قم – مجید قیصری با اشاره به نسبت ادبیات و جنگ گفت: ادبیات جنگ انسانیترین ادبیاتی در تمام دنیاست.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، مجید قیصری داستاننویس در نشست «بعلاوه ادبیات» انجمن ادبی ماها که در دانشگاه هنرو اندیشه برگزار شد با پرداختن به نسبت ادبیات و جنگ، گفت: خود جنگ یک حادثه و رخداد است اما آنچه ادامه دارد و گریبان آدمها و خانوادهها را میگیرد تبعات جنگ است. ادبیات میتواند موضوع را کالبدشکافی کند که چه اتفاقی افتاده است. مهم این است که حادثه و رخداد جنگ روی ذهن شخص چه تغییری ایجاد میکند. لذا ادبیات جنگ انسانیترین ادبیاتی است که در تمام دنیا رخ میدهد و اگر از این زاویه به جنگ نگاه کنیم هیچ تفاوتی بین جنگ ویتنام، ایران، بوسنی و هیچ جنگ دیگر وجود ندارد.
وی ادامه داد: شما یک انسان دارید که بر او مصائبی ناشی از جنگ وارد شده است. انسان است که در جنگ آسیب می بیند و ادبیات کارش کالبدشکافی این مسئله است. ادبیات به این میپردازد که این انسان چگونه با پشتوانههای فرهنگیاش با این رنج مواجه میشود. اینجا پای ادبیات به میان میآید. نویسنده قرار است رنج را نشان دهد و گذر از آن رنج را بنویسد.
قیصری تاکید کرد: ادبیات کلا ضد جنگ است اما رویکردها متفاوت است. نویسندهای که در جغرافیایی زندگی میکند که جنگافروز است یک رویکرد به جنگ دارد و نویسندهای که مقصد جنگ است نوع دیگری به جنگ نگاه میکند. بنابراین نوع خواستگاه در پرداختن به جنگ متفاوت میشود.
این نویسنده بیان کرد: اگر در ادبیات جنگ صرفا خود حادثه را ببینیم سادهانگارانه است. هیچ حادثهای شخصا را مرا جذب نمیکند آنچه برای من جذاب است معنایی است که در آن حادثه خوابیده است. یعنی یک زیر لایهای در واقعه میبینیم که باید مرا یاد موضوع دیگری بیندازد. اگر این اتفاق برای من بیفتد میروم روی آن حادثه کار میکنم.
نویسنده کتاب «برف کهنه برف نو» یادآور شد: داستان اپیزودیک این امکان را به شما میدهد که شخصیتهای فرعی را پرداخت کنید و برای پرداخت بهتر این فرم روایت انتخاب میشود. آثار بزرگ دنیا که سالها چاپ شده است از این فرم استفاده کردهاند. داستان اپیزودیک این امکان را فراهم میکند که تفکیک بین زمان حال گذشته و آینده انجام شود و یک اندازه به شخصیتها بپردازیم.
قیصری افزود: خیلی از داستانها تاریخ مصرف دارند چرا که آدمها در همان لحظه نسبت به آن واقعش پیش فرض دارند. اولین کاری که نویسنده باید انجام دهد این است که پیش فرضها را کنار بگذرند. اگر توانست پیش فرضها را کنار بگذرد آن وقت میتواند وارد داستان شود. ذهن را باید با خواندن و نوشتن و دیدن تربیت کرد تا بتوانیم پیش فرضها را هنگام داستان کنار بگذریم.
پیرنگ در داستانهای قیصری یکی از مسائل اصیل است
مصطفی سلیمانی نویسنده و داستاننویس درباره مجموعه داستان «برف کهنه برف نو» که در این نشست به بررسی آن پرداخته شد، گفت: مجموعه داستان با یک قاب عکس ۴۰۰ کلمهای تمام میشود و در میان مجموعه یک داستان ۷ هزار کلمهای داریم. در واقع یک موضوعی که اینجا اهمیت پیدا میکند نوع نگاه به داستان و کوتاه است.
وی ادامه داد: یکی از مبانی این مجموعه داستان، اختصار در کلمه است. حتی داستانهایی که بلند هستند تناسب حجم با ظرفیت داستان لحاظ شده است. اختصار در روایت نکته مهمی است که ممکن است به واسطه اینکه نویسنده درگیر یک سری استانداردهای کلمهای شود از این نکته غافل شود و از خلاقیت های هنری دور شود.
سلیمانی تاکید کرد: مسئله پیرنگ یکی از مسائل اصیل در داستان های قیصری است. در این مجموعه این نکته مشهود است و پیرنگ بر موضوعات دیگر مقدم است و در خدمت داستان و درونمایه آن قرار دارد. در جنگ بیشتر بشریت رنج میکشد. رنجی که در اختیار او نبوده و آگاهانه انتخاب نکرده است. به نظرم پرداختن به جنگ باعث می شود که معنای زندگی پررنگتر شود و به چشم ما بیاید. اگر از بدیها و زشتیها بنویسیم معنای زندگی برای ما روشنتر میشود. رنج به این معنا نیست که من بیشتر از همه رنج کشیدم چرا که انسان اساساً در رنج آفریده شده است.
