تهران- ایرنا- فهرست جدید تیم ملی با غیبت ۱۴ ستاره سرشناس و حضور چهره‌های جوان معادلات اردوگاه یوزها را تغییر داده است. اما آیا تصمیم جنجالی قلعه‌نویی نشانه آغاز یک نسل تازه است یا فقط یک خانه‌تکانی موقت؟
به گزارش ایرنا، فهرست ۲۹ نفره تیم ملی فوتبال ایران برای حضور در تورنمنت عراق را باید یکی از متفاوت‌ترین انتخاب‌های امیر قلعه‌نویی در دوران حضورش روی نیمکت تیم ملی دانست. فهرستی که در آن تعدادی از نام‌های شناخته‌شده و همیشگی فوتبال ایران غایب هستند و در مقابل فرصت قابل توجهی در اختیار بازیکنان جوان و کم‌تجربه قرار گرفته است. در این گزارش قصد داریم این لیست را به صورت کامل مورد بررسی قرار دهیم.
شاید در نگاه اول به این لیست فکر کنید که تیم ملی شروع به تغییر نسل کرده است و سرانجام ژنرال قصد دارد با توجه به وقفه‌ای که در شروع جام ملت‌های آسیا ایجاد شده، جوانگرایی را در تیم ملی آغاز کند، اما اظهارات رسمی فدراسیون فوتبال درباره حفظ جایگاه بازیکنان باتجربه در برنامه‌های آینده این موضوع را به صورت رسمی نقض می‌کند و شاید این لیست فقط یک خانه‌تکانی موقت از طرف ژنرال باشد.
یکی از مهم‌ترین انتقادهایی که طی ماه‌های گذشته به تیم ملی و امیر قلعه‌نویی وارد می‌شد میانگین سنی بالای بازیکنان و وابستگی بیش از اندازه به چهره‌هایی بود که سال‌ها در ترکیب اصلی ایران حضور داشتند. موضوعی که ضرورت جوانگرایی و برنامه‌ریزی برای انتقال تدریجی قدرت به نسل جدید را به یکی از بحث‌های اصلی فوتبال ایران تبدیل کرده بود.
سرمربی تیم ملی نیز پس از فیفادی گذشته از حرکت سریع‌تر به سمت جوان‌سازی صحبت کرده بود و حالا فهرست جدید برای دو دیدار مقابل فلسطین و عراق نخستین نشانه جدی از عملیاتی شدن این وعده محسوب می‌شود. تعویق یک‌ساله جام ملت‌های آسیا نیز فرصت زمانی بیشتری در اختیار کادر فنی قرار داده تا بدون فشار مسابقات رسمی آن تورنمنت شرایط بازیکنان جوان را در سطح ملی ارزیابی کند.
۱۴ غایب سرشناس با مجموع ۴۷۰ سال سن
ابتدا غایبان سرشناس این لیست را مورد بررسی قرار می‌دهیم که در بین آنها نام‌های بزرگی با رکوردهای مختلف در سطح ملی فوتبال دیده می‌شود.
علیرضا بیرانوند، سیدحسین حسینی، میلاد محمدی، احسان حاج‌صفی، رامین رضاییان، حسین کنعانی‌زادگان، روزبه چشمی، شجاع خلیل‌زاده، مهدی ترابی، سامان قدوس، علیرضا جهانبخش، مهدی طارمی، علی علیپور و شهریار مغانلو، ۱۴ بازیکن سرشناسی هستند که در فهرست جدید جایی ندارند.
مجموع سن این ۱۴ بازیکن به ۴۷۰ سال می‌رسد. به عبارتی میانگین سنی این گروه بیش از ۳۳ سال است. چنین آماری به‌خوبی نشان می‌دهد که قلعه‌نویی در این اردو تا چه اندازه از چهره‌های باتجربه فاصله گرفته و به دنبال بررسی گزینه‌های جدید است تا بتواند به تدریج در تیم ملی جوانگرایی را انجام دهد.
در میان غایبان، نام بازیکنانی دیده می‌شود که سابقه حضور در چندین دوره جام جهانی و سال‌ها همراهی با تیم ملی را دارند. بیرانوند، حاج‌صفی، شجاع خلیل‌زاده، جهانبخش و طارمی تنها بخشی از چهره‌هایی هستند که در مقاطع مختلف از مهره‌های اصلی تیم ملی به شمار می‌رفتند. البته غیبت تعدادی از این بازیکنان با مصدومیت ارتباط دارد و نمی‌توان تمام تغییرات را به تصمیم فنی یا کنار گذاشتن نسل قبلی نسبت داد.
