حوزه/ استاد و پژوهشگر برگزیده حوزه علمیه خواهران با بهره‌گیری از آموزه‌های اخلاقی و اسلامی، ابعاد نقض حریم خصوصی و جمع‌آوری داده‌های بیومتریک در فضای نوپدید، «متاورس» را واکاوی و الگویی پیشگیرانه ارائه کرد.
به گزارش خبرگزاری حوزه، برگزاری دوره‌های تخصصی مهارت‌افزایی در حوزه‌های علمیه خواهران، بستر مناسبی را برای تبدیل ایده‌ها و دغدغه‌های پژوهشی طلاب به مقالات علمی و کاربردی فراهم کرده است. در پی موفقیت پژوهشگران شرکت‌کننده در دوره «فنون و مهارت‌های پژوهشی» که آبان‌ماه ۱۴۰۴ از سوی اداره امور پژوهشگران ویژه پژوهشگران رتبه «الف» و «ب» در مشهد مقدس برگزار شد، پای صحبت‌های خانم سمیه کریمی، دکترای فلسفه و کلام اسلامی و دانش‌آموخته سطح سه رشته کلام، از اساتید و پژوهشگران برگزیده حوزه علمیه خواهران استان اصفهان در این رویداد نشسته‌ایم تا از مسیر شکل‌گیری، نگارش و پذیرش مقاله علمی‌پژوهشی خود بگوید.
متن این گفت‌وگو به شرح زیر است:
انتخاب مسئله؛ نگاه پیشگیرانه به حریم خصوصی در عصر متاورس
خانم کریمی در تشریح انگیزه و چرایی انتخاب این موضوع پژوهشی گفت: مسئله پژوهشی من ناظر به آینده و فضای متاورس است؛ به تعبیری، نسل بعد از هوش مصنوعی، جهان متاورس است. متاورس یک فضای سه‌بعدی و غوطه‌ورکننده است که با واقعیت مجازی، افزوده و ترکیبی ساخته می‌شود و آدم‌ها با آواتار (شناسه شناخت فرد) در آن وارد می‌شوند، کار می‌کنند، خرید می‌کنند و با هم تعامل دارند.
وی افزود: این فناوری بی‌سروصدا حجم عظیمی از داده‌های حساس انسان‌ها را جمع‌آوری می‌کند؛ از حالات چهره و حرکت بدن گرفته تا ضربان قلب و امواج مغزی، غالباً هم بدون اینکه افراد اطلاعی داشته باشند. از آنجا که در اسلام، کرامت انسان و حریم او امانت است، مسئله پژوهش این شد که چگونه می‌توان با این وضعیت مواجه شد. مهم‌تر اینکه جامعه ما باید از حالا با نقض حریم خصوصی در متاورس آشنا شود، وگرنه زمانی که متاورس در جامعه همه‌گیر شود، دیگر فرصتی برای رفع نقض حریم به آن صورت نخواهد بود؛ و این یعنی پیشگیری قبل از درمان.
ابعاد مقاله و نوآوری آن؛ ارائه چارچوب حکمرانانه و اخلاقی
این پژوهشگر برگزیده درباره ابعاد محتوایی و نوآوری مقاله خود بیان کرد: مقاله به نقض حریم از زاویه اخلاقی و اسلامی پرداخته است؛ از جمله سوءاستفاده تجاری از داده‌ها، جمع‌آوری بیومتریک بدون رضایت آگاهانه، ضبط ناخواسته اطلاعات اطرافیان و آسیب‌پذیری کودکان.
خانم کریمی معاونت پژوهش مدرسه تخصصی رکن الملک استان اصفهان خاطرنشان کرد: من در این مقاله نشان داده‌ام مفاهیمی مثل امانت، کتمان سر، نهی از تجسس و حرمت ورود به حریم دیگران می‌تواند برای فضای متاورس هم نسخه عملی بپیچد؛ یعنی هم طراحی فناوری را تغییر دهد، هم قانون‌گذاری و هم تربیت کاربر را. این یک چارچوب پیشگیرانه است، نه فقط واکنشی، و کاربردی بودن پژوهش را آشکار می‌کند.
نقش دوره آموزشی مشهد در ارتقای کیفیت مقاله
خانم کریمی با اشاره به نقش دوره‌های تخصصی معاونت پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران در موفقیت این اثر اظهار داشت: دوره فنون و مهارت‌های پژوهشی که با همت معاونت پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران در مشهد برگزار شد، نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری و انسجام این مقاله داشت. این دوره فرصت خوبی برای حرفه‌ای شدن بود؛ شخص من پیش از این دوره، ایده‌ها و دغدغه‌هایی در زمینه پژوهش داشتم، ولی در این دوره با نظارت و تعامل با استاد، بر مسئله‌شناسی، ساختاربندی علمی و روش تحلیل به صورت حرفه‌ای‌تر آشنا شدم.
وی ادامه داد: نکته خاصی که بسیار به من کمک کرد، تعامل سازنده با استاد دوره، آقای دکتر آل‌بویه، و نقدهای دقیق و راهگشای ایشان بود که سبب شد درک بهتری پیدا کنم و مقاله از یک مرور کلی به یک چارچوب حکمرانانه و اجرایی تبدیل شود.
کلام آخر؛ پژوهش به مثابه جهاد علمی
استاد و پژوهشگر برگزیده حوزه در توصیف تجربه خود برای دیگر طلاب گفت: اگر بخواهم برای یک طلبه در یک جمله بگویم: «پژوهش یک جهاد علمی است که همچون عسل شیرین است.»
وی در خصوص برنامه‌های آتی خود تأکید کرد: در ادامه مسیر پژوهشی، به عنوان یک پژوهشگر و مدرس روش تحقیق، قصد دارم در این مسیر هم خودم را رشد دهم و هم به یاری حق سبب پیشرفت و ترقی طلاب شوم.» ایشان در آخر ضمن تشکر از معاونت پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران، درخواست کرد که این مرکز در مسیر پژوهش همچنان حمایت از اساتید و طلاب پژوهشگر را پیش‌رو داشته باشد.