‌شود. با اعمال ضریب معبر، مبلغ نهایی متفاوت خواهد بود.
مبالغ ماهانه جدول با فرض تکرار روزانه ۸ ساعت توقف در طول ۳۰ روز محاسبه شده‌اند؛ بنابراین، هزینه واقعی هر راننده به مدت توقف و رده معبر مورد استفاده او بستگی دارد.
تفاوت بدهی پارک حاشیه‌ای با خلافی خودرو چیست؟
عوارض پارک حاشیه‌ای و خلافی خودرو دو نوع بدهی متفاوت هستند. خلافی در پی ثبت تخلف رانندگی ایجاد می‌شود و رسیدگی به آن در حوزه پلیس راهور قرار دارد. در مقابل، هزینه پارک حاشیه‌ای بابت استفاده از محل‌های تعیین‌شده برای توقف خودرو در حاشیه خیابان دریافت می‌شود. در تهران، مدیریت و اجرای طرح پارک حاشیه‌ای بر عهده مجموعه مدیریت شهری و شهرداری است. به همین دلیل، برای بررسی این بدهی باید از مسیرهای مربوط به پارک حاشیه‌ای اقدام کرد و نباید آن را با فهرست جرایم رانندگی یکسان دانست.
چرا ممکن است از بدهی پارک حاشیه‌ای مطلع نشویم؟
یکی از دلایل ایجاد بدهی ناخواسته، ناآگاهی رانندگان از محدوده‌های اجرای طرح است. شاید فردی خودرو را در کنار خیابان پارک کند، اما نداند آن محل جزو محدوده‌های مشمول عوارض قرار دارد. از سوی دیگر، اطلاع‌رسانی درباره هزینه پارک حاشیه‌ای لزوماً مانند پیامک تخلفات رانندگی نیست. در نتیجه، ممکن است راننده پس از هر بار توقف پیامک جداگانه‌ای دریافت نکند و تنها هنگام بررسی حساب خودرو متوجه بدهی‌های ثبت‌شده شود. برای جلوگیری از انباشته شدن این هزینه‌ها، بهتر است رانندگان پیش از توقف به تابلوهای نصب‌شده در معبر توجه کرده و در صورت استفاده از محدوده‌های تحت پوشش طرح، بدهی پلاک خود را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنند.
چگونه بدهی پارک حاشیه‌ای را استعلام و پرداخت کنیم؟
برای مشاهده و پرداخت عوارض پارک حاشیه‌ای هوشمند در تهران می‌توان از سامانه تهران من یا سامانه شهرزاد استفاده کرد. در این سامانه‌ها، اطلاعات مربوط به خودرو و بدهی ثبت‌شده در دسترس قرار می‌گیرد. مراحل استعلام و پرداخت به این صورت است:
- وارد سامانه تهران من یا شهرزاد شوید.
- از صفحه اصلی، بخش «پارک حاشیه‌ای» را انتخاب کنید.
- خودروی موردنظر را از فهرست خودروهای ثبت‌شده انتخاب نمایید. اگر پلاک خودرو در سامانه وجود ندارد، از گزینه «افزودن خودرو» برای ثبت آن استفاده کنید.
- جزئیات بدهی‌های مربوط به پارک حاشیه‌ای را می‌بینید.
- مبلغ نمایش‌داده‌شده را از همان بخش پرداخت کنید. در صورت استفاده از کیف پول سامانه، باید موجودی کافی برای پرداخت داشته باشید.
پیش از پرداخت، اطلاعات پلاک و جزئیات بدهی را بررسی کنید تا مطمئن شوید مبلغ نمایش‌داده‌شده به خودروی شما مربوط است.
در صورت عوارض به پارک حاشیه‌ای چه کنیم؟
اگر مبلغی برای پلاک خودرو ثبت شده که آن را نادرست می‌دانید، بهتر است ابتدا جزئیات بدهی را در سامانه مربوط بررسی کنید. در صورت باقی ماندن ابهام یا وجود مغایرت، می‌توانید برای پیگیری موضوع و بررسی اطلاعات پلاک به یکی از دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه نمایید. هنگام پیگیری، اطلاعات خودرو و جزئیات بدهی ثبت‌شده را در اختیار داشته باشید تا بررسی موضوع آسان‌تر انجام شود. همچنین، پیش از پرداخت مبلغ مورد اعتراض، مسیر رسمی رسیدگی به مغایرت را بررسی کنید تا مشخص شود برای ثبت و پیگیری اعتراض چه مراحلی لازم است.