میانگین سنی ۲۵.۵ سال؛ تغییر محسوس در ترکیب یوزها
یکی از آمارهای قابل توجه فهرست جدید تیم ملی میانگین سنی حدود ۲۵.۵ سال برای ۲۹ بازیکن دعوت‌شده است. عددی که در مقایسه با انتقادهای ماه‌های گذشته درباره بالا بودن سن تیم ملی اهمیت زیادی دارد. نکته جالب در سیاست انتخاب بازیکنان، تفاوت نگاه کادر فنی به نفرات شاغل در لیگ برتر و لژیونرهاست. نکته جالب این خواهد بود که پیام نیازمند با ۳۱ سال سن تنها بازیکن بالای ۳۰ سال شاغل در فوتبال ایران در این اردو محسوب می‌شود. در مقابل کادر فنی همچنان از چند لژیونر باتجربه مانند سعید عزت‌اللهی و سردار آزمون استفاده کرده است.
قلعه‌نویی قصد دارد در این تورنمنت در کنار بازیکنان باتجربه از جوان‌ها نیز در ترکیب اصلی استفاده کند. برخلاف رویه گذشته که جوان‌ها فقط برای پایین آوردن میانگین سنی دعوت می‌شدند و بیشتر بر روی نیمکت یا سکو قرار می‌گرفتند.
در خط میانی سعید عزت‌اللهی که در شباب الاهلی امارات با بازوبند کاپیتانی نمایش‌های خوبی داشته در کنار محمد قربانی و امید نورافکن از جمله بازیکنان باتجربه‌تر هستند و در کنار آنها امیرمحمد رزاقی‌نیا و جواد حسین‌نژاد فرصت بیشتری برای اثبات توانایی‌های خود پیدا کرده‌اند. حسین‌نژاد نیز پس از غیبت در اردوهای اخیر و گلزنی برای دینامو ماخاچ‌قلعه، بار دیگر مورد توجه کادر فنی قرار گرفته است. نورافکن که از لیست نهایی جام جهانی کنار گذاشته شده بود با نمایش فوق‌العاده‌ای که در این فصل با لباس سپاهان داشت، یک‌بار دیگر شایستگی‌های خود را نشان داد و توانست در لیست قلعه‌نویی قرار بگیرد.
۶ چهره جدید و فرصت برای استعدادهای زیر ۲۱ سال
یکی از ویژگی‌های مهم فهرست ۲۹ نفره تیم ملی حضور شش بازیکنی است که برای نخستین بار فرصت حضور در اردوی تیم بزرگسالان را پیدا کرده‌اند. بازیکنانی که در لیگ برتر توانستند نمایش‌های خوبی داشته باشند و حالا سرانجام مزد این عملکرد خوب خود را دریافت کردند.
ادیب زارعی و اسماعیل قلی‌زاده از جمله بازیکنانی هستند که برای نخستین بار به تیم ملی بزرگسالان دعوت شده‌اند. قلی‌زاده ۲۰ ساله در فصل جاری سه گل و دو پاس گل برای آبی‌پوشان تهرانی به ثبت رسانده و عملکردش در ترکیب استقلال به‌ویژه در مسابقات داخلی و لیگ نخبگان توجه‌ها را به خود جلب کرده است. او در کنار شش بازیکن دیگر استقلال سهم این باشگاه را در فهرست جدید تیم ملی پررنگ کرده و با این تفاسیر استقلال بیشترین بازیکن را در این لیست به خود اختصاص داده است.
اسماعیل قلی‌زاده در کنار افشین صادقی و امیرحسین فارسی سه چهره جوان و آینده‌دار در فهرست جدید هستند که هر سه زیر ۲۱ سال سن دارند. صادقی وینگر نساجی با توانایی دریبل‌زنی و میانگین سه دریبل موفق در هر مسابقه یکی از بازیکنان مورد توجه در رقابت‌های لیگ بوده و پس از حضور در رده امید اکنون فرصت حضور در جمع بزرگسالان را به دست آورده است. او در ابتدای این فصل از پیکان راهی نساجی شد و حالا با انگیزه بالا می‌تواند درخشش خود در لیگ برتر را در این تورنمنت در صورت فرصت بازی به نمایش بگذارد.
