همزمان با پیشبرد برنامهریزی برای یک عملیات کوتاه اما شدید، ارتشهای آمریکا و اسرائیل تمرینات خود را افزایش داده و با پرواز هواپیماها بر فراز عراق، مانورهای تهاجمی را تمرین میکنند.
فرارو- یک رسانه آمریکایی اعلام کرد که خصومتهای دوباره آمریکا و اسرائیل علیه ایران ممکن است موفقتر از مرحله نخست جنگ نباشد؛ ضمن اینکه ترامپ بارها طرحهای بازگشت به درگیریهای نظامی گسترده را لغو کرده است.
به گزارش فرارو به نقل از نیویورکتایمز، به گفته مقامات آمریکایی و دیگر افرادی که در جریان این گفتگوها قرار گرفتهاند، ارتشهای آمریکا و اسرائیل طرحهای مشخصی را برای انجام حملات مجدد علیه ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا تدوین کردهاند.
مقامات آمریکایی اعلام کردند که پیت هگست، وزیر دفاع، این هفته در اسرائیل با بنیامین نتانیاهو دیدار کرد تا درباره حملات جدید گفتگو کند.
طبق این ادعا، اهداف این حملات احتمالاً شامل زیرساختهای انرژی، تأسیسات هستهای و زرادخانه موشکی و پهپادی ایران خواهد بود. برخی مقامات مدعی هستند که یک دور بزرگ دیگر از حملات میتواند اقتصاد ایران را به مرز فروپاشی بکشاند و این کشور را پس از نزدیک به هشت ماه درگیری، وادار به دادن امتیازات دیپلماتیک کند.
با این حال، دلایلی وجود دارد که نسبت به موفقیتآمیزتر بودنِ دور جدید جنگ نسبت به مرحله نخست حملات شدید آمریکا و اسرائیل (بین ماههای فوریه تا آوریل) تردید داشت. آن دور از درگیریها باعث افزایش قیمت انرژی و تورم در سراسر جهان شد، امنیت خاورمیانه را تضعیف کرد و ذخایر موشکهای رهگیر پنتاگون را به شدت تحت فشار قرار داد.
همچنین اصلاً قطعی نیست که ترامپ با انجام حملات جدید موافقت کند. او در سال جاری بارها با طرحهای بازگشت به عملیاتهای رزمی گسترده مخالفت کرده است؛ از جمله در همین ماه که ارتشهای ایالات متحده و اسرائیل تقریباً آماده حمله بودند.
تمامی مقاماتی که برای تهیه این گزارش با آنها مصاحبه شده، به شرط فاش نشدن نامشان سخن گفتند تا بتوانند بیپرده درباره برنامهریزیهای نظامی گفتگو کنند.
مقامات ایرانی اعلام کردهاند که این بار با گسترش دامنه اهداف خود - فراتر از کشتیهای تجاری و زیرساختهای انرژی در منطقه - و شامل کردن مراکز داده و کابلهای اینترنتی زیردریایی، دست به تلافی بزنند.
ادعا میشود که درگیریها نه سریع خواهند بود و نه محدود.
در حالی که ایالات متحده در حال تدارک زرادخانهای عظیم است که تا اوایل نوامبر کاملاً مستقر خواهد شد، تلاشهای دیپلماتیک نیز ادامه دارد؛ مذاکرهکنندگان آمریکایی از احتمال بازگشت به جنگ به عنوان اهرمی در برابر ایران استفاده میکنند تا در خصوص خواستههای خود پیرامون برنامه هستهای این کشور و کنترل بر تنگه هرمز پیشرفت حاصل کنند.
با این حال، مذاکرهکنندگان ایرانی تاکنون حاضر به دادن امتیاز در مورد برنامه هستهای نشدهاند و اصرار دارند که رسیدگی به این موضوع به مراحل بعدی مذاکرات موکول شود.
برخی از برنامهریزان آمریکایی مدعی هستند که یک عملیات فشرده سه روزه میتواند چنان آسیب اقتصادیای به بار آورد که منجر به تغییر موضع ایران شود.
اما مقامات آمریکایی بارها فروپاشی ایران را پیشبینی کردهاند، در حالی که دیگر مقامات غربی خاطرنشان میکنند که دولت ایران تاکنون توانسته است در برابر فشارهای اقتصادی تاب بیاورد.
