بیوگرافی مصطفی میرسلیم؛ از تحصیل در فرانسه و وزارت ارشاد تا پرونده پسرش و حواشی

مصطفی میرسلیم کیست؟ در این مطلب درباره تحصیلات، سوابق سیاسی، ماجرای بازداشت پسرش و حاشیه‌های مربوط به خودرو و دیگر حواشی او را بخوانید.

مصطفی میرسلیم از چهره‌های باسابقه جریان اصولگرا در ایران، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و از اعضای شناخته‌شده حزب مؤتلفه اسلامی است. او در دهه‌های گذشته مسئولیت‌هایی مانند معاونت سیاسی و اجتماعی وزارت کشور، سرپرستی نهاد ریاست‌جمهوری، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و نمایندگی مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشته است.

میرسلیم همچنین در حوزه صنعت خودرو و طراحی موتور فعالیت داشته و این پیشینه، همراه با مواضع صریح او در دفاع از خودروسازی داخلی، بارها نامش را به یکی از چهره‌های خبرساز در بحث خودرو تبدیل کرده است.

مصطفی میرسلیم چند سال دارد و متولد کجاست؟

سید مصطفی آقامیرسلیم در ۱۹ خرداد ۱۳۲۶ در تهران و در خانواده‌ای مذهبی متولد شد و نام پدرش جلال بود.

میرسلیم در سال‌های بعد بیشتر با ظاهر ثابت و متفاوت خود نیز شناخته شد؛ کلاه، کت‌های بدون یقه و ریش خاص او برای سال‌ها بخشی از تصویر عمومی‌اش بوده است.

تحصیلات مصطفی میرسلیم

او دوران دبیرستان را در دبیرستان البرز تهران گذراند و پس از پایان تحصیلات متوسطه برای ادامه تحصیل راهی فرانسه شد.

میرسلیم در دانشگاه پواتیه فرانسه در رشته مکانیک تحصیل کرد و در سال ۱۳۴۹ مدرک فوق لیسانس مهندسی مکانیک گرفت. سپس دوره‌های تخصصی خود را در زمینه مکانیک، ترمودینامیک و موتورهای درون‌سوز ادامه داد. او همچنین در مدرسه عالی نفت و موتور پاریس در حوزه موتورهای احتراق داخلی تحصیل کرده است.

سال‌های جوانی و بازگشت به ایران

مصطفی میرسلیم پس از پایان بخش اصلی تحصیلاتش مدتی در فرانسه فعالیت فنی و کارآموزی داشت. بر اساس سوابق منتشرشده، او تا سال ۱۳۵۴ در صنایع مکانیکی آلزاس فعالیت کرد و در سال ۱۳۵۴ به ایران بازگشت. بنا به گزارش‌ها، میرسلیم در زمان حضور در خارج از ایران فعالیت‌های سیاسی و مذهبی داشت.

پس از بازگشت در فاصله سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ مدیر بهره‌برداری شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه بود و تا پیش از انقلاب در حوزه اجرایی آن فعالیت داشت.

در کنار فعالیت فنی، او از دهه ۱۳۵۰ وارد فعالیت‌های سیاسی و مذهبی شد. از جمله سوابق او می‌توان به مشارکت در تأسیس گروه «پویای توحید» در سال ۱۳۵۴ و حضور در جامعه اسلامی دانشگاهیان اشاره کرد.

آغاز فعالیت سیاسی مصطفی میرسلیم پس از انقلاب

پس از انقلاب ۱۳۵۷، فعالیت سیاسی میرسلیم سرعت بیشتری گرفت. او به حزب جمهوری اسلامی پیوست و در شورای مرکزی این حزب و بخش تبلیغات آن حضور داشت. همچنین در سال‌های ابتدایی حکومت جمهوری اسلامی ایران به وزارت کشور رفت و سمت معاون سیاسی و اجتماعی این وزارتخانه را بر عهده گرفت.

میرسلیم در سال‌های نخست پس از انقلاب،‌ از ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹، سرپرست شهربانی جمهوری اسلامی ایران بود. پس از آن، در فاصله سال‌های ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۸، همزمان با دوران ریاست‌جمهوری آیت‌الله علی خامنه‌ای، سرپرست نهاد ریاست‌جمهوری و از مشاوران ارشد رئیس‌جمهور بود.

او به‌تازگی در مصاحبه‌ای مدعی شد که در همان دوران، در حزب جمهوری اسلامی به‌عنوان یکی از گزینه‌های نخست‌وزیری مطرح شده بود، هرچند در نهایت این سمت به میرحسین موسوی رسید.

مصطفی میرسلیم در دولت هاشمی رفسنجانی

با آغاز ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، میرسلیم از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲ به‌عنوان مشاور رئیس‌جمهور در امور تحقیقات فعالیت کرد. پس از آن، در دولت دوم هاشمی رفسنجانی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رسید و از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۶ وزیر ارشاد بود.