اما شاید جذاب‌ترین نام در میان بازیکنان جوان امیرحسین فارسی باشد. مهاجم ۱۹ ساله خیبر خرم‌آباد که با ثبت چهار گل و دو پاس گل در ۱۲ مسابقه لیگ به یکی از چهره‌های درخشان این فصل تبدیل شده است. فارسی علاوه بر حضور در فهرست تیم ملی بزرگسالان در فهرست تیم جوانان نیز قرار دارد و دعوت او به اردوی قلعه‌نویی نشان می‌دهد عملکرد این مهاجم جوان از نگاه کادر فنی دور نمانده است. او جوان‌ترین بازیکن دعوت‌شده به این اردو محسوب می‌شود و حالا این فرصت را دارد تا توانایی‌هایش را در سطح بالاتری به نمایش بگذارد. البته فارسی جوان در آخرین دیدار لیگ مقابل تراکتور خوش‌شانس نبود و با دریافت کارت قرمز در آخرین دقایق نیمه اول تیم خود را ۱۰ نفره کرد اما او به اندازه‌ای در ۱۱ بازی قبلی خیبر خوب بود که این اخراج اصلا به چشم نمی‌آید. گزارش کامل در رابطه با روند فوتبالی فارسی را در اینجا بخوانید.
کسری طاهری نیز یکی دیگر از بازیکنان جوانی است که با عملکرد درخشان خود در سپاهان به تیم ملی رسیده است. این مهاجم ۲۰ ساله با ثبت شش گل یکی از شروع‌های موفق را در فصل جاری تجربه کرده و دعوت به تیم ملی را به‌عنوان پاداش عملکردش دریافت کرده است. او که فصل را با مصدومیت آغاز کرد و در ابتدای فصل در آستانه انتقال به پرسپولیس نیز قرار داشت، رفته رفته همانند تیم سپاهان به روزهای اوج خود برگشت و حالا با طلایی‌پوشان صدرنشین لیگ است.
تغییرات گسترده در خط دروازه؛ چه کسی جانشین بیرانوند می‌شود؟
در خط دروازه نیز فهرست جدید تفاوت‌های قابل توجهی با اردوهای گذشته دارد. غیبت علیرضا بیرانوند به دلیل مصدومیت در کنار دعوت نشدن سیدحسین حسینی شرایط را برای حضور دروازه‌بان‌های دیگر فراهم کرده است. پیام نیازمند، محمد خلیفه، حبیب فرعباسی و ادیب زارعی چهار دروازه‌بانی هستند که در فهرست جدید قرار گرفته‌اند.
حبیب فرعباسی یکی از چهره‌هایی است که مدت‌ها انتظار حضور در تیم ملی را می‌کشید. دروازه‌بان استقلال در ۱۵ مسابقه این فصل در آسیا و لیگ برتر برای استقلال موفق به ثبت ۹ کلین‌شیت شده و تنها ۸ گل دریافت کرده است. او در فیفادی قبلی نیز در آستانه دعوت به تیم ملی قرار داشت، اما مصدومیت مانع از حضورش شد. حالا این فرصت برای فرعباسی فراهم شده تا توانایی‌هایش را به کادر فنی نشان دهد و برای رقابت در مسیر جانشینی بیرانوند گام بردارد. فرعباسی به خوبی می‌داند که در نیم فصل یک رقیب جدی به نام محمد خلیفه که در این لیست نیز حضور دارد به جمع بازیکنان استقلال اضافه می‌شود و باید با تمام تمرکز برای حفظ جایگاه خود تلاش کند.
ادیب زارعی نیز با وجود شرایط نه‌چندان مطلوب تیم باشگاهی‌اش در جدول لیگ عملکرد فردی قابل قبولی داشته است. این دروازه‌بان ۲۳ ساله در ۱۰ مسابقه سه کلین‌شیت ثبت کرده و ۱۰ بار دروازه‌اش باز شده است. آمار ۸۳.۶۱ درصدی مهار شوت‌ها و میانگین پنج مهار موفق در هر مسابقه از جمله نکات آماری قابل توجه درباره این دروازه‌بان جوان و آینده‌دار است.
با این حال غیبت سیدحسین حسینی و حامد لک از نکات بحث‌برانگیز این بخش از فهرست است. هر دو دروازه‌بان در فصل جاری ۷ کلین‌شیت ثبت کرده‌اند اما هیچ‌کدام در میان دعوت‌شدگان قرار ندارند.