دانا استرول، که در دولت بایدن به عنوان مقام ارشد پنتاگون در امور سیاستگذاری خاورمیانه فعالیت میکرد، گفت: در این مقطع از جنگ، آنچه روشن است این است که عملیات نظامی متعارفِ انجامشده تا به امروز، تحریمهای اقتصادی تنبیهیِ فعلی و محاصره دریایی آمریکا، نتوانستهاند ایران را به شکلی معنادار به پای میز مذاکره بازگردانند.
استرول، که اکنون در «مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک» حضور دارد، گفت که نه ترامپ و نه نتانیاهو استدلال قانعکنندهای ارائه نکردهاند که چگونه جنگ بیشتر میتواند این معضل استراتژیک را در منطقهای که روز به روز بیثباتتر و درگیر مناقشات بیشتری میشود، تغییر دهد.
انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر میتواند برنامهها را پیچیده کند. به گفته کارشناسان، اگر نتانیاهو شکست بخورد، به نخستوزیر موقت تبدیل خواهد شد و در این شرایط، آغاز جنگ برای او دشوار خواهد بود.
اما برخی تحلیلگران بر این باورند که نتانیاهو میتواند از احتمال وقوع یک حمله مشترک قریبالوقوع از سوی ایالات متحده و اسرائیل، به عنوان اهرمی برای فشار بر رقبای خود استفاده کند تا آنها را به پیوستن به یک «دولت وحدت ملی» برای مدیریت جنگ ترغیب نماید؛ اقدامی که موجب تداوم حضور او در قدرت خواهد شد.
پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، نتانیاهو یک دولت وحدت ملی تشکیل داد که طی آن، برخی از اعضای جناح مخالف به «کابینه جنگ» راه یافتند تا در اتخاذ تصمیمات مربوط به امنیت ملی مشارکت کنند.
مازال معلم، تحلیلگر سیاسی اسرائیلی و نویسنده کتاب زندگینامه نتانیاهو، میگوید: او ممکن است از این وضعیت برای درخواست تشکیل یک دولت اضطراری فراگیر استفاده کند، اما با بدبینی عمیق رقبای سیاسیاش مواجه خواهد شد. اگر ایران حمله کند، بحثی جداست؛ اما آغاز یک حمله تهاجمی (پیشدستانه) برای او بسیار دشوار خواهد بود.
به گفته مقامات، احتمال اندکی وجود دارد که ترامپ تصمیم بگیرد همین ماه عملیاتی را آغاز کند؛ اما دلایل سیاسی متعددی وجود دارد که نشان میدهد او احتمالاً تا پس از انتخابات آمریکا صبر خواهد کرد. یکی از این دلایل، وعدهای است که اوایل همین ماه داد مبنی بر اینکه پیش از برگزاری انتخابات، دست به حمله نخواهد زد.
ایالات متحده تا اوایل ماه نوامبر، تمام توان نظامی خود - شامل سه ناو هواپیمابر، هزاران نیروی تفنگدار دریایی، جنگندهها و نیروهای عملیات ویژه - را در منطقه مستقر نخواهد داشت. ارتش آمریکا ترجیح میدهد حملات خود را در پوشش تاریکی شب انجام دهد و در اوایل ماه آینده، ساعات تاریکی هوا بر فراز ایران افزایش خواهد یافت.
همچنین نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه این جنگ ممکن است به درگیری گستردهتری تبدیل شود. روز گذشته، وزارت امور خارجه ایالات متحده به کارکنان غیرضروری دولت و خانوادههایشان دستور داد عربستان سعودی را ترک کنند؛ چرا که حوثیهای یمن همچنان به حملات خود علیه اهدافی در آن کشور ادامه میدهند.
یکی از مقامات کاخ سفید روز گذشته اعلام کرد که دولت درباره طرحهای نظامی «که ممکن است وجود داشته باشند یا نداشته باشند» اظهار نظر نمیکند. این مقام افزود که ترامپ تمامی گزینهها را روی میز نگه داشته است تا اطمینان حاصل کند که ایران نمیتواند به سلاحهای هستهای دست یابد.
برخی مقامات میگویند در تعیین اهداف، پالایشگاهها و زیرساختهای نفتی کنار گذاشته خواهند شد، زیرا ترامپ مایل است از افزایش بیشتر قیمت بنزین جلوگیری کند.
