چابهار - ایرنا - سدهای جنوب سیستان و بلوچستان از اهمیت راهبردی در حفظ زیست بوم منطقه و رفع نیازهای آب شرب و کشاورزی برخوردارند؛ از طرفی نمایندگان مجلس و مسئولان این منطقه تاکید دارند که بهره‌برداری بهینه از ذخایر این سدها، نیازمند برنامه‌ریزی و تدوین و اجرای الگوی نظام‌مند رهاسازی آب است.
به گزارش ایرنا، سدهای «پیشین» راسک، «زیردان» قصرقند، «خیرآباد» نیکشهر، «کهیر» کنارک و «شی‌کلگ» تلنگ از جمله منابع ذخیره آبی در جنوب سیستان و بلوچستان هستند که رهاسازی آب از آنها برای تأمین نیازهای مردم و احیای زیست‌بوم پایین‌دست در محدوده شهرستان‌های چابهار، نیکشهر، دشتیاری و کنارک صورت می‌گیرد.
در مناطقی نظیر جنوب سیستان و بلوچستان و محدوده سواحل مکران که معیشت بخش قابل توجهی از مردم به کشاورزی، دامداری و منابع طبیعی وابسته است، رسیدن آب به پایین‌دست می‌تواند به‌معنی حفظ زندگی و فعالیت اقتصادی خانوارهای بسیاری باشد و از مهاجرت اجباری روستاییان و خالی‌شدن سکونتگاه‌های محلی جلوگیری کند.
از سوی دیگر، رهاسازی آب می‌تواند با افزایش رطوبت خاک و تغذیه منابع زیرزمینی، ظرفیت تولیدی اراضی کشاورزی را در بلندمدت حفظ کند و زمینه توسعه فعالیت‌های اقتصادی وابسته به آب، افزایش درآمد خانوارها، رونق بازارهای محلی و تقویت زنجیره تولید و اشتغال را فراهم آورد.
کارشناسان تاکید دارند مدیریت صحیح آب سدها زمانی می‌تواند به توسعه پایدار منجر شود که میان ذخیره‌سازی آب و رساندن آن به مقصد نهایی تعادل برقرار شود؛ چراکه ارزش واقعی آب زمانی نمایان می‌شود که بتواند هم‌زمان به حفظ محیط زیست، تقویت منابع آب، افزایش تولید، ایجاد اشتغال و بهبود معیشت مردم کمک کند.
با توجه به اهمیت این موضوع، اهالی شهرستان‌های جنوبی سیستان و بلوچستان تاکید دارند که نحوه بهره‌برداری از آب ذخیره شده در سدهای این منطقه باید با در نظر گرفتن نیازهای پایین‌دست، ظرفیت‌های اقتصادی و ضرورت‌های محیط‌زیستی تعریف شود لذا دولت و دستگاه‌های متولی باید برنامه‌ای مشخص، شفاف و زمان‌بندی‌شده برای مدیریت و رهاسازی آب داشته باشند؛ برنامه‌ای که در آن علاوه بر تأمین آب آشامیدنی، کشاورزی و دامداری، نیازهای زیست‌محیطی نیز مورد توجه قرار گیرد.
تاکید نماینده حوزه چابهار بر اعلام برنامه روشن برای رهاسازی آب سدها
به گفته نماینده مردم شهرستان‌های چابهار، نیکشهر، کنارک، قصرقند، دشتیاری و زرآباد در مجلس شورای اسلامی، رهاسازی آب تمام سدهای جنوب استان پس از پیگیری از وزارت نیرو و مطالبه مردم مناطق پایین‌دست انجام می‌شود و بعد از آن شاهد جریان آب در رودخانه پایین‌دست سد در محدوده بخش‌های پیرسهراب، پلان و چابهار و دشتیاری هستیم.
محمدانور بجارزهی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا افزود: مردم منطقه برای دسترسی به آب مورد نیاز خود باید هر بار منتظر پیگیری و رایزنی باشند درحالیکه منابع آبی این سدها مانند «زیردان» قصرقند باید بر اساس یک برنامه مشخص مدیریت شده و تأمین نیازهای ضروری پایین‌دست نباید به پیگیری‌های مقطعی و دشوار محدود شود.
وی ادامه داد: در شرایطی که آب سدها در مخزن قرار دارد و بخشی از آن بر اثر تبخیر از دست می‌رود، انتظار می‌رود سهم پایین‌دست و نیازهای زیست‌محیطی نیز در مدیریت منابع آب به‌طور جدی دیده شود و جریان آب در رودخانه‌های منطقه در زمان مناسب برقرار باشد.
نماینده مردم حوزه انتخابیه چابهار گفت: مردم روستاهای پایین‌دست سد زیردان برای تأمین آب مورد نیاز زندگی، دام‌ها و حفظ پوشش گیاهی منطقه با مشکلات جدی مواجهند و نمی‌توان پذیرفت که دسترسی آنان به جریان آب وابسته به پیگیری‌های موردی باشد.
وی تأکید کرد: در مناطقی مانند بخش «پیرسهراب» شهرستان چابهار و روستاهای اطراف آن، ادامه جریان رودخانه برای حفظ زیست‌بوم ضروری است و پوشش گیاهی، حیات آبزیان و جانوران و زیستگاه تمساح پوزه‌کوتاه ایرانی (گاندو) به تداوم جریان آب وابسته است.
بجارزهی تاکید کرد: رهاسازی آب باید از یک اقدام مقطعی به برنامه‌ای منظم و قابل پیش‌بینی تبدیل شود تا مردم پایین‌دست بدانند چه زمانی و از چه میزان آبی برخوردار خواهند شد و دستگاه‌های متولی نیز بتوانند بر اساس برنامه مشخص، نیازهای شرب، دامداری و زیست‌محیطی منطقه را مدیریت کنند.