حسینی با وجود عملکرد قابل قبول در لیگ از فهرست کنار مانده و حامد لک نیز با وجود نمایش‌های خوب و ثبت آمار قابل توجه با فولاد بار دیگر فرصت بازگشت به تیم ملی را پیدا نکرده است. لک که در دوران کارلوس کی‌روش سابقه پوشیدن پیراهن تیم ملی را دارد چند سالی است از جمع ملی‌پوشان دور مانده است. شاید سن این دو دروازه‌بان به ترتیب ۳۴ و ۳۵ سال، در تصمیم کادر فنی بی‌تأثیر نبوده باشد. به همین دلیل، کنار گذاشتن دو دروازه‌بان با ۷ کلین‌شیت و دعوت از گزینه‌های جوان‌تر، یکی از انتخاب‌های قابل بحث قلعه‌نویی در فهرست جدید به شمار می‌رود.
سرانجام طلسم دعوت رزاق‌پور شکست
در خط دفاع نیز تغییرات قابل توجهی دیده می‌شود. یکی از اتفاقات جالب دعوت از ابوالفضل رزاق‌پور، مدافع چپ ۲۹ ساله فولاد خوزستان است. بازیکنی که با وجود عملکرد مناسب در فصل گذشته و جاری تا پیش از این فرصت حضور در اردوی تیم ملی را پیدا نکرده بود. رزاق‌پور در فصل جاری یک گل و یک پاس گل ثبت کرده و با وجود اینکه هم‌تیمی‌هایش نتوانسته‌اند از بسیاری از موقعیت‌های ایجادشده توسط او استفاده کنند، همچنان یکی از بازیکنان مؤثر فولاد در فاز هجومی بوده است. این مدافع در ۲۲ موقعیت هم‌تیمی‌های خود را در شرایط گلزنی قرار داده و حالا پس از مدت‌ها انتظار به تیم ملی دعوت شده و قطعا انگیزه‌های بالایی برای تداوم این روند دارد.
حسین گودرزی و جعفر سلمانی دیگر گزینه‌های کادر فنی در پست دفاع چپ هستند. سلمانی تجربه بازی ملی دارد، اما گودرزی پیش از این تنها سابقه حضور در فهرست تیم ملی و نیمکت‌نشینی در دیدار مقابل ترکمنستان را تجربه کرده بود.
غیبت طارمی؛ مهم‌ترین علامت سؤال فهرست قلعه‌نویی
در میان تمام تغییرات فهرست جدید شاید هیچ نامی به اندازه مهدی طارمی مورد توجه قرار نگرفته باشد. مهاجم ایرانی الوصل که طی سال‌های اخیر یکی از مهره‌های کلیدی تیم ملی بوده در فهرست جدید حضور ندارد. بازیکنی که جایگاه ویژه‌ای در فوتبال ایران دارد اما با تصمیم قلعه‌نویی در این لیست حضور ندارد.
طارمی آخرین بار در دوره سرمربیگری دراگان اسکوچیچ از فهرست تیم ملی کنار مانده بود و اکنون پس از حدود چهار سال و هفت ماه و ۱۵ روز بار دیگر نامش در جمع دعوت‌شدگان دیده نمی‌شود. فاصله‌ای معادل هزار و ۶۹۰ روز!
نکته جالب این خواهد بود که طارمی نشانه‌ای از مصدومیت ندارد و برای الوصل امارات بازی می‌کرد. البته شایعاتی نیز وجود دارد که ابتدا نام او در بین ۳۰ نفر ابتدایی وجود داشته اما در آخرین لحظات نام این بازیکن خط خورده و به همین دلیل ۲۹ بازیکن به حای ۳۰ بازیکن در لیست نهایی قرار گرفته‌اند. تاکنون مهاجم تیم ملی فوتبال واکنشی به این موضوع نشان نداده است و باید دید که کادرفنی یا فدراسیون در ادامه در رابطه با این موضوع توضیحاتی ارائه می‌دهند یا خیر.
علی علیپور نیز با وجود ثبت چهار گل و سه پاس گل در لیگ جایی در این فهرست ندارد. البته کاپیتان سرخ‌پوشان در آخرین دیدارهای این تیم نمایش خوبی نداشته و حتی سکوها نیز شعارهایی بر علیه این مهاجم در آخرین تقابل پرسپولیس سر می‌دادند. شهاب زاهدی که در اردوی قبلی پس از مدت‌ها به تیم ملی بازگشته بود، این بار از فهرست خارج شده است. شهریار مغانلو نیز دیگر مهاجم باتجربه‌ای است که در جمع دعوت‌شدگان حضور ندارد. مغانلو نیز بعد از بازگشت به لیگ برتر نتوانسته به روزهای اوج خود بازگردد و در آخرین دیدار تی‌تی‌ها نیز نیمکت‌نشین بود.
