با توجه به هویتی که پلاک دارد، اگر پوشاندن پلاک یا تغییر در ارقام آن اتفاق بیفتد، دیگر یک تخلف ساده نیست، بلکه جرم محسوب می‌شود و تهدیدی برای قانون، امنیت و اعتماد اجتماعی است.
پلاک وسایل نقلیه، یکی از ابزارهای اصلی شناسایی خودرو و موتورسیکلت و ثبت و پیگیری تخلفات رانندگی است؛ از این رو هرگونه پوشش یا تغییر در وضعیت پلاک می‌تواند روند شناسایی وسیله نقلیه و اعمال مقررات را با اختلال مواجه کند.
به گزارش اعتماد، بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی پلیس راهور تهران بزرگ؛ از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون صدها هزار فقره تخلف مرتبط با پلاک در پایتخت ثبت شده است. در واکنش به این وضعیت پلیس از تشکیل قرارگاه ویژه برای کنترل و برخورد با این تخلفات خبر داده است. مطابق توضیحات پلیس، نوع برخورد با توجه به ماهیت تخلف و شرایط پرونده متفاوت است؛ به‌طوری که برخی موارد مشمول جریمه رانندگی می‌شوند و دستکاری یا تغییر عمدی مشخصات پلاک نیز در صورت انطباق با شرایط مقرر قانونی می‌تواند پیگیری قضایی و مجازات حبس در پی داشته باشد. در این میان تفکیک تخلف راهنمایی و رانندگی از رفتارهای واجد وصف کیفری و بررسی هر پرونده بر اساس مقررات مربوط، از نکات مهم در اجرای این طرح به شمار می‌رود.
رابعه جوانبخت، رییس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ اواخر مهر‌ماه امسال با اعلام آمار اعمال قانون بیش از ۲۷۱ هزار فقره تخلف مربوط به پلاک وسایل نقلیه از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون از آغاز طرح جدید و برخورد جدی با متخلفان خبر داد؛ تخلفاتی که به گفته او، بخشی از آنها نه تنها تخلف، بلکه جرم محسوب شده و مجازات حبس به همراه دارد. جوانبخت در تشریح جزییات این طرح و آمار تخلفات با تأکید بر جایگاه هویتی پلاک وسیله نقلیه گفت: «پلاک خودرو، شناسنامه، هویت و سند مالکیت وسیله نقلیه است؛ همان‌گونه که اثر انگشت هر انسان مختص به خود اوست، پلاک نیز اختصاصی هر وسیله نقلیه بوده و هویت آن خودرو محسوب می‌شود. نخستین‌بار در سال ۱۳۰۵ خورشیدی و پس از ورود خودروها به کشور، رویه پلاک‌گذاری آغاز شد و در سال ۱۳۰۸ خورشیدی تصمیم گرفته شد تا کد شهرها با اعداد به پلاک‌ها اضافه شود. این رویه تا به امروز ادامه یافته و اکنون شاهد تنوع پلاک‌ها هستیم که هویت هر شهر از پلاک آن مشخص است.
با توجه به هویتی که پلاک دارد، اگر پوشاندن پلاک یا تغییر در ارقام آن اتفاق بیفتد، دیگر یک تخلف ساده نیست، بلکه جرم محسوب می‌شود و تهدیدی برای قانون، امنیت و اعتماد اجتماعی است؛ چرا که پلیس و شهروندان انتظار دارند هنگام رویت یک خودرو یا موتورسیکلت، پلاک آن قابل مشاهده باشد و احساس کنند هویت فرد مشخص است و راننده تلاشی برای پنهان‌کردن هویت خود نکرده است. این امر نشان‌دهنده صداقت راننده است. طبق ماده ۷۲۰ این قانون؛ هر شخصی که در ارقام و مشخصات پلاک وسیله نقلیه موتوری تغییر بدهد، یا پلاک وسیله نقلیه دیگری را به آن الصاق کند یا برای آن پلاک تقلبی به کار ببرد به شش ماه تا یک سال حبس محکوم می‌شود.»