وی تصریح کرد: انتظار می‌رود وزارت نیرو و متولیان مدیریت منابع آب در سیستان و بلوچستان، ضمن اعلام برنامه روشن برای رهاسازی آب سد زیردان، موضوع حقابه و نیازهای پایین‌دست را به‌صورت مستمر در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ کنند و اجازه ندهند تأمین آب مردم و حفظ زیست‌بوم منطقه هر بار به یک مطالبه و پیگیری جدید تبدیل شود.
فرماندار دشتیاری خواستار رهاسازی هدفمند آب سدهای پیشین و زیردان شد
فرماندار شهرستان دشتیاری نیز با تأکید بر ضرورت مدیریت هدفمند منابع آب سدهای «پیشین» راسک و «زیردان» قصرقند و رهاسازی آن برای تأمین نیازهای شرب، کشاورزی و محیط زیست این منطقه، گفت: تأمین حقابه و تعیین تکلیف رهاسازی آب نباید به پیگیری‌های مکرر از طریق نماینده مجلس و درخواست از وزارت نیرو وابسته باشد.
عبدالعزیز میایی در گفت و گو با ایرنا با اشاره به اهمیت منابع آب سطحی در پایداری زندگی مردم دشتیاری اظهار کرد: مدیریت منابع آبی و نحوه بهره‌برداری از آب ذخیره‌شده در سدها باید متناسب با نیازهای مردم پایین‌دست، وضعیت کشاورزی و ملاحظات زیست‌محیطی انجام شود.
وی افزود: آب ذخیره‌شده در سدها زمانی می‌تواند به توسعه منطقه کمک کند که سازوکار مشخصی برای تخصیص و رهاسازی آن وجود داشته باشد و مردم بتوانند از این ظرفیت برای تأمین نیازهای ضروری و حفظ فعالیت‌های اقتصادی خود بهره‌مند شوند.
فرماندار دشتیاری با تأکید بر ضرورت تعیین تکلیف حقابه بخش‌های مختلف، خواستار برنامه‌ریزی شفاف و مستمر برای رهاسازی آب سدهای پیشین و زیردان شد و تصریح کرد: انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول با بررسی وضعیت منابع آب، نیازهای پایین‌دست و ظرفیت تأسیسات انتقال و توزیع، برنامه‌ای مشخص برای بهره‌برداری از آب سدها تدوین کنند تا تصمیم‌گیری‌ها از حالت موردی خارج شده و بر اساس ضوابط روشن و کارشناسی انجام شود.
وی افزود: از منظر مدیریت منابع آب، رهاسازی آب سدها نیازمند ارزیابی هم‌زمان حجم ذخیره، میزان ورودی و خروجی، نیاز آب شرب و محصولات کشاورزی، وضعیت شبکه‌های انتقال و پیامدهای زیست‌محیطی است؛ تعیین سهم هر بخش و زمان‌بندی رهاسازی می‌تواند به کاهش چالش میان مصارف مختلف و افزایش بهره‌وری منابع آبی کمک کند.
میایی ادامه داد: در مناطقی مانند دشتیاری، هماهنگی میان شرکت آب منطقه‌ای، وزارت نیرو، دستگاه‌های متولی کشاورزی و نهادهای محیط زیستی برای تعیین حقابه‌ها و نظارت بر توزیع آب اهمیت دارد؛ زیرا رهاسازی آب بدون برنامه انتقال و توزیع مناسب، لزوما به معنی دسترسی مؤثر کشاورزان و جوامع محلی به منابع آبی نیست.
فرماندار دشتیاری تاکید کرد: سدهای پیشین و زیردان از زیرساخت‌های مهم مدیریت آب در جنوب سیستان و بلوچستان هستند و نحوه بهره‌برداری از ذخائر آنها، با توجه به شرایط بارندگی و وضعیت منابع آب، نیازمند تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های به‌روز و رعایت اولویت‌های تأمین آب است.
میایی،خواستار توجه جدی دستگاه‌های مسئول به مطالبات آبی شهرستان دشتیاری و اتخاذ تصمیم‌های عملی برای تأمین نیازهای شرب، کشاورزی و زیست‌محیطی شد.
بخشدار پیرسهراب: مدیریت منابع آبی با اولویت رفع نیازهای مردم باشد
بخشدار پیرسهراب از توابع شهرستان چابهار نیز با تأکید بر ضرورت رهاسازی آب برای تأمین نیازهای این بخش، گفت: مدیریت منابع آبی باید به‌گونه‌ای باشد که نیازهای مردم در اولویت قرار گیرد و در کنار تأمین آب، زیرساخت‌های لازم برای تصفیه آب نیز هرچه سریع‌تر تکمیل شود.
انور یزدان‌پناه در گفت و گو با ایرنا افزود: تأمین آب پایدار در مناطق روستایی، علاوه بر مدیریت صحیح منابع و رهاسازی به‌موقع آب به تکمیل تأسیسات تصفیه، کنترل مستمر کیفیت و نگهداری شبکه توزیع وابسته است؛ موضوعی که توجه هم‌زمان دستگاه‌های اجرایی و بهداشتی را ضروری می‌کند.
به گزارش ایرنا، شهرستان های ساحلی و جنوبی سیستان و بلوچستان شامل دشتیاری، چابهار، کنارک و زرآباد است.
طبق گزارش شرکت آب منطقه ای سیستان و بلوچستان، حجم آب موجود در مخازن سدهای استان تا اواسط مهر امسال حدود ۳۷ درصد ظرفیت کل مخازن بوده است.