به ادعای افرادی که در جریان این امور قرار دارند، ارتشهای ایالات متحده و اسرائیل در حال تدوین طرحهایی برای عملیات علیه برنامه هستهای ایران هستند. این طرحها میتواند شامل حمله به «کوه کلنگ» (Pickaxe Mountain) باشد؛ یک تأسیسات هستهای که در عمق زمین قرار دارد.
ترامپ هفته گذشته ادعا کرد که در حال بررسی استفاده از بمب ۲۲ هزار پوندی GBU-43/B - موسوم به «مادر همه بمبها» (MOAB) - علیه این تأسیسات است. مقامات میگویند علاقه ترامپ به این سلاح، تا حدودی به خاطر نام مستعار آن، یعنی «مادر همه بمبها» است.
اما کارشناسان تسلیحاتی میگویند که بمب MOAB در بالای سطح زمین منفجر میشود و موج انفجاری گسترده ایجاد میکند؛ بنابراین بعید است بتواند تأسیساتی زیرزمینی مانند «کوه کلنگ» را که در دل سنگهای گرانیتی قرار دارد، نابود کند. مقامات نظامی همچنین هشدار میدهند که این بمب باید توسط هواپیمای ترابری MC-130 حمل شود که سرعت پایینی دارد و در برابر آتش پدافند هوایی ایران آسیبپذیر خواهد بود.
به گفته مقامات دفاعی آمریکا و اسرائیل که از جزئیات ماجرا آگاهاند، اوایل همین ماه، اسرائیل و ایالات متحده تا آستانه حمله به ایران پیش رفتند، اما ترامپ در لحظه آخر تصمیم گرفت حمله را به تعویق بیندازد. این تصمیم درست پیش از آغاز عملیات اتخاذ شد؛ آن هم در حالی که هر دو ارتش تدارکات گستردهای دیده و نیروهای هوایی خود را در بالاترین سطح آمادهباش قرار داده بودند.
یکی از فرماندهان نظامی - که به شرط فاش نشدن نامش درباره مسائل عملیاتی صحبت میکرد - گفت که تکرارِ برنامهریزیها و سپس تصمیمات ترامپ مبنی برعدم انجام حملات جدید، باعث نوعی «تکانهای شدید و ناگهانی» در میان برنامهریزان نظامی شده است. با این حال، آنها همچنان در حالت آمادهباش باقی ماندهاند تا هر گزینه نظامی را که ترامپ در هفتههای آینده انتخاب کند، به اجرا درآورند.
در هر یک از مراحل این تقابل تا به امروز، رهبران ایران رویکردی کمتر آشتیجویانه در پیش گرفتهاند؛ چرا که متقاعد شدهاند هدف نهایی ایالات متحده و اسرائیل، سرنگونی حکومت ایران است.
مقامات ایرانی میگویند از برنامهریزیهای جنگی آمریکا آگاه هستند و در حال تدوین اهداف و تاکتیکهای جدید خود بودهاند.
پیمان صالحی، تحلیلگر سیاسی در تهران، گفت که در صورت حمله به ایران، بخشی از برنامههای تلافیجویانه ایران شامل حمله به پالایشگاههای بزرگ نفت در عربستان سعودی، از جمله تأسیسات «آرامکو» خواهد بود؛ چرا که این اقدام بلافاصله موجب جهش قیمت نفت و انرژی میشود.
صالحی گفت: این جنگ به ما فهماند که بهترین اهرم فشار بر ترامپ، افزایش قیمت نفت و انرژی است، زیرا این کار به مردم آمریکا آسیب میزند.
مهدی محمدی، مشاور ارشد محمدباقر قالیباف (مذاکرهکننده ارشد ایران)، این هفته در شبکههای اجتماعی نوشت که تصورِ پایان یافتن دور دیگری از حملات آمریکا به ایران ظرف ۷۲ ساعت، یک «خیالپردازی» است و این ایران خواهد بود که تعیین میکند جنگ چه زمانی به پایان برسد. او خاطرنشان کرد که ترامپ در ماه فوریه گفته بود جنگ دو هفته به طول خواهد انجامید.
محمدی گفت: حملات ما شدیدتر، خلاقانهتر و متفاوتتر خواهد بود. ما مصمم و مطمئن هستیم و برنامهریزیهای قویای صورت گرفته است.
