تورم مهرماه در هرمزگان به ۱۱۳٫۷ درصد رسید، اما تهران تورم ۷۲٫۹ درصدی را ثبت کرد. شکاف ۴۰٫۸ واحدی، تصویری از نابرابری افزایش قیمت‌ها در استان‌های کشور ارائه می‌دهد.
به گزارش تجارت نیوز، گرانی در ایران یک نرخ دارد، اما ۳۱ چهره متفاوت. در حالی که مرکز آمار ایران تورم نقطه‌به‌نقطه مهرماه را برای کل کشور ۸۸٫۷ درصد اعلام کرده، بررسی جزئیات استانی نشان می‌دهد خانوارهای مناطق مختلف با شدت کاملاً متفاوتی از افزایش قیمت‌ها مواجه شده‌اند. از هرمزگان با تورم ۱۱۳٫۷ درصدی گرفته تا تهران با نرخ ۷۲٫۹ درصدی، فاصله‌ای ۴۰٫۸ واحد درصدی شکل گرفته است؛ شکافی که نشان می‌دهد عدد تورم کشوری به‌تنهایی نمی‌تواند تجربه گرانی در تمام مناطق ایران را توصیف کند.
تازه‌ترین گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد ۸ استان در مهرماه تورم نقطه‌ای سه‌رقمی داشته‌اند. هرمزگان، ایلام و آذربایجان غربی در صدر این فهرست قرار گرفته‌اند؛ در حالی که تهران پایین‌ترین تورم نقطه‌ای و سالانه را ثبت کرده است. بااین‌حال، پایین‌تر بودن نرخ تورم پایتخت به معنای ارزان‌تر بودن هزینه زندگی در تهران نیست، بلکه تنها از سرعت کمتر افزایش قیمت سبد مصرفی آن حکایت دارد.
اختلاف استان‌ها در بازار خوراکی‌ها حتی چشمگیرتر است. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و دخانیات در هرمزگان به ۱۴۱٫۴ درصد رسیده، در حالی که همین شاخص در خراسان جنوبی ۹۶٫۹ درصد بوده است. در این میان، تفاوت ترکیب هزینه خانوارها نیز اهمیت دارد؛ سهم خوراکی‌ها در سبد مصرفی ایلام نزدیک به ۴۰ درصد است، اما در تهران به حدود ۲۲ درصد می‌رسد.
این ارقام نشان می‌دهند جغرافیای تورم ایران تنها با تفاوت نرخ افزایش قیمت‌ها توضیح داده نمی‌شود؛ وزن کالاها و خدمات در سبد مصرفی هر استان نیز در شکل‌گیری این نابرابری نقش دارد.
تورم سه‌رقمی در ۸ استان؛ ایلام رکورددار تورم سالانه شد
نقشه تورم مهرماه نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت‌ها در بخش قابل توجهی از استان‌های کشور از میانگین ملی فراتر رفته است. بر اساس گزارش مرکز آمار، هرمزگان با تورم نقطه‌ای ۱۱۳٫۷ درصد بالاترین نرخ را ثبت کرده و پس از آن ایلام با ۱۱۱٫۹ درصد و آذربایجان غربی با ۱۰۷٫۵ درصد قرار گرفته‌اند.
گلستان با تورم ۱۰۵٫۹ درصد، کردستان با ۱۰۵ درصد، بوشهر با ۱۰۳٫۴ درصد، لرستان با ۱۰۳ درصد و خوزستان با ۱۰۰٫۳ درصد، دیگر استان‌هایی هستند که تورم نقطه‌ای سه‌رقمی داشته‌اند. بنابراین در ۸ استان، شاخص قیمت مصرف‌کننده طی یک سال بیش از دو برابر شده است.
در مقابل، تهران با تورم ۷۲٫۹ درصد پایین‌ترین نرخ را در کشور ثبت کرده است. خراسان جنوبی با ۸۱ درصد، سمنان با ۸۰٫۹ درصد و اصفهان با ۸۲٫۲ درصد نیز در میان استان‌های دارای تورم پایین‌تر قرار دارند.
اما بررسی تورم سالانه، ترتیب استان‌ها را تغییر می‌دهد. در این شاخص، ایلام با نرخ ۹۶ درصد در صدر قرار گرفته و کردستان با ۹۴٫۱ درصد، لرستان با ۹۳٫۲ درصد و آذربایجان غربی با ۹۰٫۵ درصد پس از آن قرار دارند. تهران نیز با تورم سالانه ۶۳٫۶ درصد پایین‌ترین نرخ را داشته است.
تفاوت این رتبه‌بندی‌ها به دوره محاسبه شاخص‌ها مربوط می‌شود. تورم نقطه‌ای افزایش قیمت نسبت به مهر سال گذشته را نشان می‌دهد، اما تورم سالانه تغییر میانگین قیمت‌ها در دو دوره دوازده‌ماهه را اندازه‌گیری می‌کند.
تورم خوراکی‌ها در هرمزگان به ۱۴۱٫۴ درصد رسید؛ شکاف ۴۴٫۵ واحدی گرانی مواد غذایی
اختلاف قیمت‌ها در بازار خوراکی‌ها یکی از برجسته‌ترین بخش‌های گزارش تورم استانی مهرماه است. در حالی که تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در کل کشور ۱۱۳٫۴ درصد بوده، این نرخ در هرمزگان به ۱۴۱٫۴ درصد رسیده است؛ رقمی که از افزایش بیش از ۲٫۴ برابری شاخص قیمت این گروه نسبت به مهر سال گذشته حکایت دارد.