در مقابل قلعه‌نویی ترجیح داده تا سردار آزمون، دنیس درگاهی و کسری طاهری را برای خط حمله انتخاب کند. دنیس درگاهی با ثبت چهار گل و یک پاس گل در هشت مسابقه استاندارد لیژ، عملکرد مناسبی داشته و کسری طاهری نیز با شش گل زده در سپاهان یکی از امیدوارکننده‌ترین مهاجمان جوان فوتبال ایران در این فصل بوده است.
ابهام در ادامه روند جوانگرایی
با وجود تمام تغییرات و حضور پررنگ بازیکنان جوان بخشی از توضیحات رسمی فدراسیون فوتبال درباره فهرست جدید ابهاماتی را در رابطه با ادامه این روند ایجاد می‌کند.
در اطلاعیه فدراسیون تأکید شده که غیبت تعدادی از بازیکنان باتجربه صرفاً در چارچوب برنامه فنی اردوی جاری اتخاذ شده و به معنای تغییر در جایگاه و نقش آنها در برنامه‌های آینده تیم ملی نیست. این توضیح از یک طرف می‌تواند به معنای حفظ تعادل میان تجربه و جوانی باشد اما از طرف دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که آیا کادر فنی واقعاً به دنبال تغییر نسل است یا صرفاً از یک اردوی دوستانه برای ارزیابی گزینه‌های جدید استفاده می‌کند؟
واقعیت این است که دعوت از بازیکنان جوان به تیم ملی به‌تنهایی نشانه جوانگرایی نیست. آنچه اهمیت دارد میزان اعتمادی است که سرمربی در جریان مسابقات به این بازیکنان نشان می‌دهد. اگر بازیکنان جدید تنها در فهرست حضور داشته باشند و فرصت چندانی برای بازی پیدا نکنند نمی‌توان از این اتفاق به‌عنوان آغاز یک تغییر نسل یاد کرد. اتفاقاتی که در اردوهای قبلی رقم خورد و بازیکنان جوان فقط و فقط برای پایین آوردن میانگین سنی دعوت شده بودند.
قلعه‌نویی در سال‌های گذشته بارها در مسابقات مهم به بازیکنان باتجربه اعتماد کرده است. اکنون نیز با توجه به توضیح فدراسیون، احتمال بازگشت بخشی از غایبان به اردوهای آینده وجود دارد. بنابراین نمی‌توان از همین فهرست نتیجه گرفت که دوران حضور بازیکنانی مانند طارمی، حاج‌صفی، شجاع خلیل‌زاده یا جهانبخش در تیم ملی به پایان رسیده است.
تورنمنت عراق؛ آزمون مهم برای نسل جدید
دو دیدار مقابل فلسطین در ۲۳ آبان و عراق در ۲۶ آبان فرصت مناسبی برای ارزیابی بازیکنان جدید خواهد بود. این مسابقات می‌تواند مشخص کند کدام‌یک از چهره‌های جوان دعوت‌شده توانایی حضور در سطح بین‌المللی را دارند و چه نفراتی می‌توانند در آینده به گزینه‌های ثابت تیم ملی تبدیل شوند.
برای بازیکنانی مانند امیرحسین فارسی، اسماعیل قلی‌زاده، افشین صادقی، ادیب زارعی، امیرمحمد رزاقی‌نیا و کسری طاهری، حضور در این اردو فرصتی مهم برای ورود به چرخه اصلی فوتبال ملی است. با این حال رسیدن به فهرست تیم ملی تنها نخستین مرحله از مسیر دشوار تثبیت جایگاه در ترکیب ایران خواهد بود.
عملکرد بازیکنان باتجربه‌ای که همچنان در فهرست حضور دارند نیز اهمیت زیادی خواهد داشت. نفراتی مانند سردار آزمون، سعید عزت‌اللهی و امید نورافکن می‌توانند در کنار بازیکنان جوان، نقش مهمی در ایجاد تعادل میان تجربه و انگیزه داشته باشند.
در نهایت، فهرست جدید تیم ملی را باید اتفاقی مثبت در مسیر توجه به نسل جوان دانست، اما هنوز برای قضاوت درباره آغاز یک تغییر نسل قطعی زود است.