او درباره تضاد تحصیلاتش با مسئولیتی که در وزارت ارشاد داشت، گفته است:

وقتی به انقلاب رسیدیم کمتر با تخصص‌های بنده آشنا بودند و بنده را بیشتر با عنصر فرهنگی می‌شناختند، اما در هر دو زمینه فعالیت کردم. وقتی از زمینه سیاسی فارغ شدم به سمت کار‌های فرهنگی رفتم و در وزارت فرهنگ مشغول شدم.

دوران وزارت او بیش از هر چیز با سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تر در حوزه ممیزی کتاب، فیلم و محصولات فرهنگی شناخته می‌شود. منتقدان فرهنگی آن دوره، وزارت میرسلیم را از دوره‌های بسیار محدودکننده‌ وزارت ارشاد می‌دانستند. خود او سال‌ها بعد نیز از اصل ممیزی دفاع کرد.

میرسلیم در مصاحبه‌ اخیر خود درباره دوران وزارتش گفت در مقطعی اختیار بیشتری برای ممیزی به ناشران داده شد، اما پس از انتشار کتابی که از نظر او محتوای نامناسبی داشت، دوباره به ممیزی متمرکز بازگشتند. او در همان گفت‌وگو گفت همچنان معتقد است ممیزی کتاب نباید به‌طور کامل در اختیار ناشران باشد.

عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و حزب مؤتلفه

میرسلیم از سال ۱۳۷۵ به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد و حضور او در این نهاد طی دوره‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد. او در مجمع در حوزه‌های اقتصادی، تولیدی و زیربنایی فعالیت داشته و در مقاطعی عضو هیئت عالی نظارت نیز بوده است.

پس از انحلال حزب جمهوری اسلامی، میرسلیم به حزب مؤتلفه اسلامی نزدیک شد و از سال ۱۳۷۲ در شورای مرکزی این حزب حضور داشت. او در مقاطعی ریاست شورای مرکزی حزب مؤتلفه را نیز بر عهده گرفت.

فعالیت مصطفی میرسلیم در صنعت خودرو

او از اواخر دهه ۱۳۷۰ در شرکت‌های مرتبط با طراحی و تولید موتور حضور داشت. میرسلیم مدتی رئیس هیئت‌مدیره شرکت دیزل سنگین ایران بود و همچنین در شکل‌گیری و مدیریت مجموعه تحقیق، طراحی و تولید موتور ایران‌خودرو، موسوم به ایپکو، نقش داشت. او در پروژه‌هایی مانند موتور ملی پایه گازسوز و موتور دیزل سواری نیز فعالیت یا نظارت داشته است.

این پیشینه فنی باعث شده دفاع‌های مکرر او از صنعت خودروی داخلی بیشتر مورد توجه قرار گیرد و منتقدان، اظهارات او درباره واردات و کیفیت خودروهای داخلی را با سوابق مدیریتی‌اش در این صنعت مقایسه کنند.

نمایندگی مجلس شورای اسلامی

میرسلیم در انتخابات مجلس یازدهم از حوزه انتخابیه تهران نامزد شد و به مجلس راه یافت. دوره نمایندگی او از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ ادامه داشت.

در دوره نمایندگی، او در موضوعاتی مانند صنعت خودرو، واردات، سیاست‌های اقتصادی، فضای مجازی و مسائل فرهنگی اظهارنظرهای متعددی داشت و چند بار نیز به دلیل مواضعش در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شد.

نامزدی مصطفی میرسلیم در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۶

یکی از مهم‌ترین مقاطع زندگی سیاسی میرسلیم، حضور او در انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۶ بود.

حزب مؤتلفه اسلامی او را به‌عنوان نامزد خود معرفی کرد و شورای نگهبان نیز صلاحیتش را تأیید کرد. میرسلیم در جریان رقابت‌های انتخاباتی با شعارهایی مانند «راستی و درستی» وارد مناظره‌ها شد.

در روزهای پایانی انتخابات، حزب مؤتلفه از حمایت از ابراهیم رئیسی سخن گفت، اما میرسلیم اعلام کرد که از رقابت کنار نرفته است و تا روز رأی‌گیری باقی ماند.

میرسلیم با کلاه و لباس کار شرکت ایران خودرو در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد و پس از ثبت نام نیز از نقش خود در ساخت «موتورملی» سخن گفت.

در پایان انتخابات، میرسلیم حدود ۴۷۸ هزار رأی به دست آورد و با حدود ۱.۱۶ درصد آرا در جایگاه سوم قرار گرفت. حسن روحانی در آن انتخابات پیروز شد.