رییس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ در تفکیک نوع تخلفات گفت: «اگر پلاک پوشیده شود، تخلف راهنمایی و رانندگی صورت گرفته است؛ اما اگر مخدوش‌کردن پلاک یا دستکاری در اعداد و ارقام آن به صورت عمدی انجام شود، علاوه بر تخلف، جرم نیز واقع شده و راننده مجرم است. ما طرحی جدید آغاز کرده‌ایم و به‌طور جد با این متخلفان برخورد خواهیم کرد؛ نصب پلاک‌های متفرقه یا تغییر استاندارد پلاک وسیله نقلیه ۳۵۰ هزار تومان، نداشتن پلاک جلو، عقب یا ناخوانا بودن آن ۴۰۰ هزار تومان، تغییر در محل نصب پلاک وسیله نقلیه ۹۰ هزار تومان، عدم نصب پلاک با ابعاد بزرگ‌تر در قسمت عقب وسایل نقلیه سنگین باربری و مسافربری ۹۰ هزار تومان، پوشاندن، دستکاری یا مخدوش‌کردن پلاک وسیله نقلیه یا قرار دادن هر شیئی که مانع دید پلاک شود ۷۰۰ هزار تومان جریمه دارد. از ابتدای سال ۱۴۰۵؛ کل اعمال قانون تخلفات پلاک بیش از ۲۷۱ هزار فقره، نداشتن پلاک جلو، عقب یا ناخوانا بودن بیش از ۱۷۲ هزار فقره، عدم نصب پلاک با ابعاد بزرگ‌تر (وسایل نقلیه سنگین) بیش از ۷۱ هزار فقره و پوشش، دستکاری یا مخدوش‌کردن پلاک حدود ۲۵ هزار فقره بوده است. در سال ۱۴۰۴ بیش از یک‌هزار و ۳۰۰ پرونده و در سال ۱۴۰۵ تاکنون ۴۲۶ پرونده به دادسرا اعزام شده‌اند. این پرونده‌ها از سوی پلیس راهور به دادسرا ارسال می‌شود و طبق ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی، قاضی پرونده به آن رسیدگی می‌کند.»
احسان مومنی، معاون عملیات پلیس راهور تهران بزرگ نیز از اعمال قانون بیش از ۲۷۱ هزار فقره تخلف پلاک از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داد و با تأکید بر اینکه دستکاری و مخدوش کردن پلاک فراتر از یک تخلف راهنمایی و رانندگی است و جرم محسوب می‌شود، گفت: «پلاک، ابزار شناسایی و هویت وسیله نقلیه است و علاوه بر اینکه برای شناسایی شماره موتور و شماره شاسی خودرو به کار می‌رود، ابزاری برای شناسایی مالک، ثبت و پیگیری تخلفات رانندگی و همچنین کشف جرایم و برقراری نظم و امنیت در سطح معابر محسوب می‌شود. وقتی راننده‌ای پلاک خود را دستکاری یا مخدوش می‌کند یا اقدام به پوشش پلاک می‌کند، مسلما قصد دارد مرتکب تخلفی شود؛ حرکات مخاطره‌آمیز در معابر داشته باشد، سرعت غیرمجاز و سایر تخلفات را انجام بدهد و همین امر باعث بر هم خوردن نظم و به خطر افتادن امنیت خانواده‌ها و سایر وسایل نقلیه می‌شود. تخلفات پوشش یا دستکاری پلاک، شروعی برای انجام جرایم مختلف است.
دستکاری یا مخدوش کردن پلاک وسیله نقلیه جرم است و برای متخلف شش ماه تا یک سال محکومیت دارد. بنابراین پلیس راهور به دلیل اهمیت پلاک و برای حفظ حقوق شهروندی، نظم و آرامش در سطح معابر و کاهش تصادفات به صورت ویژه با تخلفات پلاک برخورد می‌کند و قرارگاه ویژه کنترل و برخورد با تخلفات پلاک را تشکیل داده است؛ به این صورت که پلیس افرادی را مشخص کرده که در تمام مناطق شهر تهران با تخلفات پلاک برخورد کنند. در مهر‌ماه امسال اعمال قانون کل تخلفات پلاک بیش از ۷۳ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاک موتورسیکلت‌سواران؛ بیش از ۲۴ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاک خودروها؛ بیش از ۴۹ هزار فقره، اعمال قانون پوشش پلاک موتورسیکلت؛ بیش از ۴۱ هزار فقره، اعمال قانون پوشش پلاک خودرو؛ بیش از ۲۲ هزار فقره و همچنین رفع اثر پلاک بیش از ۲۲ هزار فقره بوده که در محل با تذکر پلیس، پوشش پلاک برطرف شده است. همچنین آمار برخورد با تخلفات پلاک از ابتدای سال جاری تاکنون اعمال قانون کل تخلفات پلاک؛ بیش از ۲۷۱ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاک موتورسیکلت‌سواران؛ بیش از ۱۰۸ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاک خودرو؛ بیش از ۱۶۳ هزار فقره، رفع اثر پلاک موتورسیکلت؛ حدود ۲۹ هزار فقره و رفع اثر پلاک خودرو؛ بیش از ۶۷ هزار فقره بوده است.»
