اظهارات تازه هیلاری کلینتون درباره احتمال در اختیار داشتن اسناد یا تصاویر محرمانه‌ای از دونالد ترامپ به دست ولادیمیر پوتین، بار دیگر یکی از جنجالی‌ترین روایت‌های سیاسی سال‌های اخیر آمریکا را زنده کرده است؛ روایتی که از احتمال وجود فیلم‌های رسواکننده از رئیس‌جمهور آمریکا سخن می‌گوید.
به گزارش دیروزبان کلینتون، وزیر خارجه پیشین آمریکا و رقیب ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۶، گفته است همچنان معتقد است پوتین اطلاعاتی علیه ترامپ در اختیار دارد؛ اطلاعاتی که به گفته او ممکن است شامل عکس، ویدئو یا اسناد دیگری باشد. اهمیت این اظهارات تنها به محتوای ادعا محدود نمی‌شود؛ بلکه به سابقه طولانی مناقشه بر سر روابط ترامپ و رئیس‌جمهور روسیه بازمی‌گردد.
در مرکز این ماجرا، پرسشی قرار دارد که از نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ بارها مطرح شده است: آیا مسکو اطلاعاتی در اختیار دارد که بتواند از آن برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌های سیاسی یا رفتار رئیس‌جمهور آمریکا استفاده کند؟
ماجرای فیلم مسکو؛ ادعایی درباره سفر سال ۲۰۱۳
آنچه معمولا در بحث درباره فیلم احتمالی ترامپ مطرح می‌شود، به سفر او به مسکو در سال ۲۰۱۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که ترامپ برای حضور در مراسم انتخاب ملکه زیبایی جهان، «میس یونیورس»، به روسیه سفر کرده بود.
در ژانویه ۲۰۱۷، هم‌زمان با نزدیک شدن ترامپ به آغاز نخستین دوره ریاست‌جمهوری‌اش، گزارشی جنجالی از مجموعه اسنادی منتشر شد که کریستوفر استیل، مأمور پیشین اطلاعات بریتانیا، گردآوری کرده بود. در این اسناد ادعا شده بود که مقام‌های روسیه ممکن است اطلاعات شخصی و شرم‌آوری از ترامپ در اختیار داشته باشند؛ اطلاعاتی که بالقوه می‌توانست برای اعمال فشار سیاسی استفاده شود.
مشهورترین بخش این پرونده، ادعایی درباره ضبط ویدئویی از رفتار جنسی ترامپ در اتاق هتل ریتز کارلتون مسکو بود. در روایت منتشرشده، گفته می‌شد این اتفاق در اتاقی رخ داده که پیش‌تر باراک اوباما و همسرش در آن اقامت کرده بودند.
اما نکته اساسی این است که وجود چنین فیلمی هرگز به‌طور مستقل اثبات نشده است. گزارش‌های رسانه‌ای درباره این موضوع عمدتا به اطلاعات تأییدنشده، منابع ناشناس و اسناد استیل متکی بودند. حتی گزارش رابرت مولر درباره مداخله روسیه در انتخابات آمریکا نیز وجود قطعی این فیلم را تأیید نکرد.
ماجرا یک پیام مشکوک
این پرونده صرفا بر شایعات رسانه‌ای استوار نماند و در جریان تحقیقات رسمی نیز ردپایی از آن دیده شد. بر اساس گزارش مولر، جورج رتسخیلادزه، تاجر روس‌تبار مرتبط با شرکت ترامپ، در اکتبر ۲۰۱۶ پیامی برای مایکل کوهن، وکیل وقت ترامپ، فرستاد و از متوقف شدن انتشار نوارهایی از روسیه سخن گفت. او بعدا توضیح داد که منظورش نوارهای ادعایی و شرم‌آوری بوده که گفته می‌شد افراد مرتبط با یک شرکت املاک روسی در اختیار دارند.
رتسخیلادزه به بازرسان گفت به او گفته شده بود این نوارها جعلی هستند، اما این موضوع را در پیام خود به کوهن ذکر نکرده بود. این جزئیات نشان می‌دهد که دست‌کم در فضای پیرامون ترامپ، شایعه وجود چنین تصاویری جدی گرفته شده بود؛ با این حال، جدی گرفته شدن یک ادعا با اثبات صحت آن تفاوت دارد.
«کامپرومات»؛ سلاح قدیمی سرویس‌های اطلاعاتی
در ادبیات اطلاعاتی روسیه، اصطلاح «کامپرومات» به اطلاعاتی گفته می‌شود که می‌تواند اعتبار، موقعیت یا قدرت چانه‌زنی یک فرد را تضعیف کند. این اطلاعات ممکن است شامل اسناد مالی، روابط شخصی، تصاویر خصوصی یا شواهدی از رفتارهای خلاف قانون باشد.
چنین اطلاعاتی لزوما برای انتشار عمومی جمع‌آوری نمی‌شوند. گاهی ارزش اصلی آن‌ها در امکان استفاده محرمانه از آن‌هاست؛ یعنی فرد هدف بداند که طرف مقابل اطلاعاتی حساس درباره او دارد و احتمال انتشار آن وجود دارد.
با این حال، نسبت دادن چنین عملیاتی به کرملین در پرونده ترامپ نیازمند شواهد مشخص است. گزارش کمیته اطلاعاتی سنای آمریکا در سال ۲۰۲۰، ارتباطات و تلاش‌های احتمالی روسیه برای کسب اطلاعات حساس درباره ترامپ را بررسی کرد، اما نتوانست نتیجه بگیرد که روسیه قطعاً اطلاعات رسواکننده ادعاشده را در اختیار داشته است.
چرا اظهارات کلینتون دوباره اهمیت پیدا کرده است؟
اظهارات کلینتون را باید در بستر اختلاف دیرینه او با ترامپ و مناقشه بر سر سیاست آمریکا در قبال روسیه ارزیابی کرد. کلینتون که در انتخابات ۲۰۱۶ رقیب ترامپ بود، از مدت‌ها پیش درباره نزدیکی او به پوتین ابراز نگرانی کرده است.
با این حال، میان دو موضوع باید تفاوت گذاشت: نخست، شواهد مربوط به مداخله روسیه در انتخابات آمریکا و تلاش مسکو برای تأثیرگذاری بر فضای سیاسی این کشور؛ دوم، ادعای مشخصی که می‌گوید پوتین فیلمی خصوصی از ترامپ در اختیار دارد و با آن او را تحت فشار قرار می‌دهد. اثبات موضوع نخست، به‌خودی‌خود به معنای اثبات موضوع دوم نیست. سخنان کلینتون بیش از آنکه پرده از وجود یک فیلم قطعی بردارد، نشان‌دهنده تداوم بی‌اعتمادی سیاسی به رابطه ترامپ و پوتین است.