زندگی خانوادگی مصطفی میرسلیم؛ همسر و فرزندان

او در سال ۱۳۴۹ ازدواج کرده اما اطلاعاتی درباره همسر مصطفی میرسلیم در منابع رسمی منتشر نشده است.

به گفته پسرش، میرسلیم هنگام تحصیل در فرانسه از مادرش خواسته بود فرد مناسبی را برای ازدواج به او معرفی کند و پس از ازدواج، همراه همسرش به فرانسه بازگشت.

حاصل این ازدواج سه فرزند، شامل دو دختر به نام‌های مریم و مرضیه و یک پسر به نام مهدی است.

ماجرای بازداشت پسر مصطفی میرسلیم

یکی از مهم‌ترین حاشیه‌های خانوادگی میرسلیم در سال ۱۴۰۱ علنی شد؛ زمانی که او تأیید کرد پسرش مهدی میرسلیم پیش‌تر در یک پرونده امنیتی بازداشت و محکوم شده است.

به گفته خود میرسلیم، مهدی میرسلیم در تیرماه ۱۳۹۸ و پس از مدتی تحت نظر بودن بازداشت شد. او در بهمن همان سال با اتهامی مرتبط با اقدام علیه امنیت ملی به پنج سال حبس محکوم شد و پس از قطعی شدن حکم، در بهمن ۱۳۹۹ به زندان اوین رفت.

میرسلیم گفته بود پرونده پسرش با ارتباط او با سازمان مجاهدین خلق مرتبط بوده و مدعی شد این سازمان از شرایط جسمی و روحی مهدی سوءاستفاده کرده است. او همچنین گفته بود فرزندش اطلاعات طبقه‌بندی‌شده‌ای در اختیار نداشته و خودش در روند بازداشت، بازجویی و محاکمه او دخالتی نکرده است.

بعدتر گزارش شد مهدی میرسلیم به دلیل وضعیت جسمی و روحی ابتدا از مرخصی استفاده کرده و سپس مشمول عفو شده است.

این پرونده زمانی جنجالی‌تر شد که منتقدان، مواضع سخت‌گیرانه میرسلیم در قبال برخی پرونده‌های امنیتی و اعتراضات را با وضعیت فرزند خودش مقایسه کردند.

تحریم مصطفی میرسلیم از سوی اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا در ژانویه ۲۰۲۳ مصطفی میرسلیم را در فهرست تحریم‌های حقوق بشری خود قرار داد. در بیانیه رسمی اتحادیه اروپا، حمایت او از اجرای سریع احکام اعدام برای برخی معترضان بازداشت‌شده در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ و همچنین مواضعش درباره محدودیت رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی از دلایل این تصمیم عنوان شده است.

این تحریم‌ها شامل مسدود شدن دارایی‌های احتمالی او در اتحادیه اروپا و ممنوعیت سفر به کشورهای عضو می‌شود.

دیگر سوابق میرسلیم

علاوه بر سیاست و صنعت، میرسلیم در حوزه دانشگاهی و ورزش نیز سابقه دارد.

در برخی سوابق منتشرشده، از او به‌عنوان عضو هیئت علمی مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر نام برده شده است. او همچنین سال‌ها در فدراسیون نجات غریق و غواصی ایران مسئولیت داشت.

میرسلیم در زمینه مهندسی موتور نیز کتاب و نوشته‌های تخصصی داشته و آثاری درباره سیاست، فرهنگ و زبان فارسی از او منتشر شده است.

حاشیه معروف مقایسه پژو ۲۰۶ و لندکروز

شاید مشهورترین حاشیه خودرویی میرسلیم به سال ۱۴۰۲ برگردد. او در یک مناظره تلویزیونی با جلال رشیدی کوچی درباره واردات خودروهای کارکرده شرکت کرد. رشیدی کوچی از میرسلیم پرسید اگر بین یک تویوتا لندکروز کارکرده و پژو ۲۰۶ یا ۲۰۷ داخلی با قیمت مشابه حق انتخاب داشته باشد، کدام را انتخاب می‌کند. میرسلیم در پاسخ گفت:

فرقی نمی‌کند.

در همان مناظره، میرسلیم از محدودیت واردات و حمایت از تولید داخل دفاع کرد و گفت خودرو اساساً برای عمر نامحدود تولید نمی‌شود. او همچنین با واردات گسترده خودروهای دست‌دوم مخالفت کرد.

موضع میرسلیم درباره نقش خودرو در تصادفات

میرسلیم بارها با این دیدگاه که کیفیت خودروهای داخلی عامل اصلی تلفات بالای جاده‌ای است مخالفت کرده است.

او در مصاحبه اخیر خود نیز گفت نمی‌توان بخش عمده تصادفات را به خودرو نسبت داد و عواملی مانند نحوه رانندگی و شرایط رانندگی نقش مهمی دارند.