مومنی با اشاره به رویه قرارگاه کنترل تخلفات پلاک گفت: «در این قرارگاه برای رانندگان متخلف کلاس آموزشی داریم، اما در بحث دستکاری و مخدوش کردن پلاک کلاس آموزشی نداریم و وسیله نقلیه سریعا به پارکینگ منتقل و فرد متخلف با تشکیل پرونده به مراجع قضایی ارجاع داده می‌شود. افرادی که پلاک را دستکاری می‌کنند و به مراجع قضایی معرفی می‌شوند، علاوه بر پرداخت تخلفات پلاک خود، باید تخلفات پلاکی را هم که دستکاری کرده‌اند پرداخت کنند.
آموزش ارائه شده به همکاران در قرارگاه برخورد با تخلفات پلاک این‌گونه است؛ رویت و تشخیص تخلف و انطباق آن با قوانین و مقررات، توقف خودرو به منظور احراز مشخصات و اطلاعات کامل خودرو و راننده یا مالک، ثبت مستندات تصویری از آثار ارتکاب تخلف با استفاده از تجهیزات هوشمند، ارسال مستندات به مرکز پایگاه داده تعریف‌شده با ذکر زمان، مکان و مشخصات مرتکب، رفع اثر مصادیق ارتکاب تخلف در محل و اعمال قانون راننده که در حال حاضر جریمه آن ۷۰۰ هزار تومان است، تنظیم و تکمیل صورتجلسه مربوطه توسط ماموران و برگزاری کلاس‌های بازآموزی برای متخلفان. با این حال حضور متخلف در کلاس در بانک اطلاعاتی طرح پلاک ثبت می‌شود و در صورت تکرار تخلف دوباره به مراجع قضایی معرفی خواهد شد. اگر در کلاس آموزشی شرکت نکند، یک فرصت به راننده داده می‌شود و پیامک ارسال می‌شود که در کلاس شرکت کند؛ در صورت عدم شرکت مجدد، تشکیل پرونده داده می‌شود و علاوه بر ثبت شکایت روی پلاک وسیله نقلیه، هر زمان خدماتی از طریق پلاک دریافت کند، فرد متخلف به مراجع قضایی معرفی خواهد شد.»
فیروز کشیر، معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور تهران بزرگ همچنین با اشاره به اینکه پلاک وسیله نقلیه به عنوان یک سند رسمی و هویت وسیله نقلیه محسوب می‌شود، گفت: «هرگونه دستکاری، پوشش با ماسک، تلق یا اشیای دیگر و مخدوش‌سازی اعداد و ارقام پلاک به استناد ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی جرم محسوب شده و مرتکب به ۶ ماه تا یک سال حبس محکوم می‌شود. پوشش یا دستکاری پلاک دو بُعد دارد؛ بُعد نخست، تخلف راهنمایی و رانندگی نظیر فرار از طرح ترافیک، عبور از چراغ قرمز و دورزدن دوربین‌های نظارتی است، اما بُعد پنهان و خطرناک‌تر آن، ارتکاب اعمال مجرمانه‌ای چون سرقت و جرایم خشن است که متأسفانه برخی افراد با این اقدام، قصد پنهان‌سازی هویت خود را دارند.
در سال گذشته بیش از ۶۰۳ هزار فقره اعمال‌قانون برای تخلفات پلاک ثبت شده که سهم موتورسیکلت‌ها بیش از ۲۵۶ هزار فقره بوده است. همچنین در همین بازه، ۳۰۴ هزار دستگاه خودرو و موتورسیکلت ملزم به رفع‌اثر پوشش پلاک شده‌اند. از ابتدای سال ۱۴۰۵ بیش از ۱۴۶ هزار فقره تخلف پلاک اعمال‌قانون شده که بیش از ۶۱ هزار مورد مربوط به موتورسیکلت‌ها و ۸۷ هزار دستگاه نیز شامل رفع‌اثر پوشش پلاک بوده است. سهم تخلفات پوشش پلاک در میان موتورسواران به‌مراتب بیشتر از خودروهاست و این زنگ خطری برای نظم شهری محسوب می‌شود. کسی که قصد ورود قانونی به طرح ترافیک دارد، با تهیه مجوز وارد محدوده طرح می‌شود؛ بنابراین افرادی که پلاک خود را می‌پوشانند یا مخدوش می‌کنند، قطعا در برخی موارد اهداف پنهان و غیرقانونی دارند که عمدتا زمینه‌ساز جرایم جدی‌تر است. پلیس با این تخلفات برخورد خواهد کرد و این افراد حتما در دام قانون گرفتار می‌شوند.»