به گزارش سلامت نیوز به نقل از سازندگی، وقتی تصویر را در خروجی کانالهای خبری دیدم برای چند دقیقه خشکم زد. پدری بالای سر جنازه دخترش نماز میخواند. نمیدانم هنگام خواندن نماز به چه فکر میکرد؛ به ۱۶ سال زندگی دخترش، به روزهایی که بزرگ شدنش را تماشا کرده بود یا به اینکه قرار بود سه روز دیگر ۱۷ ساله شود اما نباید زنده میماند!
تصویر هولناکی بود بهخصوص وقتی خبر بازداشت همان پدر را به اتهاماتی ازجمله ضربوجرح و قتل خواندم. هنوز معلوم نیست، او در مرگ دخترش نقشی داشته یا نه و قضاوت درباره آن برعهده دادگاه است. سوگند صیادی، دانشآموز ۱۶ ساله کرمانشاهی، پس از سقوط از طبقه پنجم ساختمان محل زندگیاش، جان باخت. روایتهایی منتشر شده که میگویند، او از اطلاع پدرش درباره موضوعی در زندگی شخصی خود میترسید و از مسئولان مدرسه خواسته بود موضوع را به خانوادهاش نگویند. صحت این روایت هنوز تأیید نشده است.
آموزشوپرورش کرمانشاه اعلام کرده، پدر سوگند صبح ۲۳ آبان با اصرار برای دریافت پرونده تحصیلی او به مدرسه مراجعه کرده و ساعت ۹:۰۵ همراه دخترش از مدرسه خارج شده است. سوگند عصر همان روز جان باخت. دادستان کرمانشاه از بازداشت پدر سوگند با اتهاماتی از جمله ضربوجرح و فعلاً قتل و بازداشت مدیر مدرسه به اتهام قصور و سهلانگاری خبر داده است. هنوز مشخص نیست، سوگند به قتل رسیده یا مرگ او نتیجه خودکشی بوده است. اما حتی اگر نتیجه تحقیقات، فرضیه قتل را رد کند، مسئلهای که مرگ او را در برابر جامعه قرار داده همچنان باقی است.
پدر بودن، فقط یک ماده قانونی نیست
ماده ۳۰۱ قانون مجازات اسلامی تصریح میکند که پدر و جد پدری در صورت قتل عمد فرزند، قصاص نمیشوند. البته امکان مجازات تعزیری وجود دارد اما همین تفاوت در مجازات، پرسشی اساسی درباره جایگاه جان فرزند در برابر پدر ایجاد میکند. چرا باید کسی که مسئولیت نگهداری و حفاظت از کودک را برعهده دارد، در صورت گرفتن جان او با استثنایی قانونی روبهرو شود؟ مسئله فقط یک ماده قانونی نیست. باید دید این استثنا چه تأثیری بر بازدارندگی مجازات دارد. وقتی پدری بداند در صورت قتل عمد فرزندش، قصاص نخواهد شد، آیا میتوان با اطمینان گفت، قانون همه ظرفیت خود را برای پیشگیری از چنین جنایتی به کار گرفته است؟ این پرسش بهمعنای اثبات رابطه مستقیم میان قانون و افزایش قتلها نیست اما ضرورت بررسی آن را نمیتوان نادیده گرفت. قتل دختران به دست اعضای خانواده، گذشته از جانهایی که گرفته میشود، پیامدهای اجتماعی گستردهای دارد. تکرار این اخبار، احساس امنیت را در محیطی مخدوش میکند که قرار است، امنترین جای زندگی کودک باشد. وقتی خشونت در خانه اتفاق میافتد، قربانی ممکن است حتی امکان درخواست کمک نداشته باشد؛ بهویژه اگر عامل تهدید همان کسی باشد که قانون و عرف، سرپرستی او را به رسمیت شناخته است.
مدرسهای که باید ترس سوگند را میشنید
اگر روایت منتشر شده درباره درخواست سوگند از مسئولان مدرسه صحت داشته باشد باید پرسید، چرا ترس یک دانشآموز از واکنش پدرش به موضوعی برای مداخله حمایتی تبدیل نشده است؟ مدرسه فقط محل ثبت نمره، حضور و غیاب و رسیدگی به مسائل انضباطی نیست. دختری که از بازگشت به خانه یا اطلاع خانوادهاش درباره یک موضوع شخصی میترسد پیش از هر تصمیم اداری به بررسی وضعیت امنیت خود نیاز دارد. نرگس ملکزاده، کارشناس آموزش، در گفتوگو با خبرآنلاین نیز بر همین مسئله تأکید کرده است. او میگوید، تماس با خانواده نباید اولین و آخرین اقدام مدیر باشد و مدرسه باید در مواجهه با نشانههای احتمالی خشونت از مشاوران و نهادهای حمایتی کمک بگیرد. در پرونده سوگند باید روشن شود، مسئولان مدرسه از چه چیزی اطلاع داشتند، آیا هشداری درباره امنیت او دریافت کرده بودند و پیش از خروجش از مدرسه چه اقداماتی انجام دادند. بازداشت مدیر مدرسه به اتهام قصور و سهلانگاری نشان میدهد، عملکرد مدرسه نیز موضوع بررسی قضایی قرار گرفته است.
قانون حمایت از زنان کجا مانده است؟
مرگ سوگند بار دیگر سرنوشت لایحه منع خشونت علیه زنان را مطرح میکند. سالهاست درباره ضرورت حمایت از زنان و دختران در برابر خشونت خانگی صحبت میشود اما هنوز روشن نیست این بحثها چه تغییری در امکان درخواست کمک و حفاظت فوری از افراد در معرض خطر ایجاد کرده است. زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده، از پیگیری قضایی و انتظامی حوادث خشونت علیه زنان خبر داده است. با این حال واکنش دولت نباید به انتشار پیام و تأکید بر رسیدگی محدود شود. پرسش از دولت و مجلس این است که چه زمانی قرار است، سازوکاری مؤثر برای شناسایی دختران در معرض خشونت، حمایت از آنها و مداخله پیش از وقوع جنایت ایجاد شود؟ بازداشت متهمان برای رسیدگی به پرونده ضروری است اما جای اصلاح قانون را نمیگیرد. اگر در پروندهای قتل عمد فرزند به دست پدر اثبات شود، باز هم همان استثنای قانونی وجود دارد. قانونگذار باید توضیح دهد چرا با وجود نگرانیها درباره خشونت خانوادگی همچنان این تفاوت در مجازات را حفظ کرده است.
سه روز مانده به ۱۷ سالگی
دوباره تصویر پدر سوگند را نگاه میکنم. بالای سر پیکر دخترش ایستاده و نماز میخواند. نمیدانم سوگند در آخرین روز زندگیاش چه گفته، از چه ترسیده یا اصلاً آن روایتهایی که درباره ترس او منتشر شده تا چه اندازه درست است. فعلاً تنها میدانیم، دختری که صبح همراه پدرش از مدرسه خارج شد، عصر همان روز دیگر زنده نبود. سه روز بعد قرار بود ۱۷ ساله شود. شاید در خانه برایش کیکی میخریدند، شاید دوستانش به او پیام میدادند، شاید هم تولدش مانند بسیاری از تولدهای معمولی نوجوانان بیسروصدا میگذشت. نمیدانیم. درباره زندگی سوگند چیز زیادی منتشر نشده است؛ آنچه از او میدانیم بیشتر به روز مرگش مربوط میشود تا ۱۶ سالی که زندگی کرده بود. حالا پدر و مدیر مدرسه بازداشت شدهاند و دستگاه قضایی باید مشخص کند چه اتفاقی افتاده است.