این دیدگاه با انتقاد مخالفان صنعت خودروی داخلی مواجه شده؛ منتقدانی که کیفیت بدنه، استانداردهای ایمنی و فناوری قدیمی برخی خودروهای تولید داخل را از عوامل مؤثر در شدت آسیب‌های تصادفات می‌دانند.

مخالفت میرسلیم با واردات گسترده خودرو

میرسلیم از مخالفان قدیمی واردات گسترده خودرو است و استدلال می‌کند که ارز کشور باید به جای خرید خودرو صرف تقویت ظرفیت تولید داخلی شود.

در مناظره سال ۱۴۰۲، او استدلال کرد واردات گسترده خودرو می‌تواند میلیاردها یورو منابع ارزی نیاز داشته باشد و بهتر است چنین منابعی برای توسعه کارخانه‌ها و تولید داخلی هزینه شود.

در سال ۱۴۰۵ نیز مدعی شد گروه‌هایی که از واردات سود می‌برند در مخالفت با صنعت داخلی منافع اقتصادی دارند و حتی از «۱۰ تا ۱۲ خانواده» نام برد که به گفته او سابقه طولانی در واردات خودرو دارند.

اتهام رشوه ۶۵ میلیارد تومانی به شهرداری قالیباف و شکایت قضایی

یکی دیگر از حاشیه‌های مهم سیاسی مصطفی میرسلیم به سال ۱۳۹۹ و اختلاف او با محمدباقر قالیباف بازمی‌گردد. میرسلیم در آن زمان مدعی شد در دوره شهرداری قالیباف، برای جلوگیری از تصویب تحقیق و تفحص مجلس دهم از شهرداری تهران، مبلغی در حدود ۶۵ میلیارد تومان به یکی از نمایندگان مجلس پرداخت شده است.

او گفت اسناد و مدارکی در اختیار دارد و آن‌ها را به دستگاه قضایی تحویل داده است. با این حال، هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان مجلس اعلام کرد مستندات ارائه‌شده از سوی میرسلیم درباره ادعای رشوه را «قانع‌کننده» ندانسته است.

پس از طرح این اتهامات، معاونت حقوقی مجلس و همچنین محمدباقر قالیباف علیه میرسلیم شکایت کردند. پرونده در نهایت به صدور حکم علیه میرسلیم انجامید و دادگاه او را بابت ادعای پرداخت رشوه ۶۵ میلیارد تومانی محکوم کرد. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن بود که قالیباف پس از صدور حکم اعلام رضایت کرد.

ماجرای کتانی ریباک، ساعت مچی و آیفون مصطفی میرسلیم

یکی از حاشیه‌های پرتکرار درباره مصطفی میرسلیم به تناقضی برمی‌گردد که کاربران میان مواضع او در حمایت از تولید داخل و استفاده شخصی‌اش از کالاهای خارجی دیده‌اند.

پس از انتشار تصاویری از میرسلیم با کتانی برند ریباک، این موضوع در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شد. میرسلیم بعدها توضیح داد این کفش‌ها مربوط به حدود ۲۰ سال قبل بوده و زمانی که همراه تیم‌های نجات غریق برای مسابقات بین‌المللی سفر می‌کردند، برای اعضای تیم و او به‌عنوان سرپرست تهیه شده بود. او همچنین پذیرفت که با توجه به مواضعش درباره حمایت از کالای داخلی، پوشیدن کتانی خارجی در صحن مجلس کار مناسبی نبوده است.

همچنین در خرداد سال ۱۴۰۲ برخی کاربران مدعی شدند ساعت مچی میرسلیم یک مدل گران‌قیمت از برند سوئیسی پَتِک فیلیپ است و ارقام بسیار بالایی برای قیمت آن مطرح کردند. میرسلیم این ادعا را رد کرد و گفت ساعت مورد استفاده او از برند Earnshaw است و ارزش آن در حد ارقام منتشرشده نیست.

در تیر ۱۴۰۲ نیز تصاویری از میرسلیم در صحن مجلس منتشر شد که او را در حال استفاده از گوشی آیفون نشان می‌داد. این تصاویر زمانی دوباره مورد توجه قرار گرفتند که او در سال ۱۴۰۳ در شبکه ایکس نوشت کاهش تعرفه و تسهیل واردات گوشی‌های اپل، تا زمانی که این شرکت به گفته او «رفتاری خصمانه با نرم‌افزارهای ایرانی» دارد، به مصلحت نیست.

مصطفی میرسلیم اکنون چه سمتی دارد؟

میرسلیم پس از پایان دوره مجلس یازدهم دیگر نماینده مجلس نیست، اما همچنان از چهره‌های فعال سیاسی جریان اصولگرا و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است. او همچنین در رسانه‌ها درباره اقتصاد، خودرو، انرژی، سیاست فرهنگی و مسائل سیاسی روز موضع‌گیری می‌کند.