پس از هرمزگان، ایلام با تورم خوراکی ۱۳۲٫۴ درصد، آذربایجان غربی با ۱۲۸٫۹ درصد، کرمان با ۱۲۷٫۸ درصد و لرستان با ۱۲۶٫۴ درصد قرار دارند. در مقابل، خراسان جنوبی با تورم ۹۶٫۹ درصدی پایین‌ترین نرخ را در این گروه ثبت کرده است.
به این ترتیب، اختلاف تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها میان هرمزگان و خراسان جنوبی به ۴۴٫۵ واحد درصد رسیده؛ فاصله‌ای حتی بیشتر از شکاف تورم عمومی استان‌ها.
نکته قابل توجه آن است که در تمامی ۳۱ استان، تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و دخانیات بالاتر از تورم شاخص کل همان استان بوده است. حتی در تهران که پایین‌ترین تورم عمومی کشور را دارد، نرخ افزایش نقطه‌ای قیمت خوراکی‌ها به ۱۱۰ درصد رسیده؛ در حالی که تورم عمومی استان ۷۲٫۹ درصد بوده است.
این اختلاف نشان می‌دهد پایین‌تر بودن نرخ تورم عمومی یک استان الزاماً به معنای ملایم‌تر بودن فشار گرانی مواد غذایی نیست. خانوارها ممکن است در استانی با تورم کل پایین‌تر زندگی کنند، اما همچنان با افزایش بسیار شدید قیمت کالاهای خوراکی مواجه باشند.
سهم ۴۰ درصدی خوراکی‌ها در سبد ایلام؛ چرا ترکیب هزینه خانوار اهمیت دارد؟
تفاوت تورم استان‌ها فقط به سرعت افزایش قیمت کالاها محدود نمی‌شود؛ ساختار هزینه خانوارها نیز در شکل‌گیری نرخ تورم منطقه‌ای اهمیت دارد. بررسی ضرایب اهمیت مرکز آمار نشان می‌دهد سهم خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در سبد مصرفی استان‌های مختلف یکسان نیست.
در ایلام، این گروه ۳۹٫۸۶ درصد از سبد هزینه خانوار را تشکیل می‌دهد؛ در حالی که سهم آن در تهران تنها ۲۱٫۹۱ درصد است. به عبارت دیگر، وزن خوراکی‌ها در سبد ایلام حدود ۱٫۸ برابر تهران است.
چهارمحال‌وبختیاری با سهم ۳۹٫۶۴ درصد، خراسان شمالی با ۳۹٫۳۹ درصد و خراسان جنوبی با ۳۹٫۱۹ درصد نیز از جمله استان‌هایی هستند که خوراکی‌ها وزن بالایی در سبد مصرفی آن‌ها دارند.
این تفاوت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تورم خوراکی‌ها در بسیاری از استان‌ها از تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات بالاتر بوده است. در چنین وضعیتی، وزن بالاتر مواد غذایی می‌تواند فشار بیشتری بر شاخص مصرفی خانوارهای یک استان وارد کند.
بااین‌حال، رابطه میان سهم خوراکی‌ها و تورم عمومی قطعی و یکسان نیست. برای مثال، خراسان جنوبی با وجود سهم بالای خوراکی‌ها در سبد مصرف، تورم نقطه‌ای ۸۱ درصدی داشته که از میانگین کشوری کمتر است.
بنابراین، برای توضیح شکاف تورمی استان‌ها باید دو عامل را هم‌زمان در نظر گرفت: تفاوت ترکیب سبد مصرفی و تفاوت نرخ رشد قیمت هر گروه. هیچ‌یک از این دو عامل به‌تنهایی برای توضیح کامل نابرابری تورمی منطقه‌ای کافی نیست.
تورم غیرخوراکی‌ها در زنجان به ۸٫۲ درصد رسید؛ تغییر ترکیب گرانی در مهرماه
اگرچه خوراکی‌ها در مقیاس نقطه‌به‌نقطه افزایش قیمت شدیدتری داشته‌اند، بررسی تورم ماهانه مهرماه تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. بر اساس داده‌های مرکز آمار، در تمام ۳۱ استان کشور تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات بالاتر از تورم خوراکی‌ها و دخانیات بوده است.
زنجان با تورم ماهانه ۸٫۲ درصدی کالاهای غیرخوراکی و خدمات در صدر قرار گرفته است. این در حالی است که قیمت خوراکی‌ها در همین استان تنها دو درصد افزایش یافته؛ بنابراین اختلاف تورم ماهانه دو گروه به ۶٫۲ واحد درصد رسیده است.
کهگیلویه‌وبویراحمد نیز تورم ۷٫۸ درصدی غیرخوراکی‌ها را ثبت کرده، در حالی که تورم خوراکی‌های آن ۱٫۸ درصد بوده است. همدان با نرخ ۷٫۷ درصد، آذربایجان شرقی و فارس هرکدام با ۷٫۴ درصد نیز از جمله استان‌های دارای بیشترین افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات بوده‌اند.
این تفاوت در نرخ تورم عمومی استان‌ها نیز دیده می‌شود. آذربایجان شرقی و زنجان هر دو با تورم ماهانه ۵٫۷ درصد، بیشترین افزایش شاخص کل را در مهر تجربه کرده‌اند. در مقابل، خراسان جنوبی و سمنان با نرخ ۲٫۴ درصد پایین‌ترین تورم ماهانه را ثبت کرده‌اند.
در مجموع، آمار مهر نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت‌ها در مناطق مختلف کشور نه‌تنها از نظر شدت، بلکه از نظر ترکیب نیز متفاوت است. در حالی که گرانی انباشته خوراکی‌ها همچنان سنگین است، افزایش ماهانه قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات به عامل مهمی در تحولات اخیر تورم استان‌ها تبدیل شده است.
گزارش های بیشتر را در صفحه اقتصاد کلان بخوانید.