بسیاری از افراد تصور میکنند صابونهای آنتیباکتریال محافظت بیشتری در برابر میکروبها ایجاد میکنند، اما تحقیقات نشان میدهد این محصولات مزیت اثباتشدهای نسبت به صابونهای معمولی ندارند. متخصصان تأکید میکنند آنچه اهمیت دارد، شستن صحیح دستها به مدت حداقل ۲۰ ثانیه است، نه نوع صابون.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از clevelandclinic، تحقیقات نشان میدهد صابونهای آنتیباکتریال در از بین بردن میکروبها مؤثرتر از آب و صابون معمولی نیستند.
همه ما میدانیم شستن دستها چقدر اهمیت دارد. این کار به جلوگیری از انتقال میکروبها کمک میکند و خطر ابتلا به بیماریها را کاهش میدهد. اما آیا نوع صابونی که استفاده میکنیم هم اهمیت دارد؟
نام «صابون آنتیباکتریال» این تصور را ایجاد میکند که محافظت بیشتری در برابر میکروبها فراهم میکند. با این حال، دکتر «چارلز گاروِن»، پزشک خانواده، میگوید این نوع صابون در عمل مزیت ویژهای نسبت به صابونهای معمولی ندارد.
صابون آنتیباکتریال چیست؟
صابونهای آنتیباکتریال حاوی مواد شیمیایی خاصی هستند که در صابونهای معمولی وجود ندارند.
دکتر گاروِن توضیح میدهد:«این محصولات با این ادعا به بازار عرضه میشوند که بهتر از صابونهای معمولی از بیماریها و برخی عفونتها پیشگیری میکنند، اما تاکنون چنین برتریای به اثبات نرسیده است.»
در واقع، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال ۲۰۱۶ استفاده از ۱۹ ماده شیمیایی رایج را در صابونهای آنتیباکتریال بدون نسخه ممنوع کرد. این سازمان اعلام کرد شواهد کافی برای اثبات ایمنی بلندمدت یا اثربخشی بیشتر این مواد نسبت به صابون معمولی وجود ندارد.
از جمله موادی که ممنوع شدند میتوان به «تریکلوزان» و «تریکلوکاربان» اشاره کرد.
امروزه برخی صابونهای آنتیباکتریال ممکن است حاوی مواد زیر باشند:
- بنزالکونیوم کلراید
- بنزتونیوم کلراید
- کلروکسیلنول (PCMX)
صابون آنتیباکتریال مؤثرتر است؟
مطالعات نشان دادهاند که شستوشوی صحیح دستها میتواند انتقال برخی بیماریهای عفونی، از جمله بیماریهای تنفسی، را بیش از ۲۰ درصد کاهش دهد.
اما برای دستیابی به این مزایا نیازی به صابون آنتیباکتریال نیست.
نقش واقعی صابون چیست؟
برخلاف تصور رایج، صابون به طور مستقیم باکتریها را نمیکشد.
وظیفه اصلی صابون این است که چربیها، آلودگیها و میکروبها را از سطح پوست جدا کند تا آب بتواند آنها را از روی دستها بشوید و حذف کند.
دکتر گاروِن میگوید:«شستن دستها با آب جاری و صابون معمولی به مدت حداقل ۲۰ ثانیه یکی از مهمترین اقداماتی است که میتوان برای پیشگیری از بیماری و جلوگیری از انتقال میکروبها انجام داد. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ترکیبات آنتیباکتریال عملکرد بهتری دارند و حتی ممکن است احساس امنیت کاذب ایجاد کنند.»
بسیاری از بیماریها اصلاً باکتریایی نیستند
نکته مهم دیگر این است که بخش بزرگی از عفونتهایی که روزانه با آنها مواجه هستیم، منشأ ویروسی دارند نه باکتریایی.
بنابراین حتی اگر صابون آنتیباکتریال بتواند روی برخی باکتریها اثر بگذارد، باز هم تأثیر چندانی بر بسیاری از بیماریهای شایع نخواهد داشت.
به همین دلیل، آب و صابون معمولی همچنان استاندارد طلایی برای بهداشت دست محسوب میشوند.
نگرانی درباره مقاومت آنتیبیوتیکی
یکی از نگرانیهای مهم درباره استفاده گسترده از مواد آنتیباکتریال، افزایش مقاومت میکروبی است.
مقاومت آنتیبیوتیکی زمانی رخ میدهد که باکتریها به مرور زمان خود را با مواد ضدباکتری سازگار کرده و در برابر درمانهای آنتیبیوتیکی مقاوم شوند.
این موضوع میتواند درمان عفونتها را در آینده دشوارتر کند.
چه زمانی ممکن است صابون آنتیباکتریال مفید باشد؟
در برخی شرایط خاص ممکن است پزشکان استفاده از صابون آنتیباکتریال را توصیه کنند، از جمله:
- هنگام کار با گوشت خام
- در برخی عفونتهای پوستی خاص
- زمانی که پزشک دستور ویژهای برای استفاده از آن داده باشد
اما برای شستوشوی روزمره دستها، آب و صابون معمولی کاملاً کافی است.
به گفته متخصصان، مهمتر از نوع صابون، نحوه صحیح شستن دستهاست؛ یعنی مدت زمان شستوشو و دقت در تمیز کردن تمام قسمتهای دست.
روش صحیح شستن دستها
بر اساس برآوردهای مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، تا ۸۰ درصد بیماریهای عفونی از طریق تماس منتقل میشوند.
برای شستوشوی صحیح دستها:
- از یک قالب صابون یا حداقل یک قاشق چایخوری صابون مایع استفاده کنید.
- دستها را حداقل ۲۰ ثانیه به خوبی کفآلود کنید.
- بین انگشتان و زیر ناخنها را فراموش نکنید.
- پس از شستوشو دستها را کاملاً آبکشی کنید.
- با حوله تمیز یا دستگاه خشککن دستها را خشک کنید.
دکتر گاروِن میگوید:«میتوان دستها را با آب گرم یا سرد شست، اما آب گرم ممکن است کمی بهتر به جدا شدن چربیها از سطح پوست کمک کند.»
متخصصان تأکید میکنند که صابونهای آنتیباکتریال برای استفاده روزمره مزیت اثباتشدهای نسبت به صابون معمولی ندارند.
دکتر گاروِن میگوید:«میزان ابتلا به بیماری در افرادی که از صابون معمولی استفاده میکنند با کسانی که از صابون آنتیباکتریال استفاده میکنند تفاوتی ندارد. اگر دستهای خود را به درستی بشویید، باکتریها از بین خواهند رفت.»