گاهی تخریب یک خانه، فقط از بین رفتن چند دیوار و سقف نیست؛ بخشی از حافظه معماری یک شهر هم با آن از دست می‌رود. خانه تاریخی عطاری سیرجان، یکی از نمونه‌های معماری بومی این شهر، حالا به خاطره‌ای از گذشته پیوسته است؛ خانه‌ای که با بادگیر، حیاط و فضاهای متنوع داخلی، تصویری از شیوه زندگی و هوشمندی معماران ایرانی در هماهنگی با اقلیم ارائه می‌کرد.
این خانه با الهام از خانه زرتشتیان کرمان و به دست محمد شجاعی، معمار شناخته‌شده بادگیر چپقی سیرجان، ساخته شده بود. آنچه این بنا را متمایز می‌کرد، تنها ظاهر تاریخی آن نبود؛ بلکه کنار هم قرار گرفتن فضاهایی بود که هرکدام کارکرد مشخصی در زندگی روزمره داشتند. هشتی و دالان، مسیر ورود به خانه را شکل می‌دادند و حیاط، به‌عنوان قلب مجموعه، میان بخش‌های مختلف ارتباط برقرار می‌کرد.
بهترین‌های معماری و دکوراسیون داخلی
در بخش‌های داخلی، فضاهایی مانند تالار، سه‌دری، اتاق زمستان، اتاق تابستان، اتاق کار و مطبخ دیده می‌شدند. این تنوع فضایی نشان می‌داد که خانه‌های سنتی ایرانی بر اساس نیازهای گوناگون ساکنان و تغییرات فصل طراحی می‌شدند. تفکیک فضاهای تابستانی و زمستانی نیز از توجه به شرایط اقلیمی و تلاش برای ایجاد آسایش حرارتی حکایت داشت؛ موضوعی که پیش از رواج تجهیزات مدرن سرمایش و گرمایش، اهمیتی اساسی در معماری خانه‌ها داشت.
بادگیر خانه نیز بخشی از همین منطق معماری بود؛ عنصری که در کنار سازمان‌دهی حیاط و اتاق‌ها، یادآور راهکارهای بومی برای سازگاری با آب‌وهوای گرم و خشک منطقه است.
تخریب خانه تاریخی عطاری، بار دیگر اهمیت شناسایی، مستندسازی و نگهداری از بناهای ارزشمند محلی را مطرح می‌کند. معماری تاریخی تنها به بناهای مشهور و ثبت‌شده محدود نمی‌شود؛ گاهی خانه‌ای در دل یک شهر، با جزئیات و شیوه سازمان‌دهی فضاهایش، بخشی مهم از هویت آن منطقه را در خود حفظ کرده است. با از بین رفتن چنین خانه‌هایی، شناخت بخشی از تجربه معماری و زندگی نسل‌های گذشته نیز دشوارتر می